4 Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej (4 BR OP) – związek taktyczny Wojsk OPL Wojsk Obrony Powietrznej Kraju, a następnie Sił Powietrznych RP istniejący w latach 1951–2001.

Powstanie i historia 4 BR OP Rodowód 4 Gdyńskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej wywodzi się od utworzonego w 1951 w Gdyni, 60 Samodzielnego pułku artylerii przeciwlotniczej. Powstał on w oparciu o rozkaz szefa Sztabu Generalnego nr 0044/Org z 17 maja 1951 i wchodził w skład Marynarki Wojennej.

Zarządzeniem Nr 0015/ Org. dowódcy WOPK z 16 stycznia 1963 na bazie dotychczasowego pułku utworzono 60 Brygadę Artylerii Obrony Powietrznej Kraju.

3 sierpnia 1964 rozkazem dowódcy 2 Korpusu Obrony Powietrznej nr 0613 brygadę włączono w system dyżurów bojowych pełnionych w systemie Wojsk OPK. Gotowość bojowa do odpalenia rakiet dyżurnych osiągano wówczas w 6 minut. Ten niezwykle krótki czas reakcji ogniowej wynikał z faktu, iż Brygada swoje zadania wykonywała nie tylko w osłonie granic Polski, ale także granic Układu Warszawskiego. 1 września 1967 Brygada otrzymała sztandar, który w imieniu Rady Państwa wręczył dowódcy ówczesny wiceminister obrony narodowej – gen. Jerzy Bordziłowski. Jednocześnie, zmieniono nazwę związku taktycznego na 4 Brygadę Artylerii Obrony Powietrznej Kraju im. Obrońców Wybrzeża. Od tamtej pory 1 września obchodzony był jako święto Brygady.

Etap pierwszy Pierwszy umowny okres rozwoju organizacyjnego Brygady trwał do 1970.

Początkowo w skład Brygady wchodziły: 21 dywizjon ogniowy w Pucku 22 dywizjon ogniowy na Helu 23 dywizjon ogniowy w Sobieszewie 24 dywizjon ogniowy w Babim Dole k. Kartuz 25 dywizjon ogniowy w Dąbrówce 26 dywizjon techniczny w Bieszkowicach dywizjon dowodzenia Gdynia Grabówek, które rozlokowane zostały wokół aglomeracji trójmiejskiej tworząc system rakietowej obrony powietrznej.

Etap drugi W 1970 rozpoczął się drugi umowny etap rozwoju organizacyjnego Brygady, który trwał do 1973. 1 lutego 1971 przyjęto nowy etat Brygady. Powstały kolejne dywizjony ogniowe wyposażone w przeciwlotnicze zestawy rakietowe średniego zasięgu typu S-75 Wołchow: 44 dywizjon ogniowy artylerii rakietowej w Ustce 45 dywizjon ogniowy artylerii rakietowej w Smołdzinie 46 dywizjon ogniowy artylerii rakietowej w Choczewie (Lubiatowie).

Etap trzeci Trzeci etap rozpoczął się Zarządzeniem Szefa Sztabu Głównego nr 057/Org. z 2 sierpnia 1973. Zostały wtedy utworzone kolejne dwa dywizjony ogniowe64 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej m. Hel-Bór. infowsparcie.net.: 64 dywizjon ogniowy w Helu Borze 65 dywizjon ogniowy w Rozewiu.

Rok później na mocy rozkazu dowódcy WOPK nr 0188/Org. z 19 września 1974 powstają następne dwie jednostki: 68 dywizjon ogniowy w Łebie 69 dywizjon ogniowy w Rowach.

Możliwości ogniowe tych dywizjonów pozwalały na wykrycie i zniszczenie celów na małych wysokościach i bardzo dobrze „uszczelniały” system obrony strefowej tworzony przez dotychczasowe dywizjony.

Związek taktyczny znajdował się wówczas w okresie swojego największego rozwoju organizacyjnego, który trwał do roku 1990. Brygada wówczas składała się z dowództwa i sztabu oraz 14 dywizjonów.

Brygada wyposażona w przeciwlotnicze zestawy rakietowe typu Wołchow i Newa tworzyła strefę obrony powietrznej ciągnącą się wzdłuż polskiego wybrzeża od granicy wschodniej, aż do Ustki. Wykonywała ona wówczas zadania osłony wojsk operacyjnych, elementów ugrupowania bojowego WLOP i MW oraz ważnych obiektów rejonu Trójmiasta.

W 1992 nazwę związku taktycznego zmieniono na 4 Brygadę Rakietową Obrony Powietrznej. Dwa lata później, Minister Obrony Narodowej, na wniosek dowódcy i władz miasta, nadał Brygadzie nazwę wyróżniającą – Gdyńska, w miejsce wcześniej anulowanego imienia Obrońców Wybrzeża, podkreślając więź Brygady z tym regionem. Jednocześnie, decyzją MON nr 91 z 23 czerwca 1994 ustanowił 17 maja – dniem święta Brygady (utworzenie 60 Samodzielnego Pułku Artylerii Przeciwlotniczej).

10 lutego 1996, w siedemdziesiątą rocznicę nadania Gdyni praw miejskich, na Skwerze Kościuszki odbyła się uroczystość wręczenia Brygadzie nowego sztandaru. Jego fundatorami było społeczeństwo, zakłady pracy, instytucje, firmy, pracownicy cywilni Brygady, a także sami żołnierze. Przewodniczącym Komitetu Fundacyjnego został Wojciech Szczurek – przewodniczący Rady Miasta Gdyni, a rodzicami chrzestnymi: Tadeusz Zielonka – dyrektor Stoczni Remontowej „Nauta” w Gdyni oraz Franciszka Cegielska – prezydent miasta Gdyni. Na przełomie stuleci w 4 Gdyńskiej BR OP skuteczne przeprowadzono całą serię bardzo trudnych, wymagających absolutnie najwyższych kwalifikacji zawodowych, nowych rodzajów strzelań doświadczalnych.

Etap czwarty – rozformowanie Rok 2001 był przełomowym w historii Brygady, ze względu na podjęte decyzje dotyczące jej likwidacji. Sukcesywnie wygaszono działalność w prawie wszystkich podległych jednostkach, by ostatecznie rozformować je we wrześniu 2001. Zgodnie z przyjętym planem likwidacji, pozostałe trzy dywizjony (21 dr – Puck, 25 dr – Dąbrówka i 65 dr – Rozewie) zostały operacyjnie podporządkowane dowódcy 3 Warszawskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej.

4 Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej została rozformowana 28 grudnia 2001 roku.Po rozformowaniu 4. BR OP 65 Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej zmienił miejsce dyslokacji z Rozewia na miejsce rozformowanej brygady w m. Gdynia i wszedł w struktury 3. Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej. Do czasu rozformowania go decyzją MON nr Z-5/Org./P1 z dnia 28 stycznia 2011 roku oraz wykonawczym rozkazem Dowódcy Sił Powietrznych nr PF-95 z dnia 31 marca 2011 roku, czyli do 31 grudnia 2011 roku 65 dr OP kultywował tradycje 4. BR OP. 1 stycznia 2012 na bazie rozformowanych jednostek wojskowych: 21 Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej w Pucku, 25 Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej w Nowym Dworze Wejherowskim oraz 65 Dywizjonu Rakietowego Obrony Powietrznej w Gdyni powstał 33 Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej, który zgodnie z decyzą nr 37/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2012 Decyzja Nr 37/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 lutego 2012 r. „przejmuje i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji” 4. Gdyńskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej.

Zmiany nazwy Brygady 1951-1963 – 60 Samodzielny pułk artylerii przeciwlotniczej 1963-1967 – 60 Brygada Artylerii Obrony Powietrznej Kraju 1967-1991 – 4 Brygada Artylerii Obrony Powietrznej Kraju im. Obrońców Wybrzeża 1992-1994 – 4 Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej 1994-2001 – 4 Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej

Struktura 4 BR OP dowództwo i sztab 4 BR OP 21 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 22 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 23 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 24 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 25 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 26 dywizjon techniczny 44 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 45 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 46 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 64 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 65 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 68 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 69 dywizjon rakietowy Obrony Powietrznej 84 dywizjon dowodzenia

Dowódcy 60 Samodzielnego pułku artylerii przeciwlotniczej 1951-1952 – kpt. Wiesław Pitera 1952-1955 – ppłk Bolesław Koszelski 1955-1963 – kpt. Feliks Jachnicki 60 Brygady Artylerii Obrony Powietrznej Kraju 1963-1967 – płk Czesław Drabent 4 Brygady Artylerii Obrony Powietrznej Kraju im. Obrońców Wybrzeża 1967-1968 – płk Czesław Drabent 1968-1979 – płk dypl. Feliks Jachnicki 1979-1981 – płk dypl. Tadeusz Jemioło 1981-1985 – płk dypl. Franciszek Żygis 1985-1986 – płk dypl. Mieczysław Koźbiał 1986-1987 – płk dypl. Marian Dul 1987-1992 – płk dypl. Mieczysław Kaczmarek 4 Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej 1992-1992 – płk dypl. Mieczysław Kaczmarek 1992-1994 – cz.p.o. płk dypl. Andrzej Tetkowski 1994-1996 – płk dypl. Jan Gabryś 4 Gdyńskiej Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej 1996-2001 – płk dypl. Jan Gabryś 2001-2001 – płk mgr inż. Franciszek Adamowicz

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne 4. Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej m. Gdynia

Kategoria:Wojsko Polskie w Gdyni *3 Kategoria:4 Gdyńska Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej Kategoria:Polskie jednostki artylerii przeciwlotniczej utworzone w 1951 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 2001