Buffy: Postrach wampirów (ang. Buffy, the Vampire Slayer) – amerykański serial telewizyjny bazujący na wątkach filmu fabularnego o tym samym tytule z 1992 roku. Serial został stworzony przez Jossa Whedona oraz jego firmę producencką Mutant Enemy (poza serialem Buffy: Postrach wampirów, stworzyli także spin-off serii oraz serial Firefly).
Emisję serialu rozpoczęto oficjalnie 10 marca 1997 roku, zaś zakończono 20 maja 2003. Spin-off serialu Anioł Ciemności emitowany był jeszcze do 2004. Obecnie serial kontynuowany jest w tworzonych przez Whedona komiksach z serii „Buffy the Vampire Slayer Season 8”. Świat, w którym osadzona jest akcja obu seriali, nazywany jest przez fanów Buffyverse, funkcjonuje także termin Angelverse (określa świat z serialu Anioł Ciemności), Whedonverse (określenie stosowane zarówno tylko do BtVS i AtS, ale często poszerzane także o osobny świat z seriali Firefly, Dollhouse, tudzież innych prac Jossa Whedona), w Polsacie był emitowany od 1 września 1998 roku do 29 sierpnia 2003 roku, w TV6 emitowany jest niezmiennie od 5 marca 2018 roku, a w TV4 emitowany jest od 9 stycznia 2019 roku. W 2020 obecny na platformie Amazon Prime.
Serial opowiada o losach Buffy Summers (Sarah Michelle Gellar), nastolatki wybranej do walki z siłami ciemności, oraz grupie jej przyjaciół, którzy jej w tej walce pomagają. W serialu częstą poruszane są różne wątki, nie tylko ściśle fantastyczne, ale też i kulturowe (wiele odniesień do popkultury, filmu czy muzyki, a także literatury) oraz społeczne (rozwód rodziców, śmierć kogoś bliskiego, uzależnienie, homoseksualizm). Serial jest też tematem badań naukowych, o bardzo szerokim spektrum zainteresowań, w tym: socjologia, psychologia, filozofia czy teologiahttps://web.archive.org/web/20070125224233/http://www.slayageonline.com/ Strona zawierająca prace naukowe na temat serii.http://www.atpobtvs.com/ Podobny serwis zajmujący się gromadzeniem prac.https://web.archive.org/web/20100528095116/http://daringivens.home.mindspring.com/btps.html Strona gromadząca bibliografie..
Na serial składa się siedem sezonów, we wszystkich odcinkach (wraz z niewyemitowanym „Pilotem”) zagrała odtwórczyni głównej roli Sarah Michelle Gellar. Najwięcej występów (144) zanotowali także Nicholas Brendon (nie zagrał w odcinku „Conversations with Dead People”) i Alyson Hannigan (wystąpiła we wszystkich odcinkach, poza „Pilotem”, gdzie jej rolę grała wtedy inna aktorka). Poza serialami i oficjalną kontynuacją funkcjonuje także ogromna ilość materiałów traktujących na temat Buffyverse, poszerzających pewne wątki, bądź po prostu stanowiących materiały kolekcjonerskie (jak figurki, karty, plakaty), olbrzymia liczba dzieł fanów serii (komiksy, filmy, grafiki, fanfiki, a także nadal duża liczba stron fanowskich o obu serialach, fora internetowe i grupy dyskusyjne).
Serial zawiera wątki LGBTKeywords serialu w serwisie IMDb.com, dostęp 2009-09-02. oraz kilku gejowsko-lesbijskich bohaterów, którymi są m.in. Andrew Wells, Willow Rosenberg, Tara Maclay.
Scenariusz do odcinka Głosy zza grobu otrzymał nagrodę Hugo w kategorii najlepsza prezentacja dramatyczna (długa forma) w 2003 roku.
Początki Pomysłodawcą i twórcą serii jest Joss Whedon. Pierwotny pomysł Whedona zakładał stworzenie postaci odpowiadającej hollywoodzkiemu obrazowi ofiary z horroru – „the little blonde girl who goes into a dark alley and gets killed in every horror movie.”Cytat pochodzi z książki Billson, Anne, „Buffy the Vampire Slayer” wydanej przez Brytyjski Instytut Filmowy (5 grudnia 2005). (tłum. mała blondwłosa dziewczyna, która ginie w ciemnej alejce w każdym filmie grozy). Planem autora było odwrócenie tego schematu i uczynienie z pozornie bezbronnej osoby superbohatera. Sam autor określa postać o imieniu “Rhonda the Immortal Waitress” jako pierwowzór późniejszej Buffyhttps://www.scifi.com.au/buffy-the-vampire-slayer.html Artykuł na ten temat..
Projekt został zaakceptowany i kupiony przez Gail Berman i Sandolar Productions. Według słów Whedona: „They said, 'Do you want to do a show?' And I thought, 'High school as a horror movie.’ And so the metaphor became the central concept behind Buffy, and that’s how I sold it.”; nadnaturalne wydarzenia przedstawione w serialu są metaforami problemów z dorastaniem.
Film z 1992 roku Wedle słów samego Whedona, film nakręcony na podstawie jego scenariusza w 1992 roku, nie odpowiadał temu, co on sam chciał stworzyć. Z filmu zrobiono komedię, całkowicie przeinaczając pierwotny zamysł twórcy, którego oryginalny scenariusz przewidywał raczej horror niż komedię. Film reżyserował Fran Rubel Kuzui, który później został producentem serialu.
Oryginalny koncept przywrócono częściowo w komiksowym prequelu „The Origin”, gdzie wydarzenia z filmu zostały dostosowane do serialu. Nie został on napisany przez Whedona, jednak przez niego zaakceptowany:
Aktorzy i twórcy Casting Buffy Summers – rolę otrzymała ostatecznie Sarah Michelle Gellar, ubiegały się o nią Charisma Carpenter (Cordelia), Julie Benz (Darla), Mercedes McNab (Harmony Kendall), Julia Lee (Chantarelle/Anne) i Elizabeth Anne Allen (Amy Madison), a także Katie Holmes i Selma Blair. Cordelia Chase – do tej roli startowała początkowo Sarah Michelle Gellar, a także Bianca Lawson (Kendra). Rupert Giles – rolę tę zaproponowano angielskiemu aktorowi znanemu wcześniej z reklam kawy Nescafe. Anthony Head przyjął rolę, ostatecznie rezygnując z innej w serii VR-5. Xander Harris – tę rolę otrzymał Nicholas Brendon, który wcześniej trudnił się różnymi zajęciami a ostatecznie postanowił zostać aktorem, mimo swojego jąkania. Innym aktorem, który starał się o tę rolę, był Danny Strong, który poza rolą Jonathana Levinsona począwszy od sezonu drugiego, pojawił się także w pilocie serii. Willow Rosenberg – początkowo była grana przez Riff Regan, jednak na prośbę wytwórni jej miejsce zajęła Alyson Hannigan (jako ostatnia z głównej obsady serii). Angel – rolę tę otrzymał ostatecznie David Boreanaz, ale ubiegał się o nią także znany z roli Caleba oraz kapitana Reynoldsa w Firefly Nathan Fillion. Oz – w tę rolę wcielał się Seth Green, jedyny aktor z obsady serialu, który wystąpił w filmie z 1992 (jednak sceny z jego udziałem ostatecznie wycięto). Dawn Summers – rolę otrzymała Michelle Trachtenberg, która grała już wcześniej w serialu Wszystkie moje dzieci z Sarah Michelle Gellar, która zresztą zaproponowała jej kandydaturę do tej roli. Andrew Wells – Tom Lenk, który wciela się w tę postać, zagrał wcześniej wampira Cyrusa w odcinku Real Me.
Muzyka Główni kompozytorzy tworzący podkład do odcinków to Christophe Beck (sezony 2-4), Thomas Wanker (sezony 5 i 6), a także Robert Duncan i Douglas Romayne (sezon 7). Ponadto w serialu wykorzystano utwory różnych wykonawców prezentujących bardzo różne style muzyczne – od rocka, poprzez pop czy muzykę klasyczną. W klubie The Bronze z wyjątkiem fikcyjnej grupy stworzonej na potrzeby serii Dingoes Ate My Babe (w tej roli wystąpił zespół Four Star Mary), występowały prawdziwe grupy muzyczne. Byli to między innymi Velvet Chain, 2 Unlimited, Alien Ant Farm, Barry White, Beastie Boys, Bif Naked, Blink-182, Blur, Coldplay czy piosenkarka Sarah McLachlan.
Zostały wydane trzy albumy zawierające ścieżkę dźwiękową serialu: Buffy the Vampire Slayer: The Album – wydany w 1999 roku, zawiera przegląd utworów z sezonów 1-4; Buffy the Vampire Slayer: Radio Sunnydale – Music from the TV Series – album wydany w 2003 roku, w dwóch wersjach: brytyjskiej i amerykańskiej. Once More With Feeling Soundtrack – album zawierający głównie ścieżkę dźwiękową do odcinka Once More, With Feeling. Wydany w 2002 roku.
Czołówka Przez siedem lat emisji czołówka serialu zmieniana była kilkakrotnie. Nieustannie jednak podkładem muzycznym był utwór napisany przez grupę Nerf Herder. Przez pierwsze pięć serii układ czołówki był taki sam – Sarah Michelle Gellar jako pierwsza, Nicholas Brendon i Alyson Hannigan po niej, jako ostatni Anthony Head, przy jego nazwisku znajdowało się także imię odtwarzanej postaci. Od serii 6, ostatnią pozycję zajmowała Alyson Hannigan, także z wyszczególnieniem jaką odtwarza postać.
Specjalną czołówkę miał odcinek Once More, with Feeling oraz odcinek Superstar.
Odcinki serialu
Prace nad serią rozpoczęto w 1996 roku, kiedy to Joss Whedon nakręcił 25-minutowy pilot serialu, który ostatecznie nie został jednak wyemitowany. Emisja serialu rozpoczęła się w marcu 1997 roku za pośrednictwem kanału The WB, gdzie wyemitowano 100 epizodów serii. Ostatnim odcinkiem wyemitowanym na tej stacji był The Gift. Od 1 września 1998 roku serial wyemitowała Polsat, najpierw był emitowany we wtorki o godz. 19:05, głównie przed serialami tego typu: 13 posterunek, Miodowe lata, Świat według Kiepskich, Graczykowie i Rodzina zastępcza, który był emitowany do 20 kwietnia 1999 roku, potem powtórki serialu emitowany był od 31 maja 1999 roku do 26 sierpnia 1999 roku i leciał w poniedziałki i czwartki o godz. 16:45, głównie przed serialem Świat według Bundych, potem od 5 września 1999 roku do 24 października 1999 roku leciał w niedziele o godz. 17:15, potem nowe odcinki serialu został emitowany od 31 października 1999 roku, czyli w niedziele o godz. 17:15, głównie po teleturnieju Sekrety rodzinne, który był emitowany do 27 lutego 2000 roku, potem od 4 marca 2000 roku do 8 kwietnia 2000 roku był emitowany w soboty o godz. 10:00, głównie przed filmami, potem powtórki 3. serii został emitowany latem 2000, w poniedziałki i czwartki o godz. 15:45, głównie przed telenowelą Z głową w chmurach, 4. serię serialu zaczęto 6 stycznia 2001 roku, gdzie najpierw był emitowany w soboty o godz. 16:45 (od 6 stycznia 2001 do 24 lutego 2001), głównie przed teleturniejem Idź na całość, a potem w soboty, ale w zmienionej porze, czyli o godz. 14:30 (od 3 marca 2001 do 2 czerwca 2001), głównie przed Informacjami, powtórki 4. serii był emitowany w czwartki o godz. 21:05, głównie po serialu 13 posterunek, oraz w soboty o godz. 20:00, głównie przed serialem 13 posterunek, potem emitowano 5. i 6. serię, gdzie został emitowany od 8 września 2001 roku do 6 lipca 2002 roku w soboty o godz. 17:45, głównie przed Informacjami, zaś ostatnią serię serialu emitowano w sezonie letnim 2003 roku, który od 13 czerwca 2003 roku do 29 sierpnia 2003 roku był emitowany w poniedziałki i piątki o godz. 19:05, głównie przed serialami Miodowe lata i Samo życie. Od 2 października 2001 roku serial wyświetlała telewizja UPN, wyemitowano 44 epizody w dwóch seriach. Łącznie z niewyemitowanym odcinkiem pilotażowym powstało 145 odcinków serialu. Za emisję w Wielkiej Brytanii odpowiadały stacje Sky One i BBC Two. W Polsce serial emitowany był na kanałach TVN, Wizja Jeden, Polsat 2, TV4 i Sci-Fi Channel. Od 5 października 1999 roku stacja WB rozpoczęła emisję serialu Anioł Ciemności, spin-offu serii stworzonego przez Jossa Whedona i Davida Greenwalta. Po zakończeniu emisji obu seriali (2003 i 2004 rok) wątki są kontynuowane w komiksach wydawanych przez Dark Horse.
Sezon 8 Komiksowa kontynuacja serialu. „The Long Way Home, Part 1” 14 marca 2007 „The Long Way Home, Part 2” 4 kwietnia 2007 „The Long Way Home, Part 3” 2 maja 2007 „The Long Way Home, Part 4” 6 czerwca 2007 „The Chain” 25 lipca 2007 „No Future for You, Part 1” 5 września 2007 „No Future for You, Part 2” 7 listopada 2007 „No Future for You, Part 3” 7 października 2007 „No Future for You, Part 4” 5 grudnia 2007 „Anywhere But Here” 2 stycznia 2008 „A Beautiful Sunset” 6 lutego 2008 „Wolves at the Gate, Part 1” 5 marca 2008 „Wolves at the Gate, Part 2” 2 kwietnia 2008 „Wolves at the Gate, Part 3” 7 maja 2008 „Wolves at the Gate, Part 4” 4 czerwca 2008 „Time of Your Life, Part 1” 2 lipca 2008 „Time of Your Life, Part 2” 6 sierpnia 2008
Kanon Buffyverse