Modrogrzbiecik długosterny, manakin długosterny (Chiroxiphia linearis) – gatunek małego ptaka z rodziny gorzykowatych (Pipridae). Występuje w Ameryce Centralnej. Jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ).
Systematyka Takson ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał francuski zoolog i ornitolog Karol Lucjan Bonaparte w 1838 roku na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”. Autor nadał ptakowi nazwę Pipra linearis. Jako miejsce typowe podał Meksyk, co później uściślono do Santa Efigenia w stanie Oaxaca w Meksyku.
Jest to gatunek monotypowy. Dawniej wyróżniano dwa podgatunki: Chiroxiphia linearis fastuosa (Lesson, 1842) Chiroxiphia linearis linearis (Bonaparte, 1838). Dokładniejsze badania morfologiczne (Kirwan, 2011) wykazały jednak, że nie ma między tymi populacjami różnic na tyle dużych, by uznać je za osobne podgatunki, a ponadto brak jest bariery geograficznej pomiędzy nimi, tak więc lepiej traktować ten gatunek jako monotypowy.
Etymologia Chiroxiphia: gr. χειρ kheir, χειρος kheiros „ręka”; ξιφος xiphos „miecz”. linearis: – od „linia, nić lniana”.
Morfologia Modrogrzbiecik długosterny jest małym ptakiem o silnym dymorfizmie płciowym. Jest bardzo podobny do modrogrzbiecika ostrosternego. Samce są w większości czarne z czerwoną czapeczką na szczycie głowy, jasnoniebieskim grzbietem i pokrywami. Ogon czarny z dwoma środkowymi sterówkami wąskimi, niesymetrycznymi i znacznie wydłużonymi. Dziób krótki, lekko zakrzywiony, czarny. Samica jest oliwkowa z jaśniejszymi dolnymi częściami ciała, w okolicach brzucha i pokryw podogonowych przechodzącymi w kolor oliwkowobiaławy. Dziób szaro-oliwkowy. Nogi żółto-pomarańczowe. Ogon prosty, ciemniejszy, z dwoma środkowymi sterówkami wydłużonymi. Młode osobniki podobne do samic, z nieco jaśniejszymi piórami na brzuchu.
Długość ciała bez wydłużonych sterówek: 11,5 cm. Inne wymiary: +SamiecSamicaMasa ciała (g)16–1820–23Długość skrzydła (mm)67–7468–72Długość dzioba (mm)10,56–12,4311,47–12,44Długość skoku (mm)17,78–19,6715,91–18,36Długość ogona (mm)27–3530,5–36Długość wydłużonych sterówek (mm)100–15020–30
Zasięg występowania Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) modrogrzbiecika długosternego według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje 282 tys. km². Ptak ten występuje od poziomu morza do 3180 m n.p.m., ale zazwyczaj poniżej 1500 m n.p.m. Występuje wzdłuż zachodnich wybrzeży południowego Meksyku, Gwatemali, Salwadoru, Hondurasu, Nikaragui i północnej Kostaryki.
Ekologia i zachowanie Modrogrzbiecik długosterny występuje w lasach z gęstym podszytem od wilgotnych lasów tropikalnych do suchych, a także w górskich lasach mglistych. Preferuje stanowiska z obfitą roślinnością gruntową np. w pobliżu namorzynów. Dieta tego gatunku składa się głównie owoców z małych drzew i krzewów, które podejmuje także w locie. Stwierdzono zjadanie łącznie 42 gatunków owoców. Dieta uzupełniana jest owadami. Długość pokolenia jest określana na 3,2 roku.
Rozmnażanie Okres lęgowy prawdopodobnie trwa od lutego do września, chociaż są podejrzenia, że jak u analogicznych gatunków może trwać cały rok. Gniazda w formie niewielkiego kielicha zbudowane są ze strzępek grzybów, włókien roślin, pokruszonych liści, mchu i czasami pasków kory i traw. Wewnętrzna część składa się głównie ze strzępek grzybów i kawałków liści. Około jednej trzeciej gniazd ma z zewnątrz przyczepione liście, które zwisają w dół. Wymiary gniazda: średnica wewnętrzna 4,3–6 cm, głębokość wewnętrzna 1,5–3 cm. Gniazda umieszczane są na niewielkich drzewach w rozwidleniach gałązek, w takim miejscu gdzie są dobrze ukryte. W lęgu zazwyczaj 2 jaja o wymiarach 22,1×16,1 mm i masie 2,5–3,25 g, koloru beżowobrązowego z czekoladowobrązowymi plamami. Gatunek ten charakteryzuje się bardzo niskim sukcesem lęgowym od 6 do 22%.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN modrogrzbiecik długosterny jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, ). W 2024 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji na więcej niż 50 tys., a mniej niż 500 tys. osobników. BirdLife International ocenia trend liczebności populacji jako spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania.
Przypisy
Systematyka i nazewnictwo polskie za:
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ptaki Ameryki Północnej Kategoria:Gorzykowate Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1838 roku