Krzanowice (dodatkowa nazwa w j. niem. Kranowitz, , ) – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, położone nad potokiem Biała Woda. Siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Krzanowice.

Według danych z 31 grudnia 2023 r. miasto miało 2000 mieszkańców.

Nazwa Nazwa pochodzi prawdopodobnie od polskiej nazwy oznaczającej zakończenie, granicę czegoś – „krańca”. Według niemieckiego nauczyciela Heinricha Adamy’ego pochodzi ona od nazwy „zbocza”. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 r. we Wrocławiu wymienia on najstarszą nazwę miejscowości w polskiej formie Krżenowice tłumacząc jej znaczenie „Dorf am Abhange”, czyli po polsku „Miejscowość na stoku, zboczu, pochyłości”. Nazwa została później zgermanizowana przez Niemców na Kranowitz w wyniku czego utraciła swoje pierwotne znaczenie.

W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Kranovicium. W dziele Matthäusa Meriana pt. „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae” z 1650 r. miasto wymienione jest pod nazwą KranowitzMatthäusa Meriana, „Topographia Bohemiae, Moraviae et Silesiae”, Frankfurt am Main 1650.. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje dwie polskie nazwy miejscowości Krzanowice oraz Chrzanowice oraz niemiecką KranowitzKrzanowice – Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, 1880–1902, Tom IV, s. 610..

Historia thumb|Przejście graniczne Krzanowice-Strahovice W pobliżu współczesnych Krzanowic rozwijała się zapewne osada grupy śląskiej kultury łużyckiej, gdyż w 1925 r. na terenie miasta odkryto jej cmentarzysko. Badania archeologiczne prowadzono w 1925 r. oraz w latach 1976–1985. Ustalono, że pochówki odbywały się w okresie 1300-650 p.n.e. i że były one dość zróżnicowane. Wyodrębniono bowiem trzy rodzaje pochówków: popielnicowe, bezpopielnicowe oraz tzw. typu kietrzańskiego.

Miejscowość została po raz pierwszy wzmiankowana w dokumencie króla czeskiego Przemysła Ottokara II z 3 lutego 1265, w którym nadał on wsie Krzanowice i Štěpánkovice rycerzowi Herbordowi, stolnikowi biskupa ołomunieckiego, oraz tę pierwszą zezwolił lokować jako miasto na prawie głubczyckim. Prawa miejskie Krzanowic potwierdziła w 1279 r. królowa Kunegunda, wdowa po Przemyśle Otokarze II.

Prawa miejskie Krzanowice posiadały do 1945 r. Po wojnach śląskich miasto znalazło się w granicach Prus. Od 1818 w nowym powiecie raciborskim. Według spisu z 1910 Krzanowice zamieszkałe były w 97% przez czeskojęzycznych (zobacz gwary laskie) Morawców.

Po II wojnie światowej (i włączeniu do Polski) Krzanowice zostały zarejestrowane jako gmina wiejska. Prawa miejskie zostały przywrócone w 2001 r. W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę KranstädtM. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 57.Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

Z racji wielkości i względnego zachowania lokalnych tradycji, można by uznać Krzanowice za stolicę polskich Moraw. Gwary laskie na terenie Polski w największym stopniu zachowały się właśnie w gminie Krzanowice. W latach 2011 do 2012 Miejski Ośrodek Kultury w Krzanowicach organizował projekt Dwa narody jedna kultura morawska, z festiwalem piosenki polsko-morawskiej czy wydaniem publikacji „Jako rzadziły i o czym pyrwe śpiwały nasze Omy”. Cyklicznie odbywa się tu Międzynarodowy Konkurs Gwary Laskiej „Morawske rzadzyni selske hospodyni”.

Samorząd

Organem stanowiącym i kontrolnym gminy jest Rada Miejska w Krzanowicach. W kadencji 2024–2029 rada liczy 15 radnych. Przewodniczącym Rady Miejskiej jest Tomasz Kostka, a wiceprzewodniczącym Roman Sonnek. (krzanowice.pl)

Rada Miejska w Krzanowicach – kadencja 2024–2029

● Ewelina Daniszewska – Krzanowice

● Sebastian Herber – Krzanowice

● Józef Kocem – Krzanowice

● Tomasz Kostka – Krzanowice

● Małgorzata Krzemien – Krzanowice

● Martin Lamla – Krzanowice

● Łukasz Ottawa – Pietraszyn

● Szymon Piechaczek – Bojanów

● Aleksander Reisky – Bojanów

● Krzysztof Reisky – Borucin

● Roman Sonnek – Borucin

● Marian Wasiczek – Borucin

● Robert Kulig – Wojnowice

● Mateusz Wolnik – Wojnowice

● Aleksander Wyglenda – Krzanowice

Skład rady został wyłoniony w wyborach samorządowych w 2024 roku. (krzanowice.pl)

Transport i komunikacja

Wspólnoty wyznaniowe W mieście funkcjonuje jedna parafia rzymskokatolicka św. Wacława z kościołem św. Mikołaja.

Demografia Piramida wieku mieszkańców Krzanowic w 2014 r.:

690x480px

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Miasta w województwie śląskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIII wieku