thumb|Wyścig Tatrzański – Hanka Schielowa na samochodzie Tatra Wyścig Tatrzański – samochodowo-motocyklowy wyścig górski zorganizowany w Polsce 14 sierpnia 1927 roku na trasie długości 7,5 km między Łysą Polaną a Morskim Okiem; pierwszy z serii Wyścigów Tatrzańskich i pierwszy polski wyścig górski. Sklasyfikowano 19 samochodów i 11 motocykli, w klasyfikacji ogólnej zwyciężył Henryk Liefeldt na samochodzie wyścigowym Austro-Daimler.

Organizacja

thumb|Finiszujący motocyklista thumb|Motocykl z wózkiem na trasie wyścigu Wyścig Tatrzański w 1927 roku był pierwszym w Polsce wyścigiem górskim. Pomysłodawcą i organizatorem wyścigu oraz twórcą regulaminu był Krakowski Klub Automobilowy (K.K.A). Rozegrano go na fragmencie szosy Zakopane – Morskie Oko (drogi Oswalda Balzera) o długości 7,5 km, ze startem przy 21 km i metą przy 28,5 km od Zakopanego. Do udziału dopuszczono samochody turystyczne, wyścigowe i motocykle (solo i z wózkami), podzielone na kategorie pod względem pojemności silnikaPodział na kategorie z uwagi na pojemność skokową silnika: Klasa A – motocykle: kat. I do 175 cm³, II do 250 cm³, III do 350 cm³, IV do 500 cm³, V do 750 cm³, VI do 1000 cm³, VII ponad 1000 cm³; klasa B – motocykle z wózkami: kat. I do 350 cm³, II do 600 cm³, III do 1000 cm³, IV ponad 1000 cm³; klasa C – samochody turystyczne: kat. I ponad 8000 cm³, II od 5000 do 8000 cm³, III od 3000 do 5000 cm³, IV od 2000 do 3000 cm³, V od 1500 do 2000 cm³, VI od 1100 do 1500 cm³, VII od 750 do 1100 cm³, VIII od 500 do 750 cm³; klasa D – samochody wyścigowe: kat. I powyżej 8000 cm³, II od 5000 do 8000 cm³, III od 3000 do 5000 cm³, IV od 2000 do 3000 cm³, V od 1500 do 2000 cm³, VI od 1000 do 1500 cm³, VII od 750 do 1000 cm³. Samochody zaopatrzone w kompresor przesuwano o dwie kategorie wyżej. (Regulamin „Wyścigu Tatrzańskiego”).. Samochody turystyczne musiały być „normalnego typu katalogowego” i być wyposażone m.in. w sztywne błotniki, dach – „budę z materiału nieprzemakalnego” i szybę przednią. Obsada musiała odpowiadać liczbie miejsc w samochodzie, względnie nieobsadzone miejsca miały być wypełnione balastem. W przypadku samochodów określony był minimalny czas jazdy (samochody turystyczne: od 11 do 19 minut, zależnie od kategorii, samochody wyścigowe: od 9 do 13 minut).

Zgłosiło się około 50 zawodników, lecz nie wszyscy wzięli udział w wyściguWedług do wyścigu zgłosiło się 18 samochodów i 18 motocykli (w tym motocyklistka Loteczkowa), lecz lista tam podana w dużej mierze nie pokrywa się z zawodnikami, którzy faktycznie wzięli udział w wyścigu – w rzeczywistości wystartowało co najmniej 20 samochodów, a także inni motocykliści (na podstawie Bolesław J. Kachel W Tatrach i B. J. K. Wielki wyścig tatrzański).. Zgłosiło się także kilku zawodników zagranicznych, jak Niemiec Ernst von Wentzel-Mosau i Szwajcar (mieszkający w Polsce) dr Robert Vetterli. Najliczniejszym modelem samochodu był turystyczny Austro-Daimler ADM o pojemności silnika 2994 cm³ i mocy 100 KM, na których jechali zawodnicy Adam Potocki, Bitschan, Szwarcsztajn i Albinowski. Do przyznania było 8 nagród dla motocykli i 24 dla samochodów.

Przebieg thumb|Zwycięzca Wyścigu Tatrzańskiego w 1927 – Henryk Liefeldt w wyścigowym Austro-Daimlerze Wyścig rozegrano 14 sierpnia 1927 roku. Same zawody rozpoczęły się z opóźnieniem z uwagi na złą organizację dowozu widzów autobusami Zakopiańskiej Spółki Samochodo­wej. Zawodnicy startowali pojedynczo, od motocykli przez samochody turystyczne do samochodów wyścigowych. Warunki były utrudnione przez deszcz padający tego dnia, który powodował, że trasa była śliska. Sklasyfikowano 11 motocykli i 19 samochodów, w tym tylko dwa wyścigowe. Siódmy startujący zawodnik Gabryś na motocyklu Harley-Davidson przewrócił się na przedostatnim wirażu, lecz ukończył wyścig. Pasażer Tadeusza Rudawskiego, startującego jako czternasty motocyklem Indian z wózkiem bocznym, wychylił się i wypadł na zakręcie, raniąc się w twarz, przez co nie ukończyli oni wyścigu. Zawodnik Krauze rozbił natomiast swój samochód Rolland-Pilain na barierce. Wśród sklasyfikowanych zawodników były dwie kobiety: Hanka Schielowa na Tatrze i Janina Wrońska na motocyklu BSA z wózkiem.

Najlepszy czas ogółem (6 min 48,6 s) uzyskał Henryk Liefeldt na wyścigowym samochodzie Austro-Daimler, zdobywając między innymi trzy nagrody przechodnie: Automobilklubu Polskiego za najlepszy czas dnia, Miasta Krakowa za najlepszy czas samochodu wyścigowego, oraz firmy Bosch za najlepszy czas dnia osiągnięty na świecach tej firmy. Drugi wynik – i zarazem najlepszy dla samochodów turystycznych, uzyskał niemiecki zawodnik von Wentzel-Mosau na Mercedesie z silnikiem 7 l, zdobywając m.in. nagrodę przechodnią K.K.A. za najlepszy czas samochodu turystycznego (7 min 2 s). Kolejne czasy osiągnęli: Stanisław Szwarcsztajn (Austro-Daimler, 7 min 40 s), Szwajcar Robert Vetterli (Bugatti 1,4 l z kompresorem, 7 min 44,4 s) i Jan Ripper (Lancia, 7 min 45,2 s) – wszyscy na samochodach turystycznych. Z uwagi na dużą liczbę nagród, oprócz zwycięzców poszczególnych kategorii otrzymywali je też zawodnicy z niektórych dalszych miejsc. Hanka Schielowa zwyciężyła w swojej kategorii i zdobyła też nagrodę fundowaną przez Jerzego Judkiewicza, jako jedyna kobieta w kategorii samochodowej.

Wyniki Klasyfikacja ogólna:Wyniki według: (z przeliczeniem ułamków zwykłych na dziesiętne), z uwzględnieniem dodatkowych informacji z oraz brzmienia imion i nazwisk zawodników według komunikatów automobilklubu i innych źródeł. Klasa, pojemnośćsilnikaBrak jest dostępnych informacji o podziale samochodów na kategorie i zwycięzcach kategorii – podział w: B. J. Kachel, W Tatrach według pojemności nie pokrywa się z klasami z regulaminu. Podane rzeczywiste pojemności silników za B. J. K. Wielki wyścig tatrzański lub przybliżone za B. J. Kachel, W Tatrach. Przydział samochodów do kategorii mógł być inny niż wynikający z pojemności w przypadku wyposażenia w sprężarkę. M-ce Kierowca Samochód Czas Prędkość średniaSamochody turystyczne (C) i wyścigowe (D)D 2994 cm³1. Henryk LiefeldtAustro-Daimler6 min 48,6 s66,176 km/hC 7000 cm³2. Ernst von Wentzel-MosauMercedes-BenzMercedes o poj. silnika 6,8 l i mocy 140 KM ()7 min 2 s63,981 km/hC 2994 cm³ 3. Stanisław Szwarcsztajn Austro-Daimler ADM7 min 40 s58,769 km/hC 1500 cm³ 4. Robert Vetterli Bugatti7 min 44,4 s58,141 km/hC 2370 cm³ 5.Jan RipperLancia 7 min 45,2 s58,064 km/hC 2994 cm³ 6. Paweł Bitschan Austro-Daimler ADM 7 min 51,2 bd.C 2994 cm³ 7. Adam PotockiAustro-Daimler ADM7 min 51,6 sbd.D 990 cm³ 8. Kapliński Fiat 509 7 min 59,4 s bd.C 3600 cm³ 9.ZakrzeńskiChrysler8 min 24,8 s58,064 km/hC 1530 cm³ 10.Bronisław FrühlingSteyr8 min 31,4 sbd.C 2994 cm³ 11. AlbinowskiAustro-Daimler ADM8 min 56 sbd.C 6800 cm³ 12. Muentz Cadillac9 min 18 s bd.C 990 cm³ 13. Kirszyn (a. Kirschner)Fiat 50910 min 4,6 s44,659 km/h C 1490 cm³ 14. Romer (a. Rommer)Fiat 50310 min 28 sbd.C 1500 cm³ 15. KirszynZawodnikiem była pani Kriegerowa, kierowcą był Kirszyn. (a. Kirschner)Fiat 10 min 37 sbd.C 1340 cm³ 16.BukowieckiFiat10 min 56,4 sbd.C 1000 cm³ 17. Hanka Schielowa Tatra12 min 0,8 s37,229 km/h C 1000 cm³ 18. Adam Dygat Tatra12 min 15,4 s bd.C 1000 cm³ 19.Tadeusz KoziańskiImię i nazwisko według Tatra 12 min 22,2 sbd.Motocykle (A):1000 cm³1. Miśkiewicz Harley-Davidson 8 min 54 s50,562 km/h1000 cm³ 2.Naormiakowski Harley-Davidson 9 min 3 sbd.1000 cm³ 3.Gabryś Harley-Davidson 9 min 27 sbd.350 cm³ 4. Kustanowicz FN 9 min 40 sbd.350 cm³ 5.Li­tyński AJS 9 min 44 sbd.bd. 6. Łysek Motosacoche9 min 58 sbd.500 cm³ 7. Stiller Motosacoche10 min 27 sbd.350 cm³ 8.Gargul AJS13 min 51 sbd.Motocykle z wózkami (B): 1000 cm³ 1. Zagórowski Indian10 min 6 s44,554 km/h350 cm³ 2.Zandowski FN10 min 28 sbd.350 cm³ 3.Janina WrońskaImię według BSA13 min 15 sbd.

Odbiór Pierwszy Wyścig Tatrzański był imprezą pionierską i borykał się z niedociągnięciami, jak zła organizacja dowozu widzów z Zakopanego i wadliwe działanie służby mierzącej czas, która zmieniała podawane wyniki aż do ich ostatecznego ustalenia w Warszawie, niemniej zawody zostały entuzjastycznie ocenione w ówczesnej prasie. Krakowski Klub Automobilowy zyskał pochwały za wzorową organizację leżącą po jego stronie. „Przegląd Samochodowy i Motocyklowy” określił go wręcz jako pierwszą w Polsce prawdziwą imprezę sportową z zakresu automobilizmu na skalę europejską. Z uwagi na powodzenie imprezy, zdecydowano przeprowadzić ją też w roku kolejnym, już jako wyścig międzynarodowy.

Zawody częściowo transmitowało Polskie Radio, co stanowiło pionierskie przedsięwzięcie polskiej radiofonii, aczkolwiek transmisja trwała jedynie w godzinach od 13.30 do 15.30, nie obejmując całych przedłużających się zawodów – wynik został oceniony jako „średnio udany”, lecz prowadził do uzyskania doświadczeń na przyszłość. Na skutek niegroźnego wypadku samochodu ze sprzętem, nie doszło natomiast do zapowiadanej transmisji wieczornicy góralskiej z Zakopanego.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Wyścigi samochodowe Kategoria:Wyścigi motocyklowe Kategoria:Sporty motorowe w Polsce Kategoria:1927 w polskim sporcie