Pałac Franza Schöna w Sosnowcu — również znany jako Nowy Pałac Schöna, Pałac Oskara Schöna – jedna z dwóch rezydencji rodu Schönów, zlokalizowana w dzielnicy Dębowa Góra. Pałac powstawał we włączonej później do miasta osadzie Kuźnica, położonej pomiędzy wsiami Ostra Górka i Sielec, na lewym brzegu Czarnej Przemszy.
Historia Wzniesiony w latach 1900–1903 w stylu eklektycznym. Jego fundatorem i głównym lokatorem był Franz Schön, który zamieszkał tutaj ze swą rodziną – żoną Emmą oraz córkami Elsą i Erną. Okresowo w rezydencji mieszkali również inni członkowie rodziny. Budowla została zbudowana na działce należącej do majątku sieleckiego wsi Kuźnica nad rzeką Czarną Przemszą, kupionej w 1885 r. przez rodzinę Schönów, od hrabiego Mortimera Tschischy i hr. Eufemii Eulenburg. Zanim powstał pałac, na części terenu tej działki w 1879 roku Franz wybudował i uruchomił w przędzalnię wełny wigoniowej. Niektóre źródła podają, że pałac został wybudowany na zlecenie Oskara Schoena, a dopiero po jego śmierci w 1905 roku został zamieszkany przez Franza i jego rodzinę.
W czasie I powstania śląskiego, w 1919 r. w budynku pałacu była siedziba dowództwa powstania z siedzibą dowództwa obrony plebiscytu, przygotowującego III powstanie śląskie w 1921 r.
W 1923 r. budynek zaadaptowano na potrzeby sądu, któremu został wydzierżawiony.
Pożar przędzalni w 1907, I wojna światowa a także śmierć Franza w 1918 przyczyniły się do pogorszenia sytuacji finansowej rodziny przez co w 1923 r. budowla została zaadaptowana i wydzierżawiona na potrzeby sądu. W 1925 r. właściciele sprzedali ją skarbowi państwa, który przeznaczył ja dla sądu. W okresie okupacji niemieckiej, mieścił się w nim Deutsches Haus. Od 1945 r. pełni ponownie funkcję siedziby sądu. Od 2025 budynek należy do miasta. Pałac ma zostać drugą siedzibą Muzeum w Sosnowcu.
Architektura Nad eklektycznym budynkiem pałacu, góruje charakterystyczna neogotycka wieża w stylu gotyku angielskiego. Także większość bryły budynku posiada cechy neogotyckie, ale w stylistyce można dostrzec także elementy stylu: neoromańskiego, neorenesansowego, neobarokowego i secesyjnego. Pałac w swej części północno - wschodniej posiadał przeszkloną oranżerię. W trakcie remontów i adaptacji pałacu na potrzeby sądownictwa oranżeria została przykryta dachem i przerobioną na pomieszczenia biurowe.
Wnętrze pałacu charakteryzuje bogactwo elementów zdobniczych, typowych dla epoki. Centralną częścią wnętrza pałacu jest hall i okazała klatka schodowa prowadząca na I piętro. Najwspanialej prezentuje się dwukondygnacyjna sala balowa z wystrojem wnętrza stylowo opierającym się na wzorach z połowy XVIII wieku. Romantyczności wnętrz rezydencji Schönów miały dodawać ukryte w ścianach kręte schody i tajemne przejścia.
Początkowo, od południa i wschodu otoczony był rozległym ogrodem parkowym ze skałami. Po przebudowie centrum, po II wojnie światowej, ogród pozostał w szczątkowej formie. Jest to teren zielony przyległy do brzegów Czarnej Przemszy.
Wpisany wraz z otaczającym go ogrodem do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 1370/88 z 10.02.1988 r.
Galeria
Zobacz też
Pałac Ensta Schöna na Środuli
Uwagi
Przypisy
Nowy Schöena Kategoria:Zabytkowe pałace w województwie śląskim