Ekstrakorporalna membranska oksigenacija (akronim ECMO, eng. Extracorporeal membrane oxygenation) je oblik vantelesnog održavanja života u kome spoljašnja (veštačka) cirkulacija prenosi vensku krv od pacijenta do mesta razmene gasova u uređaju u kome krv postaje obogaćena kiseonikom, a oslobođena ugljen-dioksida, i potom ponovo vraća u cirkulaciju pacijenta.
Ova procedura naravno nije lek, već samo simptomatska terapija za kupovanje vremena do oporavka plućne funkcije, spontanog ili indukovanog specifičnom terapijom. Nazivi Izraz ekstrakorporalna membrana oksigenacija (ECMO) vremenom je zamenjen modernijim izrazom ekstrakorporalna podrška života (ECLS), jer podrazumeva i druge sisteme kao što su ventrikularni bajpas sistemi (VAD) i ekstrakorporalna cirkulacija (CBP), a sve prema nomenklaturi ELSO Extracorporeal Life Support Organisation (1989) - Ekstrakorporalne organizacije za podršku života.
Istorija Prvi pokušaj primene aparata srce-pluća za korekciju intrakardijalnog oštećenja izveli su Dennis i kolege, 5. maja 1951. godine u Univerzitetskoj bolnici u Minesoti. Međutim, pre stvaranja modernih membranskih oksigenatora, metoda se nije mogla široko koristiti kod umirućih bolesnika, jer uspeh terapije nije bio značajan.
Neprekidno poboljšavanje oksigenatora primoralo je lekara da ponovno daju značaj ECMO u lečenju pacijenata s akutnim respiratornim zastojem. Akumulirano iskustvo ukazalo je na potrebu pokretanja primene ECMO-a pre razvoja nepovratnih procesa u organima i tkivima, uvek uzimajući u obzir efikasnost konvencionalnih terapijskih mera. Povećanje hipoksemije, uprkos dugotrajnoj upotrebi mehaničke ventilacije sa 100% kiseonikom, kao i klinički znakovi pogoršanja pacijentovog stanja, sve više je služilo kao indikacija za primenu ekstrakorporalne membranske oksigenacije.
Tokom pandemije uzrokovane novim H1N1 virusom influence krajem 2009. i početkom 2010. godine jedinice intenzivnog lečenja širom sveta susrele su se s novim kliničkim entitetom – primarnom influentnom pneumonijom, koja se kod najteže oboljelih klinički manifestovala kao akutni respiratorni distres sindrom (ARDS).Australia and New Zealand Extracorporeal Membrane Oxygenation (ANZ ECMO) Influenza Investigators. DAVIES A, JONES D, BAILEY M i sur. . Kako se kod tih bolesnika konvencionalnom mehaničkom ventilacijom najčešće nije mogla postići zadovoljavajuća oksigenacija urgentno su se tražile nove terapijske mogućnosti kako bi ti bolesnici preživeli, počela je masovnije da se primenjuje ekstrakorporalna membranska oksigenacija. Time je stvorena dodatna terapijska opciju i šansa za preživljenje bolesnika, bez obzira na etiologiju samog ARDS-a..
Preduslovi za primenu ECMO мини|ECMO kanila Najosnovnija fiziološka uloga respiratornog sistema je dovođenje vazduha u alveole pluća, u kojima se vrši izmena gasova (kiseonika i ugljen-dioksida) između udahnutog vazduha i krvi.
Disanje koje je izmena gasova u kojoj krvna boja (hemoglobin) crvenih krvnih zrnaca prenosi kiseonik iz pluća u tkiva, a istovremeno krv u tkivu preuzima ugljen-dioksid, koji zatim izlučuje u plućima.
Održavanje prohodnosti disajnih puteva i adekvatna oksigenacija najvažniji su činioci za održavanje normalnih funkcija organizma, ali i za lečenje životno ugroženih bolesnika, sa narušenim procesom disanja. Opstrukciju disajnih puteva mogu izazvati: zapadanje mekog nepca i epiglotisa, strano telo, nakupljeni sekret, udahnut povraćani sadržaj, krv, laringospazam i bronhospazam. U navedenim uslovima ekstrakorporalna membranska oksigenacija postaje vrsta lečenja neophodna za održavanje životno ugroženih bolesnika, a njen cilj je podrška u radu srca i pluća. Zato je ekstrakorporalna membranska oksigenacija indikovana za potencijalno reverzibilne, po život opasne oblike disajne ili srčane insuficijencije, koja ne reaguje na uobičajenu terapiju.
Modaliteti ECMO Poslednjih 40-tak godina na globalnom nivou primenjuju se dva osnovna modaliteta respiratorne podrške ekstrakorporalnom membranskom oksigenacijom. Veno-arterijski Veno-arterijski modalitet (VAECMO) najčešće se koristi u kardiohirurgiji i pruža bolesniku cirkulatornu i respiratornu podršku. Veno-venski Veno-venski modalitet (VV-ECMO) podesniji je za respiratornu podršku u slučaju teškog akutnog respiratornog distres sindroma (ARDS), kada je funkcija miokarda zadovoljavajuća.
Glavne razlike između kstrakorporalna membranska oksigenacija kardiopulmonalnog bajpasa Ekstrakorporalna membranska oksigenacijaEkstrakorporalna cirkulacija Uspostavlja se kateterizacijom krvnih sudova na vratu, pod lokalnom anestezijom.
Primenjuje se kao dugoročna podrška u rasponu od 3 do 10 dana.
Svrha metode je kupovanje vremena dok pacijentov organizam ne oporavi funkciju pluća ili srca.Uspostavlja se transtorakalno (nakon sternotomije) pod opštom anestezijom.
Primenjuje sa kao kratkoročna podrška u toku trajanja operacije od 0,5 do 8 časova.
Svrha standardnog IR-a je stvaranje uslova za rad pluća i srca u vreme srčane operacije.
Indikacije Srčane indikacije Kod dece i odraslih u srčane indikacije spada insuficijencija srca, koje se može razviti u sljedećim stanjima: Nakon srčane hirurgije (ne postoji način da se onemogući IR) Nakon transplantacije srca, pluća ili srca i pluća Miokarditis, Miokardiopatija Kao dodatak kardiopulmonalnoj reanimaciji Respiratorne indikacije мини|ARDS je jedna od indikacija za ovu metodu Kod dece i odraslih, u respiratorne indikacije, ili stanja nastala zbog nedovoljna funkcija pluća spadaju: Pneumonija, bakterijska ili virusna Plućno krvarenje Aspiracija stranog sadržaja ARDS Transplantacija pluća
Kontraindikacije Apsolutne Stanja u kojima je antikoagulacija kontraindikovana Stanje terminala PaO2/FiO2 < 100 at > 10 dana Insuficijencija više organa > 2 sistema Nekontrolisana metabolička acidoza Imunosupresija Oštećenje centralnog nervnog sistema Relativne Dugotrajna mehanička ventilacija duže od 7 do 10 dana Disfunkcija miokarda (srčani indeks < 3,5) sa inotropnom podrškom Teška plućna hipertenzija srDLA > 45mmHg ili > 75% kod sistemske Insuficijencija srca Starost > 65 godina
Komplikacije Ekstrakorporalna membranska oksigenacija je tehnički složen postupak koji se obavlja na kritično bolesnim pacijentima jer ima visok potencijal za nastanak komplikacije. Komplikacije mogu nastati: jatrogeno — nakon kliničkih grešaka ili neiskustva, patologije pacijenta, tehničkih problema vezanih uz sistem komponenti. Edukacija medicinskog kadra Za zdravstvenu negu pacijenata primenom ECMO aparata potrebno je da medicinskih sestara ima dobru edukaciju i/ili iskustvo, jer u protivnom, nega bolesnika nije kvalitetna i uspešna koliko bi trebala biti. Iz tih razloga, danas je obavezna edukaciji medicinskih sestara i drugog osoblja koje se unapred predviđa za negu pacijenta na ovakvom aparatu. Galerija
Reference
Literatura PEEK GJ, MUGFORD M, TIRUVOIPATI R i sur. Efficacy and economic assessment of conventional ventilatory support versus extracorporeal membrane oxygenation for severe adult respiratory failure (CESAR): a multicentre randomised controlled trial. . . TIRUVOIPATI R, BOTHA J, PEEK G: Effectiveness of extracorporeal membrane oxygenation when conventional ventilation fails: Valuable option or vague remedy? J Crit Care. 2011 Jun 22 Spoljašnje veze
Экстракорпоральная мембранная оксигенация (ЭКМО)
Категорија:Минимално инвазивне терапијске методе Категорија:Болести плућног система