Іржі Габріель (22 серпня 1930 р. Батьово, Закарпаття — 10 листопада 2020 р. Брно) — чеський філософ.
Діяльність Після навчання в реальній гімназії в Моравській Требові, яку він закінчив у 1950 році, він продовжив вивчення філософії та історії на факультеті мистецтв Університету Масарика ще 4 роки. З 1954 по 1998 рік працював на кафедрі філософії факультету мистецтв Університету Масарика, в 1962 році здобув звання доктора наук, а в 1990 році став доцентом кафедри історії філософії. Він присвятив себе переважно історії чеської філософії та філософії релігії.
Початок його діяльності на кафедрі був пов'язаний з вступом до Комуністичної партії. «Я вступив до Комуністичної партії, бо знав, що — якщо я хочу займатися професійною філософією — це чекає мене». Він намагався синтезувати традиції чеського критичного реалізму (Й. Тврді, Й. Л. Фішер) та елементи марксистської філософії. Він вважав історіографію чеської філософії важливою частиною чеської культурної роботи. Він вважав філософію релігії дисципліною, яка намагається вирішити питання про природу релігійного творення. Він розумів релігію як самостійну культурну сутність. У 1950-1960-х роках він брав активну участь в атеїстичній пропаганді, наприклад, як член атеїстичної секції обкому Комуністичної партії. У 1962 році він став редактором та співавтором Малого атеїстичного словника. Пізніше він критично подивився на цю діяльність, написавши про словник, що волів би про нього забути. Окрім власної роботи, він працював редактором ряду підручників, словників та антологій (наприклад: «Соціологія релігії», «Розділи історії чеської філософії 20 століття», «Словник чеських філософів»), а також сприяв багатьом з них (наприклад: Отакар Гостінський та Чеська філософія, Данина Отакару Гостінським). Він також брав участь у ряді журналів, наприклад: «Атеїзм», «Філософський журнал», «Праці факультету мистецтв», університет Брно, «Studia comeniana et historica», «Studia filozophica», Universitas, «Vlastivědný časopis moravský», «Výtvarná práce».
Творчість
Filosofie Josefa Tvrdého. K dějinám české filozofie mezi dvěma světovými válkami, 1982 Poznámky k Textům k dějinám předmarxistické filozofie (učební text), 1987 Jiří Gabriel a kol.: Slovník českých filosofů (vedoucí redaktor), 1998 Poznámky o náboženství. Náboženství jako filosofický problém, 2000 Ve službě výtvarnému umění. Bronislava Gabrielová (1930—2005), 2006 Demokracie je diskuse. Česká filosofie 1918—1938 (s J. Zouharem, H. Pavlincovou), 2005 Česká filosofie za protektorátu (s J. Zouharem, H. Pavlincovou), 2006 Filosof Mihajlo Rostohar, 2016
Sborníky, slovníky, …[editovat | editovat zdroj] Sborníky, slovníky a jiné texty, jichž byl Jiří Gabriel editorem nebo do nich přispěl.
Výběr ateistické literatury, editor Jiří Gabriel, Brno, Čsl. spol. pro šíř. polit a věd. znal., 1959 Malý ateistický slovník, 1962, slovensky 1962 Diskutujeme o morálce dneška, 1965 Stručný filosofický slovník, 1966 Sociologie náboženství (učební text), editor Jiří Gabriel, 1974 Religiozita současné vesnice, Současná vesnice, editor V. Frolec, 1978 Otakar Hostinský a česká filozofie, Pocta Otakaru Hostinskému, editor R. Pečman, 1980 Problém národa v díle M. Nováka, Mirko Novák — filozof a estetik, editor Jiří Gabriel, 1982 K historickofilozofické iniciativě R. Kalivody, Robertu Kalivodovi k šedesátinám od moravských přátel, SI 1983 Texty k dějinám předmarxistické filozofie, editor Jiří Gabriel, Praha: SPN, 1983 Náboženství v životě obyvatel Horních Věstonic (s I. Holým), Horní Věstonice, editor V. Frolec, 1984 J. Popelová jako komentátorka a historička české filozofie, Jiřina Popelová — filozofka a učitelka filozofie, editor Jiří Gabriel, 1985 Poznámky k tématu V. Helfert a filozofie, Vladimír Helfert v českém a evropském kontextu, editor R. Pečman, 1987 Josef Macháček — marxistický filozof života, editor Jiří Gabriel, 1987 Filosofie v Brně v třicátých letech našeho století, České filosofické myšlení v 30. letech našeho století, editorka H. Bretfeldová, 1989 Antologie z dějin českého filozofického myšlení II, editor J. Pauza, 1989 Hoppe — Mareš — Lang, Christliche Philosophie im katholischen Denken des 19. Jahrhunderts III, redaktor H. M. Schmidinger, Salzburg 1989 Několik poznámek k filozofii J. Kratochvila, Nad meditacemi věků. Sb. k 110. výročí narození Josefa Kratochvila, spolueditor Jiří Gabriel, 1992 Filozofické myšlení v Německu a v Anglii za života J. S. Bacha a G. Händela, Händel a Bach. O dnešním pojetí jejich díla, editor R. Pečman, 1992 Kapitoly z dějin české filozofie 20. století, editor Jiří Gabriel, L. Nový, J. Hroch, 1992, anglicky Washington 1994 Brněnský filozofický seminář, Brněnská věda a umění meziválečného období (1918—1939) v evropském kontextu, 1993 Ke dvěma českým pokusům o filosofii náboženství (J. Tvrdý, F. Soukup), Náboženství v českém myšlení — první polovina 20. století, editor Jiří Gabriel, J. Svoboda, 1993 J. L. Fischer o náboženství, Hledání řádu skutečnosti. Sb. k 100. výročí narození J. L. Fischera, editor Jiří Gabriel, 1994 Česká filozofie ve 20. století I—II, editor Jiří Gabriel, J. Krob, L. Nový, H. Pavlincová, J. Zouhar, 1995 Tři poznámky k tématu J. L. Fischer a náboženství, J. L. Fischer a filozofie XX. století. Sb. prací k 100. výročí narození, editor J. Štěpán, 1996 Karel Čapek a pragmatismus, Bratislavské přednášky (editor J. Šmajs), 2002 Zápisky k životopisu (Josef Tvrdý; z rukopisu J. Tvrdého připravila Milada Tvrdá; editor Jiří Gabriel, Brno: MU, 2002 Spory v české filosofii mezi dvěma světovými válkami: výbor textů, editor Jiří Gabriel, Helena Pavlincová, Jan Zouhar, MU 2003 Slovanské studie a texty z let 1889—1891 / T.G. Masaryk; svazek připravili Jiří Gabriel, Helena Pavlincová a Jan Zouhar, Praha, Ústav T.G. Masaryka: Masarykův ústav — Archiv AV ČR, 2007 O Edvardu Benešovi v «osmičkovém roce» 2008, T. G. Masaryk, jeho spolupracovníci a vznik československého státu, editorka I. Chovančíková, 2009 Masarykova kritická činnost v Athenaeu (Josef Král; z písemné pozůstalosti Josefa Krále edičně připravili Jiří Gabriel, Helena Pavlincová, Jan Zouhar), Academicus 2012
Примітки