мини|251x251пиксел|Svaki deseti mladić sa homoseksualnim ponašanjem ili homoseksualnom privlačnošću razmišlja o samoubistvu. Samoubilačko ponašanje homoseksualno orijentisanih je ozbiljan socijalni problem svakog društva jer svaki deseti mladić sa homoseksualnim ponašanjem ili homoseksualnom privlačnošću razmišlja o samoubistvu. To potkrepljuju i istraživanja iz sveta, koja navode da oko 30% samoubistava u svetskoj populaciji počine homoseksualno orijentisane osobe.
U posebnom riziku od pokušaja samoubistva i samoubistva su tinejdžeri i mlađi homoseksualno orijentisani. Prema naučnim istraživanjima, ovo je delom povezano sa heterocentričnim kulturama i institucionalizovanom homofobijom i stopom zavisnosti od droge, koja generalno kod homoseksualno orijentisanih raste.
Iako postoji postignut konsenzus na osnovu brojnih studija, da mladi ljudi koji otkrivaju homoseksualnost ili homoseksualnu privlačnost imaju povećan rizik od samoubilačkog ponašanja i problema sa mentalnim zdravljem, procesi koji dovode do ovih udruženih poremećaja ostaju većim delom nejasni. Iako se takvi nalazi često tumače ulogom homofobičnih stavova i društvenih predrasuda u izazivanju problema mentalnog zdravlja kod mladih homoseksualno orijentisanih osoba, moguća su i brojna alternativna objašnjenja. Neka od tih objašnjenja data su u nastavku stranice... Paper presented at: Annual Meeting of the American Sociological Association August, 1998 San Francisco, Calif.. Cabaj RP Stein T Seds. Gibson P, Gay and lesbian youth suicide. Feinlieb Med. Prevention and Intervention in Youth Suicide: Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide.
Novije analize pokazuju, da iako su adolescenti koji prijavljuju istopolne romantične veze ili odnose, više od dva puta u većem riziku da pokušaju samoubistvo, velika većina mladih homoseksualno orijentisanih (84,6% muškaraca i 71,7% žena) ne ispoljava ponašanje koje vodi u samoubistvo.
Opšta razmatranja o samoubistvu
Samoubistvo, je definisano kao aktivni ili pasivni autodestruktivni čin u kojem čovek svesno i namerno oduzima sebi život, zbog različitih motiva. U autodestruktivna ponašanja se, osim samoubistva, ubrajaju i pokušaj samoubistva, planiranje ili samo razmišljanje o samoubistvu i sve vrste samoozleđivanja. Samoubistvo je jedan od retkih fenomena koji je potpuno oslobođen, polnih, rasnih, kulturoloških, uzročnih, vrednosnih, vremenskih i uzrasnih granica. мини|Sigmund Frojd: samoubistvo je najdirektniji izraz nagona smrti, odnosno impulsa za totalnom autodestrukcijom. Prema psihoanalizi, samoubistvo je čin autoagresije, izraz sadizma „super-ega” koji se okrenuo protiv same osobe. Samoubistvo je očajnički „protest”, ono je čin pobune „ega” protiv tiranskog superega i, istovremeno, poslednji pokušaj zadobijanja njegove „naklonosti”. Samoubistvo je, prema Frojdovoj teoriji nagona, najdirektniji izraz nagona smrti, odnosno impulsa za totalnom autodestrukcijom.
Mnoge osobe reaguju samoubilačkim idejama u kriznim situacijama, a da mogu proći godine da ih ne ostvare, ili koriste samoubilačke intencije da bi izazvale pažnju okoline. Ipak, na svaku samoubilačku težnju treba na vreme obratiti pažnju. Prevencija samoubistva, zato zauzima važno mesto u medicinskim i socijalnim uslugama.
Iako na prvi pogled svako samoubistvo izgleda kao duboko lični čin, Podaci Svetske zdravstvene organizacije pokazuju da je samoubistvo jedan od tri najčešća uzroka smrtnosti među adolescentima u svetu - svakog dana 250 adolescenata izvrši a njih 10.000 pokuša samoubistvo. U Srbiji na godišnjem nivou 46 osoba uzrasta od 15 do 24 godine izvrši samoubistvo. Posebno rizične grupe su mladi beskućnici, odbegli od kuće i delikventi, ali i homoseksualno orijentisane osobe. Seksualna orijentacija i samoubistvo Seksualna orijentacija se pojavila kao razmatrani faktor rizika za samoubistvo adolescenata u poslednjih 20 godina. Postoji jaka veza između seksualne orijentacije adolescenata i samoubilačkih misli i ponašanja. Snažni efekat seksualne orijentacije na samoubilačke misli posredujue kritični faktori rizika samoubistva mladih, uključujući: depresiju, beznadežnost, zloupotrebu alkohola i psihoaktivnih supstanci, nedavni pokušaji samoubistva od strane vršnjaka iz okruženja ili člana porodice i iskustva viktimizacije. Uobičajeno je da se smatra da teškoće u suočavanju sa stigmom homoseksualnosti mogu dovesti do depresije, pa čak i samoubistva među homoseksualcima i lezbijkama; koja se može naročito pojačati tokom adolescencije, kada nova seksualnost postaje centralno pitanje u životima mladih..
Istraživanja Svetska zdravstvena organizacija je procenila da se u svetu samo u toku 2000. godine svakih 40 sekundi dogodilo po jedno samoubistvo, odnosno da je oko 2.200 osoba svakoga dana izvršilo samoubistvo, što čini 2% ukupne smrtnosti stanovništva. Takođe treba imati u vidu da svake godine od samoubistva umre oko 800.000 ljudi, kao i to da je samoubistvo treći vodeći uzrok smrtnosti ili drugi vodeći uzrok smrti među mladima starosti od 15-29 godina (2016). Procenjuje se, dа još najmanje pet do deset puta više osoba pokuša izvršenje samoubistva, ali preživi. Najgori faktor rizika za samoubistvo je prethodni pokušaj samoubistva. Stopa samoubistava posebno je velika među ugroženim grupama koje doživljavaju diskriminaciju, kao što su izbjeglice i migranti; autohtoni narodi; lezbijke, gej, biseksualne, transrodne, interseksualne (LGBTI) osobe; i zarobljenici.
Prema statističkim podacima, Srbija je jedna od evropskih zemalja u kojoj je broj samoubistava u porastu.Nikolić D, Dimitrijević D. Zadesi, samoubistva, ubistva. Nasilna smrt u Jugoslaviji 1950-2000. Beograd: Ars Libri; 2000. Ovo zahteva izuzetnu odgovornost lekara, jer neoprezno prihvaćen pacijent od strane lekara može da deluje kao povod i navođenje na izvršenje samoubistva. Lekar koji na neprihvatljiv način reaguje u izvesnim situacijama može da se tereti za krivično delo navođenja na samoubistvo.
Do sada je sprovedeno više od 20 studija koje je su pokušale reše ovo pitanje, koristeći razne metode i uzorke. Zahvaljujući metodološkim ograničenjima prošlih studija, konsenzus nije postignut u pogledu stepena do koje je istopolna seksualna orijentacija faktor rizika za samoubistvo, a koliko je uticaj drugih činilaca, među kojima ima dosta nepoznatih, ali je nedvosmisleno utvrđeno da su mlade osobe homoseksualno orijentisana sklonije, od svojih vršnjaka, razmišljaju i pokušavaju samoubistva. Istraživanja s kraja 20. veka Sredinom osamdesetih godina, pojavili su se prvi izveštaji istraživanja koji su počeli da ukazuju na to da je stopa samoubistava dramatično veća kod mlađih gejeva i lezbijki nego u opštoj adolescentnoj populaciji.
Debata o ovom pitanju intenzivirana je 1989. godine objavljivanjem izveštaja američkog sekretarijata za zdravlje i ljudske resurse, koji je objavio da su mlađi gejevi i lezbijke u dva do tri puta većem riziku od pokušaja samoubistva, kao i da oni učine do 30% od ukupnog broja adolescentskih samoubistava.Gibson P. Gay male and lesbian youth suicide. Izveđtaj ukazuje da je kod mlađih gejeva i lezbijki u 48%, i 76%,. slućajeva javljaju razmišljanja o samoubistvu, dok je između 29%, i 42%, osoba pokušalo samoubistvo. Uzorci koji su korišćeni u ovim istraživanjima nisu bili nasumični, međutim; mlađi gejevi i lezbijke predstavljeni u ovim istraživačkim podacima možda su bili u većem početnom riziku za samoubistvo. Dokazano je da su ove stope mnogo veće od onih za opštoj populaciji adolescenta; nedavne studije izveštavaju da između 19%, i 29%,. populacije adolescenta ima istoriju samoubilačke ideje tokom celog života, a između 7%, i 13%, osoba pokušalo je samoubistvo.
Istraživanja na početku 21. veka Kao i mnoge studije u prošlosti, studije sprovedene na početku 21. veka pronašle su jaku vezu između istopolne seksualne orijentacije i samoubilačkih misli kod mladih i pokušaja samoubistva. Za razliku od prethodnih studija koje su imale dosta manjkavosti po prvi put su u istraživanja uključeni i nacionalno reprezentativni podaci za dokumentaciju ove veze. Pored nedavnih studija seksualne orijentacije i samoubistva mladih, sprovedenih na državnom nivou u SAD, nalazi novijih studija potvrđuju da istopolna seksualna orijentacija predstavlja značajan faktor rizika za samoubistvo i na taj način verovatno i za samoubistvo. Istovremeno, nalazi istraživanja s početka 21. veka takođe ukazuju na to, da rizik možda nije toliko veliki kao što se često navodi, što je i dokazano, kao i da povišeni nivoi (porast) samoubistava među mladima homoseksualne orijentacije i onima koji iskazuju istopolnu romantičnu privlačnost ili odnose, jednim delom može obijasniti i drugim dobro dokumentovani faktorima rizika koji su povezani sa samoubistvom među svim adolescentima, bez obira na seksualnu ili drugu orijentaciju.
Jedna studija pokazuje da među primarnim faktorima rizika od samoubistva kod adolescenata i mladi sa istopolnom seksualnom orijentacijom, je viši nivo depresije i zloupotrebe alkohola. Druga istraživanja ukazuju na to da gej i lezbijske adolescenti prijavljuju visok nivo depresije,. i upotrebe i zloupotrebe supstanci. Smatra se da mladi gejevi i lezbijske koji prikrivaju svoje seksualne identitete, alkohol koristiti za kupiranje anksioznosti i depresije. U tom smislu budući napori istraživača i preventivni napori sa ovom populacijom trebali bi da budu fokusirati na depresiju i zloupotrebu supstanci kao prekursora za samoubistvo.
Mogući faktori rizika Danas su na nivou epidemioloških istraživanjakao mogući faktori rizika navode:
Porodične razlike Veće stopa neprihvatanja LGBT osoba od strane porodice je značajno povezana sa njihovim slabijim mentalnim zdravljem. Na osnovu pokazatelja iz brojnih studija, mlade LBGT osobe, zbog odbijanja i nerazumevanja porodice tokom adolescencije su; 8,4 puta sklonije da pokušaju samoubistvo, 5,9 puta sklonije ka težem obliku depresije, 3,4 puta sklonije da koriste nedozvoljene supstance ili drogu, i 3,4 puta sklonije nezaštićenim seksualnim odnosima i bežanje od kuće, u poređenju sa vršnjacima iz porodica koje imaju visok stepen prihvatanja, ili nizak nivo porodičnog odbijanja prema LGBT srodnicima.
Ove studije pokazuju jasnu i direktnu vezu između određenog roditeljskog i negovateljskog odbijajućeg ponašanja i negativnih zdravstvenih (mentalnih) problema (poremećaja) koji se javljaju kod mladih ali i odraslih lezbijki, gej mladića i biseksualaca i mogu biti od uticaja na donošenje odluke o samoubistvu.. Psihijatrijski poremećaji <center>Učestalost samoubilačkog ponašanja i psihijatrijskih poremećaja u odnosu na seksualnu orijentaciju {| class="wikitable" |- ! Poremećaj!! LGB (n=28) !! Heteroseksualci (n=979) |- | Izražena depresija ||<center> 71,4% ||<center> 38,2% |- |Generalizovani anksiozni poremećaj ||<center> 28,6% ||<center> 14,5% |- | Poremećaj ponašanja ||<center> 32,1% ||<center> 11,0% |- | Nikotinska zavisnost ||<center> 64,3% ||<center> 26,7% |- | Zloupotreba supstanci i/ili zavisnost ||<center> 60,7% ||<center> 44,3% |- | Višestruku mentalni poremećaji (>2) ||<center> 78,6% ||<center> 38,2% |- | Samoubilačke ideje ||<center> 67,2% ||<center> 28,0% |- | Pokušaj samoubistva ||<center> 32,1% || 7,1%
Mogući uzroci samoubilačkog ponašanja Samoubilački razlozi su najrazličitiji, od nekog vida nasilja u primarnim porodicama, straha u najrazličitijim oblicima, problema prihvatanja seksualnog ili rodnog identiteta do „toksičnog" stida, sramote, osude sredine, odbacivanja, problema u školi ili na poslu. Takođe, kod velikog broja osoba postoji strah da neće dobiti posao ili da će morati stalno da se skrivaju da bi ga zadržali... Nasilje u primarnim porodicama Kako većina roditelja u početku doživljava emotivni šok da je njihovo dete homoseksualno, oni se najčešče ponašaju agresivno poput: negiranja činjenice da je dete gej, tendencije da se dete vodi na lečenje, a bilo je i slučajeva prekida komunikacija sa detetom i izbacivanja iz kuće.