Piotrków (alt. Piotrkowo; od 1874 Radziejów) – dawna gmina wiejska istniejąca przejściowo w XIX wieku w guberni warszawskiej. Siedzibą władz gminy był Piotrków, który w latach 1867–1870 stanowił odrębną miejską jednostkę administracyjną.
Za Królestwa Polskiego gmina Piotrków należała do powiatu radiejewskiego (od 1871 nieszawskiego) w guberni warszawskiejPostanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359).
31 maja 187019 maja 1870 według kalendarza juliańskiego do gminy Piotrków przyłączono pozbawiony praw miejskich RadziejówPostanowienie z 20 marca (1 kwietnia) 1870, ogłoszone 19 (31) maja 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 241, str. 127), natomiast pozbawiony praw miejskich 28 sierpnia 1870 Piotrków16 sierpnia 1870 według kalendarza juliańskiego nie włączono do gminy Piotrkowo, lecz do sąsiedniej gminy Wymysłowo, którą równocześnie przemianowano na gminę GradowoPostanowienie z 28 sierpnia (9 września) 1870, ogłoszone 1 (13) października 1870 (Dziennik Praw, rok 1870, tom 70, nr 243, str. 369).
W 1874 roku gminę Gradowo, przyłączywszy do niej Piotrków z dotychczasowej gminy Piotrków, przemianowano na gminą Piotrków, natomiast istniejącą dotychczas gminę Piotrków (z Radziejowem) przemianowano na gminę RadziejówSkorowidz Królestwa Polskiego czyli Spis alfabetyczny miast, wsi, folwarków, kolonii i wszystkich nomenklatur w guberniach Królestwa Polskiego, z wykazaniem: gubernii, powiatu, gminy, parafii, sądu pokoju lub gminnego, oraz najbliższej stacyi pocztowej, wraz z oddzielnym spisem gmin podług najświeższej ich liczby i nazwy ułożony, wykazujący: odległość każdej danej gminy od miasta powiatowego i sądu swojego gminnego; czy i jakie znajdują się w gminie zakłady fabryczne lub przemysłowe, szkoły itp. oraz ludność każdej gminy, obejmujący także podział sądownictwa krajowego świeżo urządzonego. T. 2.
Poniższa tabela przedstawia tę złożoność, między innymi zmianę znaczenia odpowiednika gminy Piotrków: Rok Gmina północna Gmina południowa 1867 gmina Piotrkówmiasto Piotrków stanowiło oddzielną jednostkę administracyjną, położoną między gminami Piotrków (na północy) a Wymysłowo (na południu), natomiast miasto Radziejów stanowiło enklawę (również oddzielną jednostkę administracyjną) na obszarze gminy Piotrków gmina Wymysłowo 1870 gmina Piotrków + zniesiono miasto Radziejów gmina Gradowo + zniesiono miasto Piotrków 1874 gmina Radziejów z osadą Radziejów gminą Piotrków z osadą Piotrków
Przypisy
Piotrków (gubernia warszawska)