Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach (skr. UE) – państwowa szkoła wyższa z siedzibą w Katowicach przy ulicy 1 Maja 50. Jest jedną z najstarszych tego typu instytucji na Górnym Śląsku i jedną z pięciu publicznych uczelni ekonomicznych w Polsce. Została utworzona 3 grudnia 1936 roku jako prywatne Wyższe Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych, a działalność dydaktyczną rozpoczęła 11 stycznia 1937 roku.
Uczelnia specjalizuje się w kształceniu i prowadzeniu badań naukowych w dziedzinie nauk społeczno-ekonomicznych, obejmujących m.in. ekonomię, finanse i zarządzanie. Prowadzi studia pierwszego i drugiego stopnia, szkołę doktorską, studia podyplomowe oraz programy kształcenia w języku angielskim, a działalność dydaktyczna prowadzona jest w kampusie w Katowicach oraz w filii w Rybniku.
Charakterystyka lewo|mały|Centrum Nowoczesnych Technologii Informatycznych (2023) lewo|mały|Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach w lutym 2025 roku
Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach jest jedną z pięciu państwowych uczelni ekonomicznych w Polsce i największą uczelnią na Górnym Śląsku kształcącą w zakresie nauk społeczno-ekonomicznych. W roku akademickim 2012/2013 była drugą pod względem liczby studentów szkołą wyższą w Katowicach, zaraz za Uniwersytetem Śląskim w Katowicach.
Pod koniec 2024 roku kształciło się tu 9975 studentów. Prowadzono wówczas po 24 kierunki studiów pierwszego i drugiego stopnia, a także 60 kierunków studiów podyplomowych oraz programy MBA. Zajęcia odbywają się zarówno w języku polskim, jak i po angielsku, a najpopularniejszymi kierunkami pod względem liczby chętnych na jedno miejsce są: Analityk finansowy 2.0, Dziennikarstwo i komunikacja społeczna oraz Międzynarodowe stosunki gospodarcze.
Uniwersytet Ekonomiczny tworzy pięć wydziałów z siedzibą w Katowicach (Wydział Ekonomii; Wydział Finansów; Wydział Gospodarki Przestrzennej i Transformacji Regionów; Wydział Informatyki i Komunikacji; Wydział Zarządzania) oraz Filia w Rybniku. W grudniu 2024 roku zatrudniała 412 pracowników naukowych, w tym 351 badawczo-dydaktycznych, 60 dydaktycznych i jednego badawczego. 31 osób miało wówczas tytuł naukowego profesora. Badania naukowe realizowane są przez zespoły w ramach katedr oraz międzykatedralnie. Uczelnia specjalizuje się w ekonomii, finansach, zarządzaniu, informatyce i gospodarce przestrzennej.
Działające przy Uniwersytecie Ekonomicznym Centrum Badań i Rozwoju integruje środowiska naukowo-badawcze w procesie świadczenia usług badawczych, konsultacyjnych i edukacyjnych. Współpracuje z podmiotami gospodarczymi, instytucjami naukowymi, organami administracji publicznej czy wymiaru sprawiedliwości.
Główną biblioteką uczelni jest Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka (CINiBA), będąca wspólną instytucją Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Funkcjonuje też Biblioteka Specjalistyczna Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, która stanowi jednostkę ogólnouczelnianą o zadaniach naukowych, dydaktycznych i usługowych. Stanowi wraz z Biblioteką Główną podstawę systemu biblioteczno-informacyjnego Uniwersytetu Ekonomicznego.
Przy uczelni funkcjonuje Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, które rozpoczęło działalność w 1975 roku. Publikuje ono materiały dydaktyczne i prace naukowe, a także umożliwia wydawanie przez naukowców własnych prac badawczych. Ukazywane są także prace promocyjne na stopień naukowy, prace doktorskie oraz materiały konferencyjne, a także podręczniki i czasopisma naukowe. Podlega ono prorektorowi ds. Nauki i Rozwoju Kadry Akademickiej.
W 2006 roku powstał Chór Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach, którego pomysłodawczynią i organizatorką była Teresa Chmiel. Jest on zespołem mieszanym, składającym się z czterech głównych sekcji wokalnych: sopran, alt, tenor i bas. Funkcjonuje też Zespół Pieśni i Tańca „Silesianie”, założony w 1977 roku z inicjatywy rektora prof. Zbigniewa Messnera, uczestniczący w polskim i międzynarodowym życiu folklorystycznym.
Historia Wyższe Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych (1936–1949) lewo|mały|Gmach Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych w 1932 roku (na drugim planie) – pierwsza siedziba Wyższego Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych
Początku obecnego Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach sięgają lat 30. XX wieku, kiedy to Wydział Oświecenia Publicznego Urzędu Wojewódzkiego Śląskiego kierowany przez Ludwika Ręgorowicza już w 1930 roku zabiegał o powołanie trzyletniego studium ekonomiczno-handlowego celem przygotowania wykwalifikowanych pracowników na kierownicze stanowiska w wielkich przedsiębiorstwach. W listopadzie 1936 roku zarejestrowano Towarzystwo Popierania Wyższych Studiów Nauk Społeczno-Gospodarczych, które stało się następnie organizatorem i właścicielem uczelni.
Prywatne Wyższe Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych zostało powołane na mocy dekretu Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego Rzeczypospolitej Polskiej z 3 grudnia 1936 roku. Nauczanie rozpoczęto na jedynym wtedy Wydziale Organizacji Przemysłowej 11 stycznia 1937 roku i datę tę uważa się za początek działalności szkoły. W roku 1938 uruchomiony został Wydział Administracji Publicznej. Studia na obydwu wydziałach trwały trzy lata i miały charakter zawodowy. Organizatorem i pierwszym rektorem uczelni był dr Józef Lisak.
W 1939 roku zatrudnionych było w szkole 39 wykładowców, trzech lektorów i dwóch asystentów, a na studiach dziennych uczęszczało do niej 448 studentów. Pierwszą siedzibą Wyższego Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych stały się użyczone pomieszczenia obszernego gmachu Śląskich Technicznych Zakładów Naukowych, w którym uczelnia działała aż do wybuchu II wojny światowej. W czasach okupacji niemieckiej uczelnia nie funkcjonowała.
W lutym 1945 roku Wyższe Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych wznowiło swoją działalność, reaktywując nauczanie na obydwu wydziałach. Ponadto rozszerzono formy kształcenia (szczególnie ekonomicznego) między innymi przez uruchomienie Centralnego Studium Rachunkowości i Finansów. Zwiększyła się także kadra nauczająca. W latach powojennych powszechnym zjawiskiem na ziemiach polskich była duża migracja ludności i objęła ona również nauczycieli uniwersyteckich. Wielu przedstawicieli nauki z innych ośrodków akademickich zatrzymało się wtedy tymczasowo lub na stałe w Katowicach, aktywnie włączając się w istniejące formy nauczania, a tym samym zapewniając wysoki poziom edukacji w katowickiej uczelni. Jej absolwenci byli poszukiwani przez przedsiębiorstwa przemysłowe oraz administrację rządową i samorządową. Program studiowania, obowiązujący do 1948 roku, organicznie wyrastał z lokalnych potrzeb i uwarunkowań gospodarczych regionu.
Pierwszą powojenną siedzibą szkoły stał się budynek przy ulicy Zygmunta Krasińskiego 2 w Katowicach, a z uwagi na systematycznie zwiększającą się liczbę studentów uczelnia otrzymała dwa własne obiekty w Katowicach, w rejonie ulic 1 Maja i Bogucickiej: neoklasycystyczny gmach byłego ratusza gminy Bogucice (obecny rektorat) i budynek szkolny, który przystosowano do nauczania akademickiego (obecny budynek A). Po odremontowaniu pomieszczeń ze zniszczeń wojennych rok szkolny 1946/1947 zainaugurowano w nowej siedzibie. Wokół wspomnianych dwóch budynków w latach 70. i 80. XX wieku powstał cały kompleks nowych obiektów, tworząc swoiste centrum akademickie.
Wyższa Szkoła Ekonomiczna (1949–1974) W 1949 roku Wyższe Studium Nauk Społeczno-Gospodarczych w Katowicach zostało upaństwowione i na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 19 lutego 1949 roku przekształcone w Państwową Wyższą Szkołę Administracji Gospodarczej w Katowicach.. Wraz z ujednoliceniem ekonomicznego kształcenia w całym kraju, w 1950 roku uczelnię przekształcono w Wyższą Szkołę Ekonomiczną w Katowicach. Zaprzestano kształcenia w zakresie prawa na Wydziale Administracji Publicznej, a w jego miejsce utworzono Wydział Handlowy. Dobrze rozwijające się autonomiczne Centralne Studium Rachunkowości i Finansów przekształcono w roku 1950 w Wydział Finansów i Rachunkowości, który funkcjonował do 1958 roku. Wydział Organizacji Przemysłowej przemianowano na Wydział Planowania Przemysłu. W roku akademickim 1952/1953 szkoła otrzymała prawo nadawania swoim absolwentom stopni magisterskich. Lata 50. XX wieku charakteryzowały się w nauczaniu dominacją problematyki centralnego planowania, rachunkowości i finansów.
W okresie 1958–1968 uczelnia miała strukturę jednowydziałową, prowadząc masowe kształcenie studentów w trybie stacjonarnym, wieczorowym, zaocznym i eksternistycznym. Utworzono sieć punktów konsultacyjnych w Opolu, Bielsku-Białej, Częstochowie i Rybniku.
Lata 60. XX wieku upłynęły pod znakiem rozwoju kształcenia w zakresie ekonomiki przemysłu i przedsiębiorstw przemysłowych. W roku 1968 utworzony został Wydział Handlu i Ekonomiki Żywienia, który w 1974 roku przekształcono w Wydział Handlu, Transportu i Usług, poszerzając znacząco obszar działalności naukowo-dydaktycznej. Stopniowo wzrastała ranga uczelni jako ośrodka naukowego. Wydział Przemysłu otrzymał w 1960 roku prawo nadawania stopnia doktora, a w roku 1969 stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. Drugi z wydziałów analogiczne prawa uzyskał: w 1979 roku w zakresie nadawania stopnia doktora ekonomii, a w roku 1991 – w zakresie stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych.
26 września 1972 roku katowickiej Wyższej Szkole Ekonomicznej nadano imię Karola Adamieckiego – inżyniera i ekonomisty, uczonego i działacza, polskiego współtwórcy nauki organizacji i kierownictwa.
Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego (1974–2010) mały|Budynek rektoratu ówczesnej Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach w sierpniu 2007 roku
W roku 1974 wraz z uczelniami ekonomicznymi Krakowa, Poznania i Wrocławia, katowicka placówka przemianowana została na Akademię Ekonomiczną. W 1980 roku powstał uczelniany związek zawodowy NSZZ „Solidarność”, którego przewodniczącym został dr . Działało też Niezależne Zrzeszenie Studentów, którym kierował Andrzej Klimowicz. W listopadzie 1981 roku doszło do wybuchu strajku okupacyjnego, będącym sprzeciwem wobec wstrzymywaniu uchwalenia ustawy o szkolnictwie wyższym, która wprowadzała samorządność środowiska akademickiego i wolność badań naukowych. 11 grudnia doszło do zakończenia strajku, a dwa dni później wprowadzono na terenie PRL-u stan wojenny. Aresztowano i internowano czternastu studentów oraz dwóch pracowników naukowych.
W 1992 roku w miejsce Wydziału Przemysłu powołano Wydział Zarządzania, a w miejsce Wydziału Handlu, Transportu i Usług – Wydział Ekonomii. W 1995 roku tutejsze Niezależne Zrzeszenie Studentów zaczęło wydawać kwartalnik studencki Nowy Gwóźdź Programu. W grudniu 1999 roku oficjalnie otwarto nowy budynek – P przy ulicy K. Pułaskiego 25. Poważne zmiany organizacyjne w Akademii miały miejsce w 2002 roku, kiedy to utworzono trzeci wydział – Wydział Finansów i Ubezpieczeń, a także rozpoczęto kształcenie w Rybnickim Ośrodku Naukowo-Dydaktycznym, który wspólnie z ośrodkami Politechniki Śląskiej i Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach tworzył Zespół Szkół Wyższych w Rybniku.
W 2003 roku zaczęto wydawać czasopismo naukowe Journal of Economics and Management. W 2005 roku Skarb Państwa przekazał uczelni budynek przy ulicy ks. bpa St. Adamskiego 7 – budynek N. W 2009 roku utworzono czwarty wydział – Wydział Informatyki i Komunikacji, który w styczniu 2010 roku otrzymał uprawnienie do nadawania stopnia doktora w dyscyplinie nauk o zarządzaniu, a w czerwcu 2016 roku doktora habilitowanego w tej samej dyscyplinie.
Uniwersytet Ekonomiczny (od 2010) lewo|mały|Budynek D przy ulicy Bogucickiej 14 w Katowicach, rozebrany w 2019 roku