Roman Duszek (ur. 1935 w Warszawie) – polski grafik i dydaktyk, twórca systemów informacji wizualnej, m.in. dla metra warszawskiego, projektant znaków graficznych i opakowań, absolwent Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, wykładowca na Missouri State University.
Życiorys Wykształcenie W latach 1953–1959 studiował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Dyplom uzyskał w 1959 roku w pracowni Andrzeja Rudzińskiego. W latach 1978–1984 był docentem Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie na Wydziale Wzornictwa Przemysłowego.
Kariera zawodowa Po studiach pracował dla wielu instytucji i wydawnictw. Został zatrudniony w Przedsiębiorstwie Urządzeń Reklamowych „Reklama”, gdzie był odpowiedzialny za aranżacje wystaw i dekoracji sklepowych. Tam również zajmował się projektowaniem małych form wydawniczych, opakowań i znaków graficznych. Większe sukcesy w dziedzinie projektowania zaczął odnosić wraz z uczestnictwem w konkursach organizowanych przez „Pracownie Sztuk Plastycznych”. Pierwsze logo, dzięki któremu został zauważony, to znak dla Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego „Bumar”. Chociaż logo Duszka nie wygrało przetargu, zostało wybrane przez Zarząd firmy i przetrwało do 2011 roku.
W 1966 roku Roman Duszek wyjechał na trzy lata do Paryża, gdzie projektował identyfikacje marek i opakowania dla Studia Lonsdale Design. Po powrocie do Warszawy związał się z Doświadczalną Oficyną Graficzną założoną przez profesorów z warszawskiego ASP: Andrzeja Rudzińskiego, Leona Urbańskiego i Henryka Urbanowicza. Oficyna specjalizowała się w drukach bibliofilskich i rządowych akcydensach. Jednocześnie projektował opakowania dla Fabryki Kosmetyków Pollena-Uroda i kampanie informacyjno-reklamowe dla Centrali Handlu Zagranicznego Coopexim. W latach 1972–1976 był dyrektorem Wydawnictw Szkolnictwa Zawodowego (późniejszych Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych), a następnie Krajowej Agencji Wydawniczej (1976-78), gdzie zarządzał zespołem odpowiedzialnym za projektowanie składów i opracowywanie publikacji do druku. W latach 1978–1984 wrócił na ASP w Warszawie, aby wykładać na Wydziale Wzornictwa Przemysłowego. Oprócz tego, w latach siedemdziesiątych zaprojektował wiele znanych znaków graficznych.
W 1978 roku, wraz z Andrzejem Zbrożkiem, wygrał przetarg na zaprojektowanie identyfikacji LOT-u. Doświadczenie zdobyte w praktyce, Duszek przełożył na swój program dydaktyczny, pierwszy tego typu w Polsce, gdzie brakowało do tej pory źródeł na temat projektowania tego typu systemów informacji. Za swoją pracę na tym polu otrzymał w 1983 roku Nagrodę ICSID-Kyoto za projekt Systemu Orientacji w Miastach (w zespole z Jerzym Porębskim, Jackiem Surawskim i Andrzejem Wróblewskim).
Od 1977 do 1981 roku pracował dla Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Projektowania Graficznego Icograda, najpierw jako członek zarządu, a potem jako wiceprezes.
Jego prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalny projekt to stworzony z Ryszardem Bojarem w 1983 r. system informacji wizualnej metra warszawskiego.
Od 1984 r. mieszka w USA, gdzie uczył projektowania w University of Illinois w Urbana-Champaign (1984-1988) i Missouri State University w Springfield (1988-2008). Po przejściu na emeryturę, wciąż pracuje jako grafik i konsultant ds. komunikacji wizualnej.
W 2021 roku nakładem Wydawnictwa Karakter ukazała się książka Spirala. Zwierzenia projektanta będąca wywiadem-rzeką z Romanem Duszkiem prowadzonym przez Ewę SataleckąRoman Duszek, Ewa Satalecka, Spirala. Zwierzenia projektanta, Wydawnictwo Karakter, 2021, ISBN 978-83-66147-91-1.
Projekty mały|System informacji w Metrze Warszawskim stworzonym przez Romana Duszka i Ryszarda Bojara mały|Samolot Polskich Linii Lotniczych LOT z widocznym obrandowaniem stworzonym przez Romana Duszka i Andrzeja Zbrożka w ramach pracy nad identyfikacją dla LOT-u mały|Hotel Victoria, przed zmianą nazwy na Sofitel, z widocznym logo zaprojektowanym przez Duszka. Znaki stworzone przez Romana Duszka wrosły na stałe w świadomość Polaków żyjących w PRL-u. Zaprojektował on loga dla takich instytucji jak: Coopexim (1972), Instytut Badań Jądrowych w Świerku (dziś Narodowe Centrum Badań Jądrowych; 1973), Narodowy Fundusz Ochrony Zdrowia (1973), Elektrownia Kozienice (1974), Muzeum Kolejnictwa w Warszawie (1975), Dziennik Telewizyjny i Telewizja Polska (1976), Akademia Medyczna w Warszawie (1978) czy Instytut Psychoneurologiczny w Warszawie (1979). Jego dziełem jest również kultowy już dziś logotyp Polskiego Fiata 125p (ok. 1975).
Duszek jest też twórcą loga i całej identyfikacji bardzo znanego w PRL-u, symbolu ówczesnego luksusu i międzynarodowości, hotelu Victoria w Warszawie (1973-1976). Oprócz zaprojektowania logotypu, Duszek pracował nad systemem nawigacji wewnątrz budynku oraz nad zestawem druków reklamowych i akcydensowych, takich jak: formularze hotelowe, karty menu i rachunki z czterech restauracji hotelowych. Widoczny w logotypie hotelu znak „V” to geometryczne nawiązanie do warszawskiej Syrenki z mieczem. Następnie Duszek zaprojektował kolejny złożony system wayfindingowy dla szpitala dziecięcego w Prokocimiu (obecnie Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie), który wówczas był największym i najnowocześniejszym kompleksem szpitalnym.
W 1978 roku Roman Duszek wraz z Andrzejem Zbrożkiem wygrali przetarg na przeprojektowanie identyfikacji Polskich Linii Lotniczych LOT. W pierwszej kolejności projektanci zaprojektowali nowy logotyp, wykorzystując istniejące już logo Tadeusza Gronowskiego z 1929 roku przedstawiające żurawia w locie, i wpisując je w literę O. Zmienili jednak kolorystykę i formę graficzną znaku, tworząc prawdopodobnie jeden z najbardziej rozpoznawalnych znaków graficznych w Polsce. Przed przystąpieniem do samego projektowania Duszek przeprowadził pionierskie w skali kraju obserwacje i badania, w których porównywał rozpoznawalność znaków i określał czytelność szczegółów na widocznych z daleka samolotach. Duszek wraz ze Zbrożkiem, oprócz samego logotypu, zaprojektowali całą dokumentację techniczną projektu, która określała zasady stosowania znaku.
Doświadczenie zdobyte w projektowaniu identyfikacji LOT-u okazało się użyteczne w planowaniu systemu informacji dla metra warszawskiego, przy którym Duszek pracował z Ryszardem Bojarem i Markiem Stańczykiem. Projektanci współpracowali z architektami od samego etapu rysunków koncepcyjnych dla stacji metra, planując, gdzie powinny znajdować się tablice informacyjne i jak powinny wyglądać. Ustalali lokalizację napisów na podstawie trasy przejścia pasażera, tak aby mógł jak najszybciej i najprościej znaleźć wszystkie potrzebne informacje. Zgodnie z propozycją barwą zakładową Metra Warszawskiego stał się granatowy, widoczny w tle tablic z nazwą stacji, na tablicach kierunkowych czy na linijce z przebiegiem trasy metra. Do innych charakterystycznych elementów należały pomarańczowe schematy linii metra czy okolic stacji, a także charakterystyczny granatowy pas z nazwą stacji, ciągnący się przez całą długość peronu, oraz tablice pokazujące kierunek ruchu. System, który powstał, na stałe wpisał się w codzienny krajobraz dojeżdżających do pracy warszawiaków.
Nagrody Roman Duszek zdobył wiele nagród w dziedzinie projektowania i nauczania, m.in.:
WPGA Doroczna nagroda Pollux International Logos and Trademarks Competition, Supon Design Group, Nowy Jork, Award of Excellence Międzynarodowe Biennale Sztuki Komputerowej, Rzeszów, II nagroda American Craft Council, konkurs na logo, pierwsza nagroda National Center for Super-computers Applications, American Corporate Identity, Award of Excellence Międzynarodowy konkurs ICSID-Kyoto, Japonia, pierwsza nagroda Konkurs na logo telewizji polskiej, pierwsza nagroda Konkurs na identyfikację wizualną Polskich Linii Lotniczych LOT, pierwsza nagroda Ogólnopolska wystawa graficzna, nagroda Ministra Sztuki i Kultury Nagroda Ministra Kultury za nauczanie Foundation Award for Teaching, Missouri State University
W 2015 został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Przypisy
Kategoria:Urodzeni w 1935 Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie