Państwowy Fundusz Drogowy – fundusz celowy w okresie II Rzeczypospolitej ustanowiony w celu dostarczenia środków na budowę, utrzymanie i wzmocnienie dróg państwowych oraz udzielenie zapomóg na budowę dróg samorządowych.

Powołanie Funduszu Fundusz powołano ustawą z 3 lutego 1931 roku o Państwowym Funduszu Drogowym, obowiązującą od dnia 1 kwietnia 1931 rokuUstawa z dnia 3 lutego 1931 r. o Państwowym Funduszu Drogowym. .. Ustawa była nowelizowana z dniem 1 kwietnia 1933 r. i w tym samym roku nadano jej jednolity kształtUstawa z dnia 29 marca 1933 r. zmieniająca ustawę z dnia 3 lutego 1931 r. o Państwowym Funduszu Drogowym. .Obwieszczenie Ministrów Komunikacji i Skarbu z dnia 13 maja 1933 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o Państwowym Funduszu Drogowym. .. Jej celem było dostarczenie środków na budowę, utrzymanie i wzmocnienie dróg państwowych oraz udzielenia zapomóg na budowę, utrzymanie i wzmocnienie dróg samorządowych.

Zarząd nad Funduszem, mającym osobowość prawną, sprawował Minister Robót Publicznych.

Tworzenie funduszu Na pokrycie wydatków Funduszu służyły wpływy z: opłat od pojazdów mechanicznych oraz niektórych pojazdów konnych, opłaty od biletów za przejazd pojazdem mechanicznym (do 1933), opodatkowania materiałów pędnych (od 1933), opłat od reklam umieszczonych wzdłuż dróg publicznych, poza granicami miast, grzywien za przekroczenie przepisów porządkowych na drogach publicznych oraz przepisów ustawy, państwowych wytwórni materiałów drogowych (od 1933), sprzedaży państwowych materiałów drogowych, niepotrzebnych dla celów drogowych (od 1933), dotacji Skarbu Państwa w wysokości określonej w budżecie państwa na każdy okres budżetowy, pożyczek zaciągniętych w wysokości określonej w budżecie.

Budżet Funduszu sporządzany był przez Ministra Robót Publicznych w porozumieniu z Ministrem Skarbu, który stanowił załącznik do corocznego budżetu Ministerstwa Robót Publicznych.

Wysokość dotacji z Funduszu dla związków komunalnych ustalał corocznie Minister Robót Publicznych z porozumieniu z Ministrem Spraw Wewnętrznych i Ministrem Skarbu.

Wysokość opłat od pojazdów mechanicznych Początkowo ustalone opłaty od pojazdów mechanicznych zostały nieco obniżone rozporządzeniem z dnia 2 września 1931 roku, obowiązującym z mocą wsteczną, i wynosiły w stosunku rocznymPierwotnie opłaty od samochodów osobowych użytkowanych przez przedsiębiorstwa przewozowe wynosiły po 50 zł od 100 kg masy, a od samochodów ciężarowych użytkowanych w celach zarobkowych aż 60 zł od 100 kg masy, a po przekroczeniu masy 1500 kg – 70 zł, zaś od przyczepek po 50 zł od 100 kg masy.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1931 r. ustalające wysokość opłat od pojazdów mechanicznych. . od samochodu osobowego służącego do własnego użytku po 40 zł od każdych 100 kg masy własnej, a w przypadku przekroczenia masy 1500 kg – 600 zł i po 50 zł od każdych następnych 100 kg; od samochodu osobowego, użytkowanego przez przedsiębiorstwa przewozowe w celach zarobkowych (autobusów, dorożek samochodowych) po 40 zł od każdych 100 kg masy własnej samochodu; od samochodu ciężarowego lub traktora służącego do własnego użytku – po 32 zł od każdych 100 kg masy własnej; od samochodu ciężarowego lub traktora użytkowanego w celach zarobkowych – po 48 zł od każdych 100 kg masy własnej; od przyczepek do pojazdów mechanicznych (osobowych lub towarowych) – po 30 zł od każdych 100 kg masy własnej przyczepki; od motocykla bez przyczepki – po 50 zł od sztuki; od motocykla z przyczepką oraz trzykołowych pojazdów mechanicznych (cyklonetek) po 75 zł.

Przy obliczaniu masy pojazdów mechanicznych masę do 50 kg zaokrąglano w dół, a powyżej 50 kg zaokrąglano do 100 kg. Dla pojazdów mechanicznych i przyczepek na kołach o pełnych obręczach gumowych (masywach) opłaty podwyższano o 25%, zaś na kołach o obręczach żelaznych – o 100%.

W 1933 roku zmniejszono stawki opłat, które wynosiły: od pojazdów mechanicznych osobowych – 15 zł od każdych 100 kg wagi własnej od pojazdów mechanicznych ciężarowych i traktorów – 20 zł od każdych 100 kg wagi własnej; od pojazdów mechanicznych ciężarowych i traktorów, używanych do zarobkowego przewozu towarów – 35 zł od każdych 100 kg wagi własnej; od motocykla bez przyczepki – 40 zł od sztuki; od motocykla z przyczepką oraz od trzykołowych pojazdów mechanicznych (cyklonetek) – 60 zł od sztuki.

Do uiszczania opłat od pojazdów mechanicznych obowiązana była osoba, na którą zarejestrowany był pojazd. Obowiązek ten powstawał z chwilą dopuszczenia pojazdu do ruchu.

Wolne od opłat Wolne od opłat były pojazdy: przeznaczone dla urzędowego użytkowania przez osoby zatrudnione w ambasadach i konsulatach, władz i urzędów państwowych i samorządowych, przedsiębiorstw państwowych – „Polskie Koleje Państwowe” i „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”, instytucji i zakładów użyteczności publicznej, używane do celów służbowych personelu technicznego, państwowego i samorządowego, traktory przeznaczone dla celów rolniczych.

Skutki Ustawa wprowadzona w trakcie wielkiego kryzysu gospodarczego była przedmiotem krytyki, jako przyczyniająca się przez bardzo wysokie opłaty do załamania się słabo rozwiniętej motoryzacji w Polsce; . W ciągu pierwszego roku obowiązywania liczba samochodów zarejestrowanych w kraju zmniejszyła się o ponad 1/4. Masowo wyrejestrowywano samochody, a część z nich kasowano i nabywano tylko niewielkie liczby nowych. Liczba samochodów cywilnych ogółem spadła z 38 760 na początku 1931 roku do 27 949 na początku 1932 roku, w tym osobowych z 19 887 do 13 915, a ciężarowych i taksówek z ok. 7000 do odpowiednio 5802 i 5177. W niewielkim zakresie tylko wzrosła liczba tańszych w utrzymaniu motocykli (do 8049). Zarazem fundusz okazał się niewydolny w zakresie poprawy stanu dróg, który w 1932 roku oceniany był jako „katastrofalny”.

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Transport drogowy w Polsce Kategoria:Transport w II Rzeczypospolitej Kategoria:Byłe fundusze celowe