mały|Symbol recyklingu Recykling (recyklizacja, recyrkulacja) – proces polegający na ponownym przetwarzaniu odpadów na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach; obejmuje także recykling organiczny, ale nie obejmuje odzysku energii. Jest jedną z form odzysku odpadów i elementem hierarchii postępowania z odpadami, odrębnym od zapobiegania powstawaniu odpadów oraz przygotowania do ponownego użycia.
Recyklingu nie należy utożsamiać z ponownym użyciem ani z odzyskiem energii: wyróżnia go ponowne przetwarzanie odpadów na materiały, produkty lub substancje. Materiały nadające się do ponownego wykorzystania bywają oznaczone symbolem recyklingu.
Recykling a inne sposoby postępowania z odpadami mały|Selektywna zbiórka odpadów jest pierwszym etapem recyklingu – pojemniki na Politechnice Gdańskiej Zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami najpierw należy zapobiegać ich powstawaniu, następnie przygotowywać do ponownego użycia i recyklingować, a dopiero w dalszej kolejności stosować inne metody odzysku i unieszkodliwianie. Pozycja recyklingu w tej hierarchii nie oznacza, że w każdej sytuacji ma najkorzystniejszy bilans – efekt środowiskowy i ekonomiczny zależy od materiału, technologii, transportu i systemu zbiórki.
Proces recyklingu Na proces recyklingu składają się m.in.: selektywna zbiórka odpadów, sortowanie, przygotowanie (oczyszczanie, rozdrabnianie), przetwarzanie materiałów oraz wykorzystanie uzyskanych recyklatów w produkcji nowych wyrobów. Warunkiem skuteczności jest spójny łańcuch: adekwatne źródło recyklatów, system ich pozyskiwania ze strumienia odpadów oraz realne zapotrzebowanie na produkty z recyklingu – samo zebranie odpadów nie wystarcza.
Rodzaje recyklingu Ustawa o odpadach wyróżnia recykling materiałowy oraz recykling organiczny (np. obróbka tlenowa, w tym kompostowanie, lub obróbka beztlenowa, w wyniku której powstaje materia organiczna albo metan); składowanie nie jest recyklingiem organicznym. Recykling może dotyczyć różnych grup materiałów, m.in. metali, szkła, papieru i tworzyw sztucznych.
Znaczenie ekonomiczne i środowiskowe Recykling może ograniczać zużycie surowców pierwotnych i emisje oraz zmniejszać ilość odpadów trafiających na składowiska; osiągany efekt zależy jednak od konkretnych procesów i bywa oceniany metodą analizy cyklu życia. Korzyści mogą być częściowo niwelowane przez efekt odbicia: recyrkulacja materiałów nie zawsze przekłada się na proporcjonalne ograniczenie całkowitej produkcji i zużycia zasobów.
Ograniczenia Do ograniczeń recyklingu należą m.in. koszty zbiórki i przetwarzania, obniżanie się jakości recyklatów w kolejnych cyklach (downcycling), straty materiałowe i zużycie energii oraz niewystarczające zapotrzebowanie na materiały z recyklingu.
Recykling w Polsce Obowiązująca definicja recyklingu jest zawarta w ustawie o odpadach: przez recykling rozumie się ponowne przetwarzanie odpadów na produkty, materiały lub substancje wykorzystywane w pierwotnym celu lub innych celach, co obejmuje recykling organiczny, ale nie obejmuje odzysku energii ani przetwarzania na paliwa lub do wypełniania wyrobisk. Wcześniejsza ustawa z 2001 r. definiowała recykling i odzysk inaczej; obecnie obowiązujące przepisy zastąpiły te ujęcia.
Polskie prawo nakłada obowiązek selektywnego zbierania wielu rodzajów odpadów na samorządy gminne i przedsiębiorców wprowadzających towary na rynek. Wymagane poziomy recyklingu określane są jako odsetek (np. dla opakowań, baterii, bioodpadów) albo jako masa (np. zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny), jaką w danym roku należy poddać recyklingowi.
Najważniejsze akty prawne regulujące gospodarkę odpadami i ich recykling w Polsce: ustawa z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ustawa z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach, ustawa z 14 grudnia 2012 r. o odpadach, ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, ustawa z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym.
Recykling a gospodarka o obiegu zamkniętym Recykling jest jednym z mechanizmów realizacji gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ), ale GOZ ma szerszy zakres – oprócz recyklingu obejmuje m.in. zapobieganie powstawaniu odpadów, ponowne użycie, naprawę, regenerację i modernizację (remanufacturing).
Zobacz też
odzysk Zasada 3R Symbole materiałów do recyklingu
Przypisy . . . . . .