Orpharion – dawny, strunowy instrument muzyczny rozpowszechniony w XVI i XVII wieku głównie w Anglii. Miał płaskie pudło rezonansowe z niskimi boczkami i falistymi krawędziami, których kształt porównuje się do krawędzi muszli przegrzebków. Długa szyjka z metalowymi progami, zwieńczona była płaską, zwężającą się ku końcowi, pudełkową komorą kołkową z poprzecznie zamocowanymi kołkami. Wyposażony był w 7 do 9, często zdwojonych w oktawach metalowych strun.
Orpharion był mniejszą wersją bandory i większą cytary; strojem odpowiadał lutni, z którą mógł być zamiennie wykorzystywany. Przykładowy strój 8-strunowego instrumentu: D-F-G-c-f-a-d1-g1. Opis techniki gry przedstawiony w 1596 przez wskazuje, że metalowe struny orpharionu były naciągnięte luźno, uniemożliwiając grę akordową i dopuszczając jedynie delikatne szarpanie strun palcami.
Muzykolodzy zgodnie przypisują etymologię i konstrukcję orpharionu renesansowemu postulatowi powrotu do kultury antycznej, której symbolami w muzyce byli m.in. Orfeusz oraz muszla przegrzebka. Wynalazek orpharionu przypisuje się angielskiemu lutnikowi . Pierwsza wzmianka o instrumencie pochodzi z poematu napisanego przez Michaela Draytona w 1590. Później pojawiał się w literaturze oraz w spisach inwentarzowych gospodarstw domowych tak często, że przypuszcza się, iż był równie popularny jak lutnia. Muzykę na orpharion komponowali m.in. , John Dowland, Philip Rosseter, Peter Philips, Anthony Holborne, oraz William Byrd.
Do współczesności zachowały się 3 egzemplarze orpharionu: najstarszym jest datowany na 1580 instrument wykonany przez Johna Rose’a; przechowywany jest on w prywatnych zasobach . Pozostałe znajdują się w oraz w .
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne – utwór Tarleton’s Riserrectione (ok. 1595) Johna Dowlanda na orpharionie w wykonaniu Iana Pittawaya
Kategoria:Chordofony szarpane Kategoria:Chordofony szyjkowe Kategoria:Instrumenty dawne