Roman Dereń (ur. 8 sierpnia 1884 w Warszawie, zm. 14 lipca 1962 tamże) – polski aktor teatralny i filmowy.

Życiorys Urodził się w rodzinie Stanisława i Heliodory Dereniów. Po ukończeniu sześciu klas gimnazjum realnego podjął pracę jako urzędnik w administracji państwowej. Równocześ­nie uczył się rysunku i studiował architekturę.

I wojna światowa Podczas I wojny światowej został ewakuowany na Krym, gdzie studiował aktorstwo pod kierunkiem W. Kownackiego. Zadebiuto­wał w 1915 w teatrze rosyjskim w Symferopolu. Następnie wystę­pował w innych teatrach na Krymie.

Okres międzywojenny Po powrocie do kraju w 1921 został zaangażowany w Teatrze Maska i Teatrze Komedia w Warszawie, a od czerwca 1923 na stałe w Teatrze Pol­skim, w którym występował aż do 1939. W latach 1934–1936 grał także w innych teatrach TKKT (w Teatrze Narodowym, Teatrze Nowym i Teatrze Letnim). W okresie międzywojennym występował w wielu filmach polskich, m.in. w filmach niemych: Bożyszcze (1923), Trędowata (1926).

II wojna światowa Podczas okupacji niemieckiej prze­bywał w Warszawie i prowadził własną kawiarnię. Pra­cował też w kawiarni Teatru Polskiego. Była to „Kawiarnia-Bar”, otwarta 21 marca 1940 roku w dawnej palarni Teatru Polskiego przy ul. Karasia 2. Pełnił też funkcję skarbnika Prezydium Tajnego Zarządu ZASP. Odmówił udziału w niemieckim nazistowskim filmie propagandowym Heimkehr. W 1944 występował jednak w warszawskich teatrach jawnych Komedia i Wodewil. Po upadku powstania warszawskiego został wywieziony do Niemiec, wrócił do kraju w 1945.

Okres powojenny Po wojnie skupił się na grze w teatrze, sporadycznie tylko grając w filmach. W sezonie 1945/46 grał w Teatrze Polskim w Poznaniu, a następnie, aż do śmierci, ponownie w Teatrze Polskim w Warszawie.

Grał w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklu Zastępca, Pan Lunot Guy de Maupassanta w reż. Marka Tadeusza Nowakowskiego (1957) i Kraszewski w Warszawie Augusta Wilkońskiego w reż. Tadeusza Byrskiego (1961).

W marcu 1949 rozpoczął pracę w Teatrze Polskiego Radia. Pierwszym słuchowiskiem, w którym zagrał, był Krzyk jarzębiny Wacława Kubackiego, w reż. Janusza Warneckiego, następnie zagrał w Pańskich dziadach Michała Bałuckiego, w reż. Zbigniewa Kopałki (1952), a także w Horsztyńskim Juliusza Słowackiego w reż. Edmunda Wiercińskiego (1954) i w Wielkim człowieku do małych interesów Aleksandra Fredry, w reż. Jerzego Leszczyńskiego (1954).

Zasłużył się jako działacz ZASP, a następnie SPATiF-u. W 1929 był w Zarządzie Głównym ZASP, od 1936 se­kretarzem Kapituły Członków Zasłużonych ZASP. Sam także został uhonorowany tytułem zasłużonego członka ZASP.

Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 211-1-26).

Ordery i odznaczenia Srebrny Krzyż Zasługi (30 marca 1938) „za zasługi na polu sztuki scenicznej”. Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Srebrny Krzyż Zasługi (13 listopada 1953) „za zasługi w dziedzinie sztuki teatralnej - w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

Filmografia 1923: Bożyszcze. W sidłach uwodziciela 1926: Trędowata 1929: Grzeszna miłość 1929: Mocny człowiek jako lokaj w Hotelu „Europejskim” 1930: Moralność pani Dulskiej jako stróż 1931: Dziesięciu z Pawiaka jako policjant w cyrkule 1932: Księżna Łowicka jako lokaj Wielkiego Księcia 1933: Prokurator Alicja Horn jako urzędnik Sądu Okręgowego 1933: Szpieg w masce jako woźny w laboratorium 1933: Wyrok życia jako portier w Wytwórni Papierów Wartościowych 1934: Pieśniarz Warszawy 1935: Antek policmajster jako żandarm aresztujący Antka Króla 1935: Dwie Joasie jako kelner na balu mody 1935: Manewry miłosne czyli córka pułku jako kamerdyner baronowej Kolmar 1935: Panienka z poste restante jako kelner w kawiarni w Dubrowniku 1936: Ada! To nie wypada! jako przyjaciel Dziewanowskiego 1936: Dwa dni w raju 1936: Jego wielka miłość jako szef kelnerów na przyjęciu 1936: Róża jako oficer rosyjski 1936: Tajemnica panny Brinx jako pracownik hotelu w Zakopanem 1937: Dziewczęta z Nowolipek jako współbiesiadnik w restauracji 1937: Skłamałam jako klient w "salonie" hrabiny Wirmickiej 1937: Ułan księcia Józefa jako Ziółkowski, ochmistrz na dworze księcia 1937: Znachor jako chłop, który przyniósł ranną Marysię do znachora 1938: Kościuszko pod Racławicami jako podkomorzy 1938: Paweł i Gaweł jako redaktor 1938: Zapomniana melodia jako wspólnik w koncernie Rolicza 1939: Sportowiec mimo woli jako właściciel salonu fryzjerskiego w Warszawie 1939: Biały Murzyn jako lekarz w klinice 1939: Ja tu rządzę jako Baptysta, lokaj hrabiostwa Lulewiczów 1939: Kłamstwo Krystyny jako przechodzień 1949: Za wami pójdą inni 1951: Młodość Chopina jako ekonom

Przypisy

Linki zewnętrzne

Roman Dereń na zdjęciach w bibliotece Polona

Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy aktorzy teatralni Kategoria:Polscy aktorzy radiowi Kategoria:Polscy bieżeńcy Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1962 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)