Bukmacher (ang. Bookmaker, od book – zakład i make – robić) – przedsiębiorstwo, instytucja lub osoba zajmująca się przyjmowaniem zakładów pieniężnych na wydarzenia sportowe lub pozasportowe. Zakłady sportowe mogą dotyczyć różnych dyscyplin sportu, takich jak, np. piłka nożna, hokej na lodzie, koszykówka, piłka siatkowa, tenis, tenis stołowy, boks, szachy, skoki narciarskie, wyścigi samochodowe, kolarstwo, wyścigi konne, biegi lekkoatletyczne, snooker, baseball. Zakłady pozasportowe mogą dotyczyć wydarzeń okołosportowych (np. transferu zawodnika, zmiany trenera), politycznych (np. wyników wyborów, referendów), kulturalnych (np. zwycięzców programów telewizyjnych), społecznych (np. terminu oddania do użytku ważnej inwestycji budowlanej), a nawet prognozy pogody. W Polsce legalnie dostępne są także zakłady na gry karciane (obstawianie rozstrzygnięć gier) oraz sporty wirtualne (generowane komputerowo wydarzenia sportowe).

Historia bukmacherów na świecie i w Polsce

Pierwsi bukmacherzy na świecie Choć pierwsze ślady wskazujące na dokonywanie zakładów wzajemnych historycy odnajdują już w prehistorii, to bardziej szczegółowe informacje na temat hazardu odnaleźć można w Starożytności, gdzie liczne społeczeństwa, m.in. w Chinach, Mezopotamii czy Egipcie organizowały zakłady podczas wyścigów koni. W Europie z kolei organizowane były zakłady na wyniki turniejów rycerskich, gdzie szlachta, a nawet sami rycerze, obstawiali zwycięzców. W Anglii natomiast zakładano się o zwycięzców turniejów łuczniczych.

Nowożytne zakłady bukmacherskie mają swój początek w Wielkiej Brytanii w XVII i XVIII w., gdzie zakłady na gonitwy konne zaczęły być przyjmowane w bardziej zorganizowany sposób. Za ojca zakładów wzajemnych uznawany jest Harry Ogden, który pod koniec XVIII w. w Newmarket Heat wprowadził system kursów (ang. odds) do zakładów na wyścigi konne. Zapoczątkowało to proces przekształcania zakładów sportowych z nieformalnych praktyk w profesjonalny, dobrze zorganizowany biznes. Pierwsze zakłady na mecze piłki nożnej (również w Wielkiej Brytanii) zaczęły być przyjmowane jednak dopiero pod koniec XIX w.

Prawdziwy przełom nadszedł w 1922 r. w angielskim Liverpoolu, gdzie John Moores założył pierwsze biuro oferujące sportowe zakłady bukmacherskie - „Littlewood Pools of Liverpool”. Wprowadzony wówczas system urządzania zakładów stał się standardem i wykorzystywany jest do dziś przez bukmacherów na całym świecie. Z kolei prekursorem zakładów przez Internet była wywodząca się z Austrii firma InterTops, która jako pierwsza wprowadziła możliwość gry online, co miało miejsce w 1996 r.

Pierwsi bukmacherzy w Polsce W Polsce pierwszy udokumentowany zakład bukmacherski zawarty został 28 maja 1917 r. przy okazji meczu Polonia Warszawa – Legia Warszawa. Zakłady na mecz przyjmowane były w siedzibie klubu Polonia Warszawa oraz u krążących po stadionie sprzedawców. Początkowo nie były to jednak zakłady dostępnie publicznie dla każdego, ale wewnętrzna rozrywka i inicjatywa finansowa przeznaczona wyłącznie dla członków klubu Polonia, z której wpływy miały zasilić klubową kasę. Przedsięwzięcie to miało swój regulamin, określający zasady uczestnictwa w zakładach i nie było nielegalne w świetle ówczesnego prawa.

Pierwszą firmą przyjmującą w Polsce zakłady wzajemne w sposób prawnie uregulowany było państwowe przedsiębiorstwo Totalizator Sportowy, powołane 17 grudnia 1955 roku na mocy Uchwały Prezydium Rządu Nr 1010/55. Jako pierwsze w ofercie TS znalazły się zakłady piłkarskie na ligi polskie, których przyjmowanie rozpoczęto 18 marca 1956 r. i to właśnie tę datę należy traktować jako oficjalny początek zakładów wzajemnych w Polsce. W 1959 r. do oferty dołączono zakłady na ligę angielską.

Pierwszym prywatnym bukmacherem, którego punkty naziemne pojawiły się na ulicach polskich miast, był nieistniejący już dziś Totolotek. Bukmacher przyjmował zakłady naziemnie od 1992 r. do 2021 r., a przez Internet od 2013 r. do 2023 r. Kolejnym legalnym bukmacherem w Polsce był Profesjonał (od 2008 r. znany jako Fortuna), który przyjmuje zakłady naziemnie od 1996 r., a zakłady przez Internet od 2012 r. W 1997 r. zakłady naziemnie (a od 2012 r. także przez Internet) zaczął przyjmować aktualny lider rynku bukmacherskiego w Polsce, STS. Na kolejnego bukmachera trzeba było poczekać aż do 2004 r., kiedy to na polskim rynku pojawił się Milenium (zakłady naziemnie przyjmował od 2004 r. do 2020 r., a zakłady przez Internet od 2012 r. do 2020 r.). Następni byli, kolejno: Traf (od 2010 r. naziemnie, od 2019 r. online), E-Toto, znany obecnie jako ETOTO (od 2011 r. do 2019 r. naziemnie, od 2014 r. online), forBET (od 2016 r. online, od 2018 r. do 2023 r. naziemnie), LV BET (od 2016 r. online, od 2017 r. do 2025 r. naziemnie), Superbet (od 2017 r. do 2023 r. naziemnie, od 2020 r. online), TOTALbet (od 2018 r. online), PZBuk (od 2018 r. online), Betfan (od 2019 r. online, od 2021 r. naziemnie), Betclic (od 2019 r. online), NobleBet (od 2019 r. do 2023 r. online), eWinner (od 2019 r. do 2023 r. online), BetX (od 2020 r. do 2024 r. online), Fuksiarz (od 2021 r. online), Betters (od 2021 r. online), Betcris (od 2021 r. online), BestBet24 (od 2021 r. do 2022 r. online), GO+bet, znany później jako GOBET (od 2022 r. do 2025 r. online), Betway (od 2023 r. do 2024 r. online), ComeOn (od 2023 r. online), AdmiralBet (od 2024 r. online), WettArena (od 2024 r. do 2025 r. online), Lebull (od 2024 r. online).

Branża bukmacherska w Polsce dziś Prawo hazardowe Działalność spółek organizujących zakłady wzajemne w Polsce reguluje Ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. uchylając poprzednią Ustawę z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych i zakładach wzajemnych. Kluczowa nowelizacja tej ustawy miała jednak miejsce 15 grudnia 2016 r., a nowe przepisy w większości weszły w życie od 1 kwietnia 2017 r., a cześciowo również od 1 lipca 2017 r.

Prawo hazardowe przewiduje umieszczanie adresów stron, na których urządzane są gry hazardowe bez polskiego zezwolenia, w specjalnym Rejestrze Domen Służących do Oferowania Gier Hazardowych Niezgodnie z Ustawą, a dostęp do takich stron jest ograniczany z terytorium Polski przez dostawców Internetu (ISP). Celem jest wyeliminowanie z polskiego rynku bukmacherów i innych firm, działających przez Internet pomimo braku zezwolenia od Ministra Finansów.

Legalni bukmacherzy muszą posiadać zezwolenie na zakłady wzajemne, które wydawane jest na okres 6 lat (po tym czasie może zostać przedłużone) przez Ministra Finansów w Polsce. Zezwolenie otrzymać może wyłącznie spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, posiadająca kapitał zakładowy w wysokosci min. 2 mln zł, której siedziba znajduje się w Polsce lub kraju UE/EFTA (jednak w takim przypadku podmiot musi posiadać Przedstawiciela mającego swoją siedzibę w Polsce lub ustanowić w Polsce swój oddział). Konieczne jest również wniesienie opłat za wydanie zezwolenia oraz zapewnienie gwarancji finansowych w wysokości 480 tys. zł (w przypadku zezwolenia na zakłady przez Internet, zakłady naziemne wymagają dodatkowych zabezpieczeń) na pokrycie w przyszłości ewentualnych roszczeń graczy lub Skarbu Państwa.

Informacje o legalnych bukmacherach Spośród 18. spółek posiadających zezwolenie na urządzanie zakładów wzajemnych w Polsce tylko 1. (BEM Operations Limited) posiada siedzibę poza Polską, mając w Polsce swojego Przedstawiciela.

Przeciętne roczne zatrudnienie (wyrażone w osobach lub etatach) we wszystkich legalnie działających spółkach bukmacherskich w Polsce, wyniosło w 2024 roku 1 947 osób.

W Polsce dostępnych jest ponad 800 naziemnych punktów przyjmowania zakładów, z czego ok. 47% należy do firmy STS.

Organizatorzy zakładów wzajemnych w Polsce Legalne podmioty, które posiadają zezwolenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych na urządzanie zakładów wzajemnych na terytorium Polski: Lp.Nazwa podmiotuAdresKRSZezwolenie

na urządzanie zakładów wzajemnych

w punktach naziemnychZezwolenie na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie zakładów wzajemnych przez Internet1E–TOTO Zakłady Bukmacherskie Sp. z o.o.ul. Żurawia 8 00–503 Warszawa0000370248NIETAK2FORTUNA online zakłady bukmacherskie Sp. z o.o.ul. Stawowa 50 43–400 Cieszyn0000002455TAKTAK3STS S.A.ul. Porcelanowa 8 40–246 Katowice0000829716TAKTAK4Traf - Zakłady Wzajemne Sp. z o.o.ul. Kijowska 1 03 –738 Warszawa0000358998TAKTAK5LV BET Zakłady Bukmacherskie Sp. z o.o.ul. Wańkowicza 3 40 –384 Katowice0000534588TAKTAK6SUPERBET Zakłady Bukmacherskie Sp. z o.o.ul. Postępu 21C 02-676 Warszawa0000666114NIETAK7TOTALBET ZAKŁADY BUKMACHERSKIE Sp. z o.o.ul. Jubilerska 10 04–190 Warszawa0000662497NIETAK8forBET Zakłady Bukmacherskie Sp. z o.o.ul. Królewska 18 00–103 Warszawa0000263257NIETAK9Cherry Online Polska Sp. z o.o.ul. Gedymina 30 04–120 Warszawa0000678163NIETAK10BEM Operations LimitedLevel 3, Tagliaferro Business Centre, Gaiety Lane, Sliema SLM 1551; Malta

działająca przez Przedstawiciela: Gaming in Poland Sp. z o.o.

ul. Zwycięska 20A/204

53–033 Wrocław0000759388NIETAK11BetFan Sp. z o.o.ul. Śmiała 26 01–523 Warszawa0000727637TAKTAK12BETCRIS POLSKA Sp. z o.o.ul. Podolska 21 81–321 Gdynia0000748281NIETAK13GO BET Sp. z o.o.ul. Częstochowska 62 32-085 Modlnica0000635110TAKTAK14Bukmacherska

Sp. z o.o.Al. Jana Pawła II nr 80 lok. 14 00-175 Warszawa0000806643NIETAK15FUN PROJECT

Sp. z o.o.ul. Mennicza 1 43–400 Cieszyn0000841641NIETAK16Silesia Entertainment

Sp. z o.o.ul. Mennicza 1 43–400 Cieszyn0000832339NIETAK17Wett Arena Polska Sp. z o.o.Aleja Karola Marcinkowskiego 2 lok. U2 61-745 Poznań0000850165NIETAK18NOVOBET Sp. z o.o.ul. Krakowska 368 32-080 Zabierzów0001009955NIETAK

Oferta bukmacherów Legalni bukmacherzy znacząco różnią się ofertą zakładów bukmacherskich i usług dodatkowych. Przykładowo, STS, Superbet, Betclic, Fortuna, Betfan i LV BET posiadają w ofercie transmisje sportowe, podczas gdy inne firmy nie posiadają ich wcale lub w bardzo ograniczonym zakresie. Niektórzy bukmacherzy udostępniają specjalne platformy do komunikacji pomiędzy graczami (np. Super Social w Superbet), podczas gdy inni nie przywiązują do tego wagi. W niektórych firmach kwota możliwej do uzyskania wygranej na jednym kuponie jest bardzo wysoka (np. 1 mln zł w STS), a u innych znacznie niższa (np. 50 tys. zł w Betters). Różnic pomiędzy poszczególnymi bukmacherami posiadającymi w Polsce zezwolenie jest bardzo dużo.

Bukmacherzy w innych krajach Europy Poszczególne kraje Europy posiadają własne regulacje dotyczące hazardu, w efekcie czego liczba legalnie działających bukmacherów jest na europejskich rynkach różna. Najbardziej liberalne przepisy w zakresie hazardu (w tym zakładów wzajemnych) posiadają Malta oraz Wielka Brytania, co bezpośrednio przekłada się na liczbę bukmacherów dostępnych w tych państwach. W Wielkiej Brytanii legalnie działa ich ponad 800. Dla porównania w Polsce zezwolenie posiada 18 firm, w Niemczech 31, w Czechach 10, na Słowacji 8, we Francji 18, w Hiszpanii 77, w Belgii 22, w Rumunii 29, a na Węgrzech zaledwie 2 (monopol państwa).

Przypisy