Ogończyk białogardły (Synallaxis stictothorax) – gatunek małego ptaka z rodziny garncarzowatych (Furnariidae). Występuje w zachodniej części Ameryki Południowej – w Ekwadorze i w Peru. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ).
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał amerykański ornitolog Philip Lutley Sclater w 1859 roku na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”, na podstawie holotypu – przywiezionego z Guayaquil w Ekwadorze i zdeponowanego w Muzeum Brytyjskim. Autor nadał ptakowi nazwę Synallaxis stictothorax. Badania molekularne, opublikowane w 2011 roku wykazały, że ogończyk białogardły jest najbliżej spokrewniony z ogończykiem szarogłowym (Synallaxis zimmeri). Przez wiele lat opisywano trzy podgatunki ogończyka białogardłego: Synallaxis s. stictothorax – ogończyk białogardły Synallaxis s. maculata Synallaxis s. chinchipensis – ogończyk peruwiański Pod koniec XX i na początku XXI wieku niektórzy autorzy proponowali uznanie ogończyka peruwiańskiego za osobny gatunek, ale nie przedstawili żadnych przekonujących dowodów. Po ukazaniu się publikacji wykazujących różnice w wokalizacji i morfologii oraz opublikowaniu analizy filogenetycznej, Dan Lane w sierpniu 2020 roku złożył do South American Classification Committee (SACC) wniosek o uznanie ogończyka peruwiańskiego za osobny gatunek Synallaxis chinchipensis; wniosek ten został zaakceptowany.
Obecnie uznawane są dwa podgatunki ogończyka białogardłego: S. s. stictothorax S. s. maculata
Etymologia Synallaxis: sunallaxis, συναλλαξεως sunallaxeōs „wymiana, zamiana”. stictothorax: stiktos „kropkowany”, θωρακος thōrakos „napierśnik”.
Morfologia Mały ptak o brązowych lub czerwonawo-brązowych tęczówkach. Dziób dosyć długi i cienki, głównie czarny, ale czasami w dużej części szary. Nogi i stopy od niebieskoszarych do ciemnoszarych. Podgatunek nominatywny ma biały kantarek, czarniawą twarz z białawymi smugami, białe czoło z czarno-białymi prążkami, reszta górnej części głowy jest szarobrązowa, górne części ciała ciemne, grzbiet brązowawy, przechodzi w odcień rudobrązowy przy zadzie, pokrywy nadogonowe rude. Skrzydła rudawe, lotki ciemne. Ogon długi o 10 sterówkach, o postrzępionych końcach, ciemnobrązowy z jaśniejszymi rudawymi krawędziami zewnętrznych sterówek. Dolne części ciała jasne, podgardle i gardło białe, pierś biaława z czarnymi drobnymi pręgami, boki i pokrywy podogonowe płowe. Na piersi i brzuchu czarne cętki. Nie występuje dymorfizm płciowy. Podgatunek S. s. maculata ma nieco bardziej rudy grzbiet, bardziej rude sterówki, z których tylko dwie środkowe są ciemniejsze. Młode osobniki nie zostały opisane. Długość ciała 11–13 cm, masa ciała 10–14 g.
Wymiary szczegółowe: +SamicaSamiecDługość skrzydła (mm)47,67–52,1146,01–55,11Długość ogona (mm)50–6048–69Długość dzioba (mm)10,39–12,3912,35–12,77
Zasięg występowania Ogończyk białogardły występuje w zawężonym obszarze od zachodniego Ekwadoru do północno-zachodniego Peru. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 113 tys. km². Występuje zazwyczaj w zakresie wysokości od poziomu morza do 200 m n.p.m., maksymalnie do 840 m n.p.m. Poszczególne podgatunki zamieszkują: S. s. stictothorax – południowo-zachodni Ekwador, S. s. maculata – skrajnie południowo-zachodni Ekwador i północno-zachodnie Peru.
Ekologia i zachowanie Jego głównym habitatem są suche zarośla nizinne oraz brzegi lasów liściastych. Długość pokolenia jest określona na 2,9 roku. Ptak ten żeruje zazwyczaj w parach, często w stadach mieszanych. Niewiele wiadomo na temat diety ogończyka białogardłego. Składa się głównie ze stawonogów i ich larw. Zaobserwowano, że podejmuje pokarm z mchu, martwych liści i niewielkich gałęzi, przeważnie na wysokości 1–2 m nad poziomem gruntu.
Rozmnażanie W 2010 roku Jessie L. Knowlton opisała wyniki badań nad gniazdami i zachowaniami lęgowymi 32 gatunków ptaków z Parku Narodowego Machalilla w Peru. Na podstawie badań 117 gniazd ogończyka białogardłego zostały przedstawione następujące wnioski: 33 gniazda zostały odkryte w suchych zaroślach, 84 w tropikalnym lesie suchym. Wszystkie gniazda użytkowane były w okresie od początku lutego do końca marca. W lęgu stwierdzono 3–4 białe jaja z kilkoma brązowymi plamkami, o rozmiarach 16,5 na 13,5 mm, okres inkubacji wyniósł około 25 dni. Czas przebywania piskląt w gnieździe określono na 16–22 dni. Gniazda budowane były z dosyć dużych patyków, miały średnicę 24–55 cm, wysokość 15–40 cm, wejście z boku. Zdecydowana większość znajdowała się na kolczastych drzewach (najczęściej na Bonellia mucronata i jadłoszynie baziowatym) lub na kaktusach. Komora lęgowa o średnicy 55–75 mm była wyścielana pierzem i puchem z nasion.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN ogończyk białogardły jest uznawany za gatunek najmniejszej troski (LC, ). Wielkość populacji nie jest oszacowana, a gatunek ten opisywany jest jako pospolity. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istnienie poważnych zagrożeń dla gatunku BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako prawdopodobnie stabilny.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Garncarzowate Kategoria:Ptaki Ameryki Południowej Kategoria:Fauna Ekwadoru Kategoria:Fauna Peru Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1859 roku Kategoria:Taksony opisane przez Philipa Lutleya Sclatera