Andrzej Jopkiewicz (ur. 24 maja 1939 w Warszawie, zm. 15 października 2017 w Błoniu) – polonista, bibliograf, bibliofil, działacz ruchu bibliotekarskiego, członek założyciel Polskiego Towarzystwa Statystycznego, dyrektor Centralnej Biblioteki Statystycznej im. Stefana Szulca w latach 1973–1996.

Życiorys Urodził się w rodzinie robotniczej. Syn Zygmunta Jopkiewicza i Małgorzaty, z domu Olszewskiej. Po ukończeniu szkoły podstawowej kontynuował naukę w VIII Liceum Ogólnokształcącym im. Władysława IV w Warszawie. Maturę zdał w 1957 r. i podjął studia na Wydziale Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Studia ukończył w 1963 r. po obronie pracy magisterskiej pt. Życie i twórczość Ignacego Dąbrowskiego, napisanej pod kierunkiem prof. Stanisława Frybesa.

Pracę zawodową rozpoczął w 1963 r. w Muzeum Historycznym m.st. Warszawy – w Dziale Bibliografii. Zajmował się opracowywaniem haseł do III tomu Bibliografii Warszawy. Wydawnictwa ciągłe 1864–1903 (Wrocław 1971) pod red. Janusza Durko.

W latach 1969–1973 pracował na stanowisku kustosza w Oddziale Bibliografii Wojskowej Zakładu Bibliografii Wojskowej Centralnej Biblioteki Wojskowej im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie – wchodził w skład zespołu opracowującego Polską bibliografię wojskową.

W 1973 r. objął funkcję dyrektora Centralnej Biblioteki Statystycznej im. Stefana Szulca, funkcjonującej w strukturze Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) w Warszawie. Głównym wyzwaniem stało się wprowadzenie, zgodnie z nowym statutem – zmian wynikających z przekształcenia dotychczasowej Biblioteki GUS w Centralną Bibliotekę Statystyczną, spełniającą funkcje głównej biblioteki w kraju w zakresie teorii i praktyki statystycznej, demografii, statystyki matematycznej, techniki statystycznej i dyscyplin pokrewnych.

Funkcję dyrektora pełnił do 1996 r. W latach 1996–2004 pracował na stanowisku zastępcy dyrektora. Umocnił pozycję biblioteki – jako placówki naukowej tworząc Dział Bibliografii i Dział Informacji Statystycznej. Obydwa nowo utworzone działy podjęły prace nad wydawaniem wielotomowych serii: Bibliografia Wydawnictw GUS, Bibliografia piśmiennictwa demograficznego oraz Bibliografia piśmiennictwa statystycznego (bez wydawnictw GUS), Roczniki statystyczne świata w zbiorach CBS, Zestawienia Bibliograficzne i „Biuletyn CBS”.

Był jednym z założycieli reaktywowanego w kwietniu 1981 r. Polskiego Towarzystwa Statystycznego (PTS); w kolejnych latach pełnił tam wiele funkcji: przewodniczącego Sądu Koleżeńskiego (w 1982), skarbnika Rady Oddziału Warszawskiego PTS (1982–2004), był również członkiem Głównej Komisji Rewizyjnej i Komisji Historycznej Rady Głównej tej organizacji. Redagował Biuletyn Informacyjny Rady Głównej Polskiego Towarzystwa Statystycznego (1986–1998), opracowywał sukcesywnie bibliografie zawartości jego kolejnych numerów (1986–1997), a w tomie Polskie Towarzystwo Statystyczne 1912–1992 (Warszawa 1992) – opublikował bibliografię prac PTS za lata 1917–1992.

Był aktywny w Stowarzyszeniu Bibliotekarzy Polskich, którego członkiem został w 1970 r. Pełnił funkcję: skarbnika Zarządu Głównego w latach 1979–1981 i 1997–2005, sekretarza generalnego SBP w latach 1985–1989, przewodniczącego Komisji Statystyki Bibliotecznej przy ZG SBP w latach 1981–2005; był przedstawicielem SBP w Sekcji Statystyki International Federation of Library Associations (IFLA). Był członkiem Komisji Odznaczeń i Wyróżnień Zarządu Głównego SBP w latach 1984–2013 oraz jej przewodniczącym w latach 1984–1985, członkiem Zarządu Oddziału Stołecznego SBP w latach 1976–2002, członkiem Zespołu Historyczno-Pamiętnikarskiego przy Oddziale Warszawskim SBP (2003–2017), przewodniczącym Koła SBP w Centralnej Bibliotece Statystycznej (1974–2004). W latach 1991–2009 pełnił funkcję sekretarza redakcji miesięcznika „Bibliotekarz”.

Od 1972 r. działał w Kole Wychowanków Gimnazjum i VIII Liceum Ogólnokształcącego im. Króla Władysława IV w Warszawie. W l. 1977–2005 pełnił w nim funkcję wiceprzewodniczącego Zarządu Koła i przewodniczącego Komisji Historycznej oraz redaktora biuletynu historycznego „Ławy skrzypią”.

Interesował się literaturą i historią XVII wieku; przejawiało się to gromadzeniem źródeł historycznych, zwłaszcza pamiętników, materiałów ikonograficznych, kolekcjonowaniem białej broni, gromadzeniem księgozbioru liczącego około 5 tysięcy publikacji dotyczących historii i literatury XVII wieku oraz II wojny światowej. Od 1972 roku był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Pamiętnikarstwa (TPP).

11 września 2018 r. w czytelni Centralnej Biblioteki Statystycznej odbyło się spotkanie poświęcone jego pamięci, zorganizowane we współpracy ze Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich.

Był żonaty z Zofią Danutą Jopkiewicz, polonistką, wieloletnią urzędniczką Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Syn – Tomasz Jopkiewicz – jest krytykiem filmowym.

Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Błoniu w Alei X.

Wyróżnienia i odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi (1984), Odznaka „Zasłużony pracownik informacji naukowo-technicznej” (1984), Medal SBP „W dowód uznania” (1999), Honorowa Odznaka SBP (2000), Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2002)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 sierpnia 2002 r. o nadaniu orderów i odznaczeń ()., Krajowy Zjazd Delegatów SBP nadał mu godność Członka Honorowego SBP (2005).

Ważniejsze publikacje Autor i współautor 156 publikacji bibliograficznych, historycznych i popularyzatorskich dotyczących statystyki, informacji naukowej i dziejów Warszawy. Autor biogramów poświęconych wybitnym postaciom ze środowiska bibliotekarskiego i statystycznego m.in.: Edwardowi Chwalewikowi, Stefanii Draczko, Irenie Morsztynkiewiczowej, Mieczysławowi Rulikowskiemu, Hannie Uniejewskiej, Leonowi Łosiowi, Zygmuntowi Peukerowi, Małgorzacie Kłossowskiej, Stefanowi Dąbrowskiemu – zamieszczonych w tomikach serii SBP „Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych” oraz w Słowniku pracowników książki polskiej.

Stosunek szlachty polskiej do zagranicy i cudzoziemców na przykładzie pamiętników J. Paska i M. Jemiołowskiego. W: „Przegląd Humanistyczny” 1968, nr 2, s. 125–139, Zasady gromadzenia i prowadzenia wymiany publikacji przez Centralną Bibliotekę Statystyczną. „Statystyk terenowy” 1974, nr 4, s. 26–27, Centralna Biblioteka Statystyczna GUS: Dzieje, dzieje, zbiory, zadania.. „Wiadomości Statystyczne” 1976, nr 2, s. 44–46, Biblioteka Głównego Urzędu Statystycznego. „Kronika Warszawy” 1979, nr 1, Centralna Biblioteka Statystyczna jako placówka informacji naukowej. W: „Aktualne Problemy Informacji i Dokumentacji”, 1981, nr 3, s. 9–13, System wyszukiwania informacji w zbiorach Centralnej Biblioteki Statystycznej jako instrument obsługi użytkowników SPIS/ Andrzej Jopkiewicz, Józef Oleński, Zygmunt Peuker. W: Centrum Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej. Wydawnictwa Informacyjne, Warszawa: GUS, 1984, Wybrane zagadnienia sprawozdawczości i statystyki bibliotek oraz ośrodków informacji naukowej, technicznej i ekonomicznej. Warszawa: Centrum Informacji Naukowej, Technicznej i Ekonomicznej. Wydawnictwa Informacyjne, 1985. Irena Morsztynkiewiczowa (1902–1986) [oraz] Bibliografia prac... W: „Przegląd Biblioteczny” 1987, z. 2, s. 129–140, Bibliografia polskiej myśli ekonomicznej – warta kontynuacji. W: Rozwój myśli i instytucji statystycznych na ziemiach polskich/ oprac. Red. Stanisław Jońca. Warszawa: GUS 1994, s. 154–157. (Biblioteka Wiadomości Statystycznych ; t. 42), Księgozbiór prof. Kazimierza Romaniuka 1908–1996. (przekazany do zbiorów Głównego Urzędu Statystycznego). Warszawa: GUS, 1998, 30 konkursów ze znajomości Małego Rocznika Statystycznego / Andrzej Jopkiewicz, Zygmunt Peuker. Warszawa: „Leliwa”, 2001, Zasłużeni dla Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Red. Andrzej Jopkiewicz. Warszawa: Wydawnictwo SBP 2005. (Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych”, 9), Towarzystwa statystyczne w okresie międzywojennym. W: „Wiadomości Statystyczne”, 2011, nr 11, s. 1–10, Kronika Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich za lata 2007–2012. Oprac. Andrzej Jopkiewicz. Warszawa: Wydawnictwo SBP 2013.

Przypisy

Bibliografia Kierska D., Tworzydło R., Bibliografia prac Andrzeja Jopkiewicza. Warszawa, Centralna Biblioteka Statystyczna im. Stefana Szulca, 2018. Łazowska B., Andrzej Jopkiewicz (1939–2017), „Wiadomości Statystyczne” 2017, nr 10, s. 93–94. Łazowska B., Andrzej Jopkiewicz. „Bibliotekarz” 2018, nr 1, s. 40–41. Wołosz J., Andrzej Jopkiewicz (1939–2017). W: Zostawili swój ślad. Bibliotekarze zmarli w latach 2011–2018. Warszawa, Wydawnictwo SBP, 2019, s. 61–68. („Bibliotekarze Polscy we Wspomnieniach Współczesnych” t. 16).

Kategoria:Absolwenci VIII Liceum Ogólnokształcącego im. króla Władysława IV w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Bibliotekarze Centralnej Biblioteki Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Błoniem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy bibliofile Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy statystycy Kategoria:Urodzeni w 1939 Kategoria:Zmarli w 2017