Stanisław Ludwik Mroszczak (ur. 5 kwietnia 1920 we wsi Medveda na Słowacji, zm. 30 sierpnia 2017 w Nowym Targu) – żołnierz Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, uczestnik walk o Tobruk.

Dzieciństwo i młodość Urodził się w rodzinie urzędnika Jana Mroszczaka (ur. 3 grudnia 1896, zm. 29 listopada 1978), późniejszego więźnia Palace w Zakopanem i KL Auschwitz (numer obozowy 79046), oraz Zofii z domu Ulrich (ur. 13 kwietnia 1898, zm. 25 października 1978). Dzieciństwo spędził w Nowym Targu, gdzie mieszkał przy ulicy Szpitalnej (obecnie Słoneczna).

Wybuch II wojny światowej zastał go w Wadowicach, gdzie podjął nieudaną próbę zaciągnięcia się do wojska. Powrócił do Nowego Targu, gdzie włączył się w działalność konspiracyjnego Związku Podchorążych.

Udział w walkach w II wojnie światowej Wraz z grupą ok. 26 osób 15 maja 1940 postanowił przedostać się do Wojska Polskiego, trasa ich ucieczki wiodła przez Słowację, Węgry, Jugosławię i Grecję. 12 czerwca 1940 roku do Syrii, gdzie wstąpił wraz z resztą grupy do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Otrzymał przydział do artylerii (nr 3082) i jako celowniczy brał udział w walkach do 22 czerwca 1943. Brał udział m.in. w bitwie o Tobruk, bitwa pod Gazalą i El Alamein. W 1942 ukończył Polskie Gimnazjum Ogólnokształcące w Tel Awiwe.

W lipcu 1943 na jego prośbę został przeniesiony do służby w RAF w Wielkiej Brytanii, z powodu problemów zdrowotnych nie został przyjęty do lotnictwa, skierowano go do obsługi naziemnej bombowców w Dywizjonie 304. Zdemobilizowany został 5 listopada 1947.

Powrót do Polski W grudniu 1947 wraz z żoną Stanisławą Czerniawską (ur. 18 marca 1925, zm. 11 listopada 2003), z którą ożenił się w 1946, oraz córką Zofią wrócili do Polski. Wielokrotnie był przesłuchiwany i przetrzymywany na komendzie Milicji Obywatelskiej w Nowym Targu pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Anglii. W 1955 podczas rewizji zostały mu odebrane wszystkie brytyjskie odznaczenia. Pracował jako kasjer w nowotarskim Tartaku, następnie kierował składem materiałów budowlanych. Był wiceprezesem Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni. 15 czerwca 1961 zdał maturę i ukończył Liceum Ogólnokształcące dla pracujących w Nowym Targu. Od 1975 zaangażował się w działalność kombatancką, najpierw w Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, a następnie w Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w Nowym Targu, gdzie był członkiem komisji ds. socjalnych. Był również członkiem Związku Byłych Żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich.

W 2009 w ramach uroczystości 91 rocznicy odzyskania niepodległości został uhonorowanym medalem „Za Szczególne Zasługi dla Miasta Nowego Targu”. Odznaczenie wraz z nim odebrał Jan Gryglak, uczestnik walk o Monte Cassino.

23 listopada 2011 w Pałacu Prezydenckim odznaczony został wraz z innymi uczestnikami walk o Tobruk Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

W 2012 przy okazji wystawy „Szlak bojowy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich i 3 Dywizji Strzelców Karpackich w relacjach oraz obiektywie Limanowian", przekazał autorce wystawy woreczek z ziemią z Tobruku.

W 2013 dzięki pomocy brytyjskiej ambasady odzyskał skonfiskowane brytyjskie odznaczenia. mały|Grób St. Mroszczaka na nowotarskim cmentarzu mały|Żołnierze i kadra szkoleniowa podczas kursu w Palestynie, 1940. Morszczak pierwszy z lewej Zmarł 30 sierpnia 2018, z honorami wojskowymi został pochowany na cmentarzu komunalnym w Nowym Targu (kwatera 118, grób nr 29). Decyzją prezesa Instytutu Pamięci Narodowej z dnia 4 grudnia 2020 roku na wniosek prezesa koła Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych w Nowym Targu, grób Stanisława Mroszczaka został wpisany do prowadzonej przez IPN ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski pod numerem ewidencyjnym 1204/1. Pod numerem ewidencyjnym 1204/2 wpisano grób Stanisławy Mroszczak.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 2011; Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – legitymacja 2162-81-49 z dnia 25 listopada 1985; Złoty Krzyż Zasługi; Krzyż Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie (z okuciem „TOBRUK” i „DZIAŁANIA BOJOWE LOTNICTWA”); Medal „Pro Patria” – 2011; Medal „Pro Memoria” – 2006; Odznaka „Za Zasługi dla Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych”; Kombatancki Krzyż Pamiątkowy „Zwycięzcom”; Odznaka „Weteran Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny” – 1995; Odznaka Pamiątkowa Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich (odznaka nr 4104); 1939–1945 Star – 1946; Africa Star – 1946; The Defence Medal – 1946; War Medal 1939–1945 – 1946; Odznaka Weteran Sił Zbrojnych Wielkiej Brytanii – 2006; Odznaka Pamiątkowa I Plutonu Sekcji Młodzieżowej ŚZŻAK im. Jerzego Lgockiego – 2018 (pośmiertnie)

Awanse bombardier – 1941; kapral – 1946; plutonowy rezerwy; sierżant rezerwy – 1995; starszy sierżant – 1998;mały|Tobruk. 1941 r. Polscy żołnierze na tle namiotów. Mroszczak drugi z lewej podporucznik – 2000; porucznik – 2003;mały|Stanisław Mroszczak w Londynie, 1943 kapitan – 2006; major – 2011

Upamiętnienie mały|Tablica pamiątkowa poświęcona Stanisławowi Mroszczakowi W czerwcu 2018 odznaczony pośmiertnie Odznaką Pamiątkowa I Plutonu Sekcji Młodzieżowej ŚZŻAK im. Jerzego Lgockiego.

W listopadzie 2018 została odsłonięta poświęcona mu tablica pamiątkowa na frontowej ścianie Szkoły Podstawowej nr 1 w Nowym Targu. Od 2018 w Szkole Podstawowej nr 2 w Nowym Targu odbywa się w listopadzie coroczna wieczornica pieśni patriotycznych, której patronuje Stanisław Mroszczak.

Uchwałą nr VI/64/2019 Rady Miasta Nowy Targ z dnia 8 kwietnia 2019 roku w sprawie nadania nazw ulicom w Nowym Targu, nowej ulicy łączącej ul. Willową z ul. Kokoszków Boczna, nadano nazwę ulica Majora Stanisława Mroszczaka.

Przypisy

Bibliografia Dokumenty i wspomnienia Stanisława Mroszczaka Arkadiusz Stefaniak - Guzik, Aleksandra Drab - „Do Polski szedłem przez cały świat…”, Biografia majora Stanisława Mroszczaka na fotografii, Nowy Targ, 2020; Kazimierz Koszyca – „Tułaczy Ślad. Opowieść o turystach i żołnierzach gen. Władysława Sikorskiego. Brygada Strzelców Karpackich (1940–1942)”, Nowy Targ, 2001; Mieczysław Sas – Skowroński, Zdzisław Picheta - „Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich 2 IV 1940 – 2 V 1942. Spis żołnierzy”, Zarząd Główny Związku Byłych Żołnierzy Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich, Londyn, 1998 r.

Kategoria:Członkowie ZBoWiD Kategoria:Obrońcy Tobruku (1941) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Czynu Bojowego Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Osoby, których groby uznano za groby weteranów walk o wolność i niepodległość Polski Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą Afryki Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 2018 Kategoria:Żołnierze Polskich Sił Zbrojnych