Organokatalizatory tiomocznikowe – rodzaj katalizatorów zawierających w swojej budowie ugrupowanie tiomocznikowe, które pełni rolę donora wiązań wodorowych. Stosowane są zarówno w reakcjach stereoselektywych, jak i niestereoselektywnych.
Budowa mały|upright|Wzór ogólny katalizatora tiomocznikowego Przy jednym z atomów azotu ugrupowania tiomocznikowego najczęściej znajduje się grupa arylowa z podstawnikami elektronoakceptorowymi, np. CF3, która zwiększając kwasowość wiązania N−H, ułatwia późniejsze tworzenie wiązania wodorowego z substratem. Drugi atom azotu zawiera podstawnik R, który posiada centrum chiralności w przypadku prowadzenia reakcji enancjoselektywnych.
Oddziaływanie katalizator-substrat Organokatalizatory tiomocznikowe mogą być monofunkcyjne, np. katalizator Schreinera, lub dwufunkcyjne. W przypadku dwufunkcyjnych podstawnik R zawiera dodatkową grupę funkcyjną, np. w reakcjach addycji typu Michaela często jest to amina trzeciorzędowa. Wówczas akceptor Michaela jest aktywowany poprzez wiązania wodorowe utworzone z ugrupowaniem tiomocznikowym, natomiast fragment o charakterze zasadowym aktywuje donor Michaela.
Zalety organokatalizatorów tiomocznikowych małe ilości katalizatora potrzebne do skutecznej aktywacji reakcji (do 0,001% mol) nietoksyczne dla środowiska, w przeciwieństwie do katalizatorów będących kwasami Lewisa i zawierających atom metalu są niewrażliwe na obecność wody i powietrza pKa tiomocznika to 21,0, więc reakcja przebiega w praktycznie obojętnych i łagodnych warunkach, co pozwala na zastosowanie substratów wrażliwych na kwaśne środowisko prosta i niedroga synteza z odpowiednich amin i izotiocyjanianów.
Przypisy
Kategoria:Chemia organiczna Kategoria:Katalizatory