Lancia Delta – samochód osobowy klasy kompaktowej produkowany pod włoską marką Lancia w latach 1979–1999 oraz 2008–2014.
Pierwsza generacja
thumb|left|225px|Lancia Delta I - tył thumb|left|225px|Lancia Delta HF Turbo thumb|left|225px|Lancia Delta Integrale Evoluzione thumb|left|Lancia Delta HF Integrale 16v Evoluzione gr.A Lancia Delta I została po raz pierwszy zaprezentowana w 1979 roku podczas targów motoryzacyjnych we Frankfurcie.
Pojazd został zaprojektowany przez studio stylistyczne Italdesign, które nadzorował Giorgetto Giugiaro. Początkowo auto oferowane było z dwiema benzynowymi jednostkami napędowymi (1.3 i 1.5) pochodzącymi z Fiata Ritmo. W 1982 roku zaprezentowano usportowioną wersję pojazdu - GT, która produkowana była z 1.6 l silnikiem benzynowym o mocy 105 KM, która po kilku latach zwiększyła moc do 108 KM, a w wersji z katalizatorem wynosiła 90 KM. W 1983 roku do produkcji wprowadzono wersję sedan pojazdu, która produkowana była pod nazwą Lancia Prisma. W 1984 roku zaprezentowana została doładowana wersja pojazdu - Delta HF Turbo. Pojazd z silnikiem o pojemności 1.6 l oraz turbosprężarką Garrett AiResearch zyskał moc 130 KM. W 1985 roku moc silnika zwiększono do 140 KM.
W 1986 roku Lancia postanowiła wystawić model Delta do Rajdowych Mistrzostw Świata w grupie A. W związku z tym zaprezentowano drogową wersję pojazdu wyposażoną w napęd na cztery koła. Z przodu zamontowano otwarty mechanizm różnicowy, w środku zastosowano centralny mechanizm różnicowy z wiskotycznym sprzęgłem Fergusona, a z tyłu producent zainstalował mechanizm różnicowy TorSen. Auto wyposażono w turbodoładowany silnik pochodzący z modelu Thema o pojemności 2 l i mocy 165 KM.
Rok później, w 1987 zaprezentowano ulepszoną wersją modelu z napędem na cztery koła - Delta Integrale. Auto otrzymało ten sam silnik co wersja 4x4, ale wzmocniony do 185 KM. W 1989 roku zaprezentowano ulepszoną wersję Integrale - 16V z odnowionym silnikiem wyposażonym w 16-zaworową głowicę o mocy 200 KM. W 1991 roku zaprezentowano wersję Integrale Evoluzione w której dokonano szeregu zmian mechanicznych oraz rozszerzono wyposażenie pojazdu. Do listy standardowego wyposażenia pojazdu dodano system ABS, zyskał też katalizator dzięki któremu podniesiono moc silnika do 210 KM. W 1993 roku zaprezentowano wersję Integrale Evoluzione II. W stosunku do wersji Evoluzione z 1991 roku auto otrzymało wielopunktowy wtrysk paliwa firmy Magneti Marelli, nową sprężarkę Garrett oraz trójfunkcyjny katalizator. Moc silnika wzrosła do 215 KM.
W latach 1980–1982 auto oferowane było także jako Saab 600. W stosunku do modelu Delta, auto wyróżniało się m.in. logiem.
W plebiscycie Europejski Samochód Roku 1980 pojazd zajął pierwsze miejsce.
Wersje wyposażeniowe HF Turbo GT Integrale Integrale 16V Integrale Evoluzione Integrale Evoluzione II HF Turbo Integrale Martini - wersja limitowana powstała w liczbie 400 egzemplarzy HF Integrale Evoluzione Martini 6 - wersja limitowana powstała w liczbie 310 egzemplarzy S4 Stradale - wersja limitowana z silnikiem o mocy 250 KM, który w sportowej wersji osiągnął moc 480 - 650 KM
Wersje rajdowe Rajdowe odmiany Lancii Delta były jednymi z bardziej udanych samochodów występujących w rajdach samochodowych. Kierowcy jeżdżący kolejnymi odmianami pojazdów wygrali w sumie 49 eliminacji Rajdowych Mistrzostw Świata (w sezonach 1985–1992), co pozwoliło Lancii sześć razy z rzędu otrzymać mistrzostwo świata w kategorii producentów (1987–1992), a indywidualnym kierowcom zdobyć czterokrotnie tytuły mistrzowskie. W kolejnych sezonach konstrukcja pojazdu przechodziła modyfikacje, zmieniano również nazwy:
+ Wersje rajdowe Lancii Delta Nazwa Rokwprowadzenia Liczba zwycięstww eliminacjachRSMŚ Moc [KM] Uwagi Delta S4 1985 4 410-550 samochód B-grupowy Delta HF 4WD 1987 11 240-260 samochód A-grupowy Delta HF Integrale 1988 14 280-295 samochód A-grupowy Delta HF Integrale 16V 1989 12 300-330samochód A-grupowy Delta HF Integrale EVO(albo Super Delta, Deltona) 1991 8 330-365 samochód A-grupowy Oficjalne starty na RSMŚ od 1992
Druga generacja
thumb|left|225px|Lancia Delta II - tył thumb|left|225px|Lancia Delta II HPE Lancia Delta II została po raz pierwszy oficjalnie zaprezentowana podczas targów motoryzacyjnych w Genewie w 1993 roku.
Pojazd zbudowany został na bazie globalnej płyty podłogowej, na której powstały m.in. Fiat Tipo, Tempra oraz Coupé, Lancia Dedra oraz Alfa Romeo 155. W 1996 roku do produkcji wprowadzono 3-drzwiową wersję pojazdu, oznaczoną symbolem HPE.
Wersje wyposażeniowe GT LS HPE HF EVO 500 (pakiet stylistyczny)
Samochód wyposażyć można było m.in. w przednie światła przeciwmgłowe, tapicerkę wykonaną z alkantary, sportowe fotele firmy Recaro, elektryczne sterowanie szyb, podgrzewanie, składanie oraz elektryczne sterowanie lusterek, elektryczne sterowanie szyberdachu, regulowaną w dwóch płaszczyznach kierownicę, klimatyzację automatyczną, komputer pokładowy informujący o awarii oświetlenia oraz stanie płynów, zamek centralny z pilotem, immobilizer, alarm wyposażony w czujniki ruchu we wnętrzu pojazdu, zawieszenie o elektronicznie regulowanej sile tłumienia amortyzatorów, system ABS, poduszkę powietrzną kierowcy, pirotechniczne napinacze pasów bezpieczeństwa, alufelgi w rozmiarze 14, 15 lub 16-cali o różnych wzorach oraz jeden z trzech rodzajów zegarów na desce rozdzielczej pojazdu: podstawowy, podstawowy plus dodatkowe wskaźniki temperatury oleju, napięcia akumulatora, zegarek analogowy, podświetlone logo marki lub podstawowy plus dodatkowe wskaźniki.
Silniki Benzynowe: R4 1.6 8V SOHC 75 KM/6000 obr./min (125 Nm/3000 obr./min) R4 1.6 16V DOHC 105 KM R4 1.8 8V DOHC 90 KM/6000 obr./min (142 Nm/2750 obr./min) R4 1.8 8V DOHC 101 KM/6000 obr./min (142 Nm/2750 obr./min) R4 1.8 16V DOHC 131 KM R4 2.0 16V DOHC 139 KM/6000 obr./min (180 Nm/4500 obr./min) R4 2.0 16V DOHC Turbo 186 KM/5750 obr./min (290 Nm/3500 obr./min) R4 2.0 16V DOHC Turbo 193 KM/5700 obr./min (290 Nm/3500 obr./min) Wysokoprężne: R4 1.9 8V TD 90 KM/4100 obr./min (180 Nm/2400 obr./min)
Trzecia generacja
mały|lewo|225px|Lancia Delta III - tył mały|lewo|225px|Lancia Delta III po liftingu mały|lewo|225px|brytyjski Chrysler Delta
Lancia Delta III została zaprezentowana po raz pierwszy w 2008 roku.
Pojazd został zapoczątkowany prototypem o nazwie Lancia Delta HPE zaprezentowanym podczas targów samochodowych w Paryżu w 2006 roku. Na Salonie w Genewie w 2008 roku Lancia wskrzesiła nazwę Delta i wprowadziła do produkcji seryjną wersję swojego nowego kompaktowego modelu bazującego na podzespołach najnowszej generacji Fiata Bravo. Wszystkie stosowane jednostki napędowe mają turbodoładowanie z doładowaniem jedno lub dwustopniowym. Oprócz standardowych ręcznych skrzyń 6-biegowych w połączeniu z silnikiem 1.6 MutliJet 120KM dostępna jest zautomatyzowana skrzynia Selectronic.
Dla silnika 1.75 TBi 200 KM seryjna była automatyczna skrzynia 6-stopniowa (Sportronic). Z przodu stosowane są reflektory biksenonowe (opcjonalnie) i światła do jazdy dziennej typu LED, z tyłu światła całkowicie w technologii LED. Seryjna wersja została zaprezentowana w 2008 roku na Międzynarodowej Wystawie Samochodowej w Genewie.
Delta, zaprojektowana przez Centrum Stylistyczne Lancii, odznacza się dużą atrapą chłodnicy, będącej symbolem marki oraz dynamicznym i masywnym przodem auta. Z boku pojazdu zastosowano wysoką linią pasa oraz tylny słupek w kształcie trapezu, naturalnie podtrzymującym dach („flying bridge” inspirowany konstrukcją jachtów). Z tyłu natomiast elegancje mają podkreślać pionowe lekko skośne światła LED, podkreślające elegancję Lancii Delty.
Lancia Delta posiada również elektronicznie sterowany układ zawieszenia o zmiennym stopniu tłumienia (Reactive Suspension System). Według producenta ma on nie tylko poprawiać znacząco komfort jazdy, zwiększając przede wszystkim tłumienie drgań na nierównej nawierzchni, ale także dodatkowo podkreślać przyjemność jazdy, poprawiając skuteczność prowadzenia w każdych warunkach (system reguluje automatycznie układ zawieszenia zależnie od rodzaju drogi i drgań).
Lifting Podczas Geneva Motor Show w marcu 2011 roku Lancia koło swoich 6 nowości wraz z nową generacją miejskiego Ypsilona zaprezentowała Deltę po faceliftingu, który objął m.in. nową atrapę chłodnicy, bogatsze wyposażenie standardowe jak i opcjonalną, zmianę nazw wersji wyposażenia, oraz nowy silnik 1.6 MultiJet o mocy 105 km. Samochód trafił do sprzedaży w Polsce w kwietniu 2011 roku.
Sprzedaż W 2011 roku Lancia Delta po modernizacji trafiła do sprzedaży także w Wielkiej Brytanii i Irlandii pod marką Chrysler jako Chrysler Delta. Pod tą nazwą samochód oferowano tam przez kolejne 3 lata, do 2014 roku.
Pod koniec maja 2014 roku szefostwo Fiat Chrysler Automobiles poinformowało, iż do końca b.r. produkcja Delty zostanie zakończona. Był to początek procesu okrajania oferty tej marki i usuwania jej z europejskiego rynku, który zakończył się wiosną 2017 roku. Wtedy oferta marki została ograniczona tylko do modelu Ypsilon i przeznaczona została wyłącznie na rynek włoski. W pozostałych europejskich krajach obecność Lancii przeszła do historii.
Wersje wyposażenia przed face liftingiem: Argento Oro Platino Executive
po face liftingu: Steel Silver Gold Platinum MOMO Design
Silniki SilnikPojemnośćskokowa[cm³]Moc maksymalna[KM] przy obr./minMaks. momentobrotowy [Nm]przy obr./minPrzyspieszenie0-100 km/h [s]Prędkośćmaks. [km/h]Średnie zużyciepaliwa [l/100km]Benzynowe1.4 T-Jet 120KM1368120/5000206/17509,81956,31.4 MultiAir Turbo 140KM1368140/5000230/17509,22035,71.75 TBi 200KM1742200/5000320/14007,42357,8Diesla1.6 MultiJet 105KM1598105/4000300/150010,71864,61.6 MultiJet 120KM1598120/4000320/150010,21954,72,0 MultiJet 165KM1956165/4000350/17508,52145,11.9 TwinTurbo MultiJet 190KM1910190/4000400/20007,92225,7
Sprzedaż w Polsce RokSprzedaż (szt.)20081042009273201020112212012197201317620145720157
Przypisy
Bibliografia
Auto Technika Motoryzacyjna, nr 10/2006, s. 10–11, . WRC, nr 11/2006, s. 54–57, . Motor, nr 27/2010, s. 26, .
1980 Delta Kategoria:Samochody kompaktowe Kategoria:Samochody z lat 70. Kategoria:Samochody z lat 80. Kategoria:Samochody z lat 90. Kategoria:Samochody z lat 2000–2009 Kategoria:Samochody z lat 2010–2019 Kategoria:Samochody przednionapędowe Kategoria:Samochody z napędem AWD Kategoria:Hatchbacki Kategoria:Samochody rajdowe Kategoria:Samochody hybrydowe Kategoria:Samochody elektryczne