Towarzystwo Filaretów – tajna organizacja polskiej młodzieży w Gdańsku, założona w 1917 roku. Działała w środowisku Polonii gdańskiej i jest opisywana jako zalążek polskiego harcerstwa w późniejszym Wolnym Mieście Gdańsku.
Historia Powstanie i działalność konspiracyjna Organizacja powstała w 1917 roku w Gdańsku, który w czasie I wojny światowej pozostawał w granicach państwa pruskiego. W opracowaniach dotyczących polskiej działalności niepodległościowej w Gdańsku Towarzystwo Filaretów jest przedstawiane jako tajna organizacja przygotowująca młodzież do walki o niepodległość Polski.
Założycielami organizacji byli Stefan Mirau i Alfons „Alf” Liczmański. W latach 1917–1919 kuratorem Towarzystwa był lekarz i działacz polski Władysław Panecki.
Z organizacją związana była tajna drużyna skautowa szkolona przez Miraua i Liczmańskiego w lasach oliwskich. Ćwiczenia te wpisywały się w patriotyczny charakter organizacji i były łączone z przygotowaniem młodzieży do przyszłej walki o niepodległość.
Przekształcenie w harcerstwo Po zakończeniu I wojny światowej członkowie Towarzystwa ukierunkowali działalność na tworzenie polskiego harcerstwa w Gdańsku. W lipcu 1920 roku sześciu filaretów z Gdańska: Witold Kopczyński, Alf Liczmański, Stefan Mirau, Mieczysław Tejkowski, Aleksander Witkowski i Jerzy Żuralski, wyjechało do Karwi na obóz harcerzy z Warszawy. Według relacji przywołanej przez Zenona Kuligowskiego uczestnicy obozu złożyli egzamin na stopień młodzika i przyrzeczenie harcerskie.
Po powrocie z obozu, 8 sierpnia 1920 roku, założyli pierwszą gdańską drużynę harcerzy im. Zygmunta Augusta. Pierwszym drużynowym został Stefan Mirau. Kilka miesięcy później powstała pierwsza gdańska drużyna harcerek im. Emilii Plater, kierowana przez Zofię Cezarównę; jej pierwszym opiekunem został Mirau. W 1935 roku powstały struktury okręgowych ZHP w Wolnym Mieście Gdańsku. Komendantem Chorągwi Harcerzy został wówczas Alf Liczmański, a Stefan Mirau działał w Komendzie Gdańskiej Chorągwi jako kierownik Referatu Lekarskiego.
Znaczenie Towarzystwo Filaretów stanowiło jedno z ogniw polskiej pracy młodzieżowej w Gdańsku. Jego działalność wiązana jest z początkiem zorganizowanego harcerstwa w mieście w Gdańsku. Rozwój środowiska harcerskiego doprowadził w kolejnych latach do utworzenia hufców, a w 1935 roku – struktur okręgowych ZHP w Wolnym Mieście Gdańsku.
Przypisy
Kategoria:Historia harcerstwa Kategoria:Polskie instytucje w Wolnym Mieście Gdańsku Kategoria:Polskie organizacje niepodległościowe w zaborze pruskim Kategoria:Polskie tajne organizacje wojskowe 1908–1918