Aleksandr Michajłowicz Butlerow (ros. Александр Михайлович Бутлеров, ur. w Czistopolu, zm. w Butlerowce koło m. Aleksiejewskoje) – rosyjski chemik, profesor Uniwersytetu w Kazaniu (od roku 1854) i Petersburgu (od 1869), członek Petersburskiej Akademii Nauk. Opracował teorię struktury związków organicznych. Po raz pierwszy wydzielił azobenzen. Zsyntetyzował jodek metylenu i urotropinę. Wykazał istnienie izomerii w związkach nienasyconych. Twórca kazańskiej szkoły chemików organicznych. Interesował się także pszczelarstwem i mediumizmem.
Życiorys Urodzony w rodzinie ziemiańskiej. Ojciec był oficerem w wojnie z Napoleonem Bonaparte w 1812 roku. Uczył się na prywatnej pensji, później w Gimnazjum Kazańskim. W latach 1844–1849 studiował na Uniwersytecie Kazańskim.
Od 1849 roku nauczyciel akademicki, od 1854 profesor nadzwyczajny, a od 1857 profesor zwyczajny chemii w Kazaniu. W latach 1860–1863 dwukrotnie rektor Uniwersytetu Kazańskiego. W latach 1868–1885 profesor zwyczajny chemii na Uniwersytecie Petersburskim. Od 1885 roku w stanie spoczynku, jednak dalej wykładał chemię specjalną. W 1871 roku akademik nadzwyczajny, a w 1874 akademik zwyczajny Petersburskiej Akademii Nauk. W latach 1878–1882 zmienił N. N. Zinina na stanowisku przewodniczącego Oddziału Chemii Rosyjskiego Związku Fizyko-Chemicznego.
W 1856 roku zainteresował się pszczelarstwem i stało się dla niego drugą pasją. Prowadził doświadczenia nad różnymi typami uli i sposobami gospodarki pasiecznej, konstruował sprzęt pasieczny, interesował się pszczołą kaukaską. Organizował wystawy, zjazdy, występował jako prelegent. W 1885 zorganizował Ludową Buraszewską Szkołę Pszczelarską. Redagował czasopismo pszczelarskie Russkij pczełowodnyj listok, które wychodziło 33 lata. Wydał też kilka książek o tematyce pszczelarskiej, które były przetłumaczone na język polski. Za wkład w rozwój pszczelarstwa nazwano go ojcem racjonalnego pszczelarstwa rosyjskiego.
Dorobek Wybrane polskie publikacje książkowe: Teoria budowy związków organicznych. Wybór pism, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1953Butlerov, Aleksandr Mihajlovič (1828-1886) w katalogu Nukat. Jak hodować pszczoły, Warszawa, 1886. Pszczoła, jéj życie i główne prawidła rozumowanego hodowania pszczół, Suwałki, B. Grabowski, 1877 Rozmaite sposoby sztucznego rozmnażania pszczół oraz inne uwagi, które pszczelarz koniecznie znać powinien, Suwałki, B. Grabowski, 1877 Medjumizm. Studja obserwacyjne w zakresie spirytyzmu doświadczalnego, Lwów, „Kultura i Sztuka”, 1921 Mediumizm, Oficyna Wydawnicza Rivail, 2012,
Zobacz też Adolph Wilhelm Hermann Kolbe
Przypisy
Bibliografia Bolszaja Sowietskaja Encykłopiedija t. 4 Moskwa 1971.
Kategoria:Absolwenci Cesarskiego Uniwersytetu Kazańskiego Kategoria:Rosyjscy chemicy Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Urodzeni w 1828 Kategoria:Zmarli w 1886 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Cesarskiego Uniwersytetu Kazańskiego