мини|250px|Konrad von Limpurg kao vitez koga naoružava njegova dama u -{Codex Manesse}- (rani 14. vek)
Viteštvo ili viteški kod je neformalni, varirajući kodeks ponašanja razvijen između 1170. i 1220. godine, o kome nikada nije odlučivano, niti je sažet u jednom dokumentu. On se povezuje sa srednjovekovnom hrišćanskom institucijom viteštva; ponašanjem vitezova i dama su rukovodili viteški društveni kodovi. Ideali viteštva popularizovani su u srednjovekovnoj literaturi, naročito u britanskoj i francuskoj. O britanskoj srednjovekovnoj literaturi je pisao Džefri od Monmuta u svom delu , napisanom 1130-ih, koje je popularizovalo legendu o kralju Arturu. Sve ovo uzimalo se kao istorijski tačno sve do početaka moderne nauke u 19. veku.
Viteški kodeks koji se razvio u srednjovekovnoj Evropi imao je svoje korene u ranijim vekovima. On je nastao u Svetom rimskom carstvu iz idealizacije konjanika - uključujući vojnu hrabrost, pojedinačnu obuku i služenje drugima - posebno u Franačkoj, među konjičkim vojnicima u konjici Karla Velikog. Izraz viteštvo () potiče od starofrancuskog termina , koji se može prevesti kao konjičko vojikovanje. Prvobitno se termin odnosio samo na ljude na konjima, od francuske reči za konja, , ali kasnije je to postalo povezano sa viteškim idealima.
Vremenom je značenje ovog pojma u Evropi rafinirano da bi se naglasile opštije društvene i moralne vrline. Viteški kodeks, kakav je postojao do kasnog srednjeg veka, bio je moralni sistem koji je kombinovao ratnički etos, vitešku pobožnost i dvorske manire, sve kombinovane da bi se uspostavio pojam časti i plemenitosti.
Terminologija i definicije мини|250px|alt=A young woman in a medieval-style dress of cream satin ties a red scarf to the arm of a man in armour and mounted on a horse. The scene is set at the portal of a castle.|Slika S božjom pomoći engleskog umetnika Edmunda Lejtona, 1900: prikazuje naoružavanje viteza koji odlazi u rat i ostavlja svoju dragu
Po poreklu termin viteštvo () znači konjaništvo, a nastao je na starofrancuskom, u 11. veku, iz (konjanik, vitez), iz srednjovekovnog . Francuska reč prvobitno je značila „čovek aristokratskog stusa i verovatno plemićkog porekla, koji je sposoban, ako je pozvan, da se opremi ratnim konjem i oružjem teškog konjanika i koji je prošao kroz određene rituale koji ga čine kakvim kakav jeste”. U engleskom se termin pojavljuje iz 1292. godine (vredi pomenuti da je reč (konjica) poreklom iz italijanskog oblika iste reči).
Značenje termina evoluiralo je tokom vremena, jer se u srednjem veku značenje reči promenilo od prvobitnog konkretnog vojnog značenja „status ili trošak asociran sa vojnim obveznikom koji poseduje ratnog konja” ili „grupa konjičkih vitezova” u ideal hrišćanskog ratničkog etosa propagiranog u romantičarskom žanru, koji je postao popularan tokom 12. veka, i ideal dvorske ljubavi propagirane u savremenom minezangu i srodnim žanrovima.
Ideje viteštva sažete su u tri srednjovekovna dela: anonimna starofranačka pesma , koja govori o tome kako je Hugo -{II}- iz Sent Omera bio zarobljen i pušten nakon njegovog dogovora da Saladinu (1138–1193) pokaže obred hrišćanskog viteštva; , koju je napisao Ramon Ljulj (1232–1315) sa Majorke, čiji je predmet viteštvo; i Žofroa de Šarnija (1300–1356), koji ispituje kvalitete viteštva, naglašavajući junaštvo. Nijedan od pisaca ova tri teksta nije znao druga dva teksta, a njih tri se kombinuju da prikažu opšti koncept viteštva koji nije precizno u skladu sa bilo kojim od njih. U različitim stepenima i sa različitim detaljima, oni govore o viteštvu kao o načinu života u kojem se spajaju vojska, plemstvo i religija.
„Kodeks viteštva” je stoga proizvod kasnog srednjeg veka, koji se razvio po završetku Krstaških ratova, delimično iz idealizacije istorijskih vitezova koji ratuju u Svetoj zemlji i iz ideala dvorske ljubavi.
Književno viteštvo istorijska stvarnost
Ljubitelji viteštva pretpostavljali su još od kasnog srednjovekovnog perioda da je u prošlosti postojalo vreme kada je viteštvo bila živa ustanova, kada su muškarci delovali viteški, kad je bilo živo a ne mrtvo, te da bi oponašanje tog perioda znatno poboljšalo sadašnjost. Ovo je luda misija Don Kihota, protagoniste najviteškijeg romana svih vremena i inspiracije viteštva Ser Voltera Skota i američkog Juga: za vraćanje viteškog doba i time poboljšanja svoje zemlje. To je verzija mita o zlatnom dobu.
Napomene
Reference
Literatura
. Alexander rejects the idea that medievalism, a pervasive cultural movement in the nineteenth and early twentieth centuries, was confined to the Victorian period and argues against the suspicion that it was by its nature escapist.
. Charny, Geoffroi de, died 1356. (The Middle Ages Series). Translated by Elspeth Kennedy. Edited and with a historical introduction by Richard W. Kaeuper.. Celebrated treatise on knighthood by Geoffroi de Charny (1304?-56), considered by his contemporaries the quintessential knight of his age. He was killed during the Hundred Years War at the Battle of Poitiers. Gautier, Léon, (1895) (1883, 3rd ed. 1895| La Chevalerie) . Haines, Charles Reginald. , Trench & Co. Project Gutenberg online book.
, 1999. . Foremost scholar of chivalry argues that knights proclaimed the validity of their bloody profession by selectively appropriating religious ideals. . / (2005 reprint). Volume I-II. (Paperback). . Explores chivalry's role in English history from the Norman Conquest to Henry VII's victory at Bosworth in the War of the Roses.
Spoljašnje veze
-{Laura Ashe (University of Oxford), Miri Rubin (University of London), and Matthew Strickland (University of Glasgow), interviewed by Melvin Bragg, "Chivalry", In Our Time, BBC Radio 4 (February 13, 2014). Includes bibliography for further reading. Downloadable podcast available.}- -{"Chivalry", Old Catholic Encyclopedia, 1914.}- -{"Chivalry", Encyclopædia Britannica, full-article, newest edition.}- -{"Chivalry during the Reign of Edward III", from Shadow Realms.}-
-{The Art of Chivalry : European arms and armor from the Metropolitan Museum of Art : an exhibition, Issued in connection with a 1982 exhibition at The Metropolitan Museum of Art}-
Категорија:Средњи век