Donald Ervin Knut (; Milvoki, 10. januar 1938) je jedan od najpoznatijih informatičara programera i penzionisani profesor na univerzitetu Stanford. Često je nazivan „ocem algoritama“ jer je doprineo razvoju i sistematizaciji matematičke tehnike za analizu složenih računarskih algoritama.

Pored velikog doprinosa u nekoliko grana informatike i računarstva, Knut je, možda, najpoznatiji kao tvorac -{TeX}--a, računarskog sistema za slog i prelom teksta, kao i -{METAFONT}--a, jezika za definisanje fonta i sistema za kompajliranje. Knut je takođe tvorac -{WEB}-/-{CWEB}- računarskog sistema za programiranje čiji je cilj da olakša programiranje. Takođe je stvorio i -{MMIX}- — računarski set instrukcija i asembler kojim je ilustrovao primere u svom delu Umetnost računarskog programiranja ().

Život i rad Donald Ervin Knut rođen je 10. januara 1938. godine u Milvokiju. Roditelji su mu bili Ervin Henri Knut i Luisi Meri Bohning. Ervin je bio učitelj i upravo on je kod Donalda razvio ljubav prema školi, muzici i matematici.

U srednjoj školi raste Donaldovo interesovanje za muziku te je u jednom trenutku bio odlučio da nakon diplomiranja studira muziku (svirao je saksofon, a kasnije i trubu), ali se na kraju posvetio prirodnim naukama. Prvi „naučni“ članak, pod nazivom -{Potrzebie System of Weights and Measures}- objavio je u školskom magazinu. U njemu je definisao osnovnu jedinicu dužine kao debljinu magazina -{Mad}- broj 26, a osnovnu jedinicu sile nazvao je -{whatmeworry}- po frazi maskote tog magazina: „Šta? Ja zabrinut?“ (). „Mad“ magazin je otkupio članak i objavio ga juna 1957. godine.

Knutov prvi matematički članak se odnosio na srednjoškolsko takmičenje koje se zvalo „Potraga za talentima“ (1955). Knutov članak o računarskoj složenosti pesama je štampan više puta u računarskim časopisima.

Kada mu je ponuđena stipendija za studiranje fizike na Institutu tehnologije u Klivlendu prihvatio ju je, ali se vremenom udaljio od fizike i posvetio matematici. Diplomirao je u jesen 1960. godine. Nakon tog je upisao Kalifornijski tehnološki institut, a juna 1963. godine je nagrađen za rad u polju matematike. Iako je još uvek bio student, 1962. godine se zaposlio u izdavačkoj kući „Adison-Vesli“. U svom radu Knut je kombinovao znanje iz matematike i informatike pa je, na primer, izračunao Ojlerovu konstantu na 1.271 decimalu i svoje rešenje objavio 1962. godine. Iste godine je objavio rad vezan za računanje polinoma. Knut se oženio sa Nensi Džil Karter 24. juna 1961. godine sa kojom ima dvoje dece: Džona Martina Knuta i Dženifer Sijeru Knut.

Nakon što je 1963. godine doktorirao, Knut je postao docent na Tehnološkom institutu u Kaliforniji na odseku za matematiku, a 1966. godine je unapređen u zvanje redovnog profesora i postao je stalni član Instituta. Od 1964. do 1967. godine radio je kao redaktor za programske jezike u Asocijaciji za računarske mašine (). Do 1966. godine njegov rad na kompilatorima (programima za prevođenje) je dostigao 3.000 napisanih strana te su Adison i Vesli zajedno sa Knutom rešili da započnu rad na seriji knjiga koje bi obuhvatile i razne druge stvari vezane za računare, a ne samo kompilatore.

Knjiga „Umetnost računarskog programiranja — prvi deo: Osnovni algoritmi“ () objavljena je 1968. godine. Drugi deo: „Seminumerički algoritmi“ () objavljen je sledeće godine, a treći deo: „Sortiranje i pretraga“ () 1973. godine. Knutov cilj je bio da sakupi i sumira ono što je poznato o računarskim metodama i pokaže koliko je duboka veza između matematike i informatike.

Od 1968. godine Knut počinje da radi kao profesor informatike i računarstva na univerzitetu Stanford. Knut je dao veliki doprinos matematici i informatici. Svakako treba pomenuti Knut-Bendiks algoritam, jedan od osnovnih računarskih algoritama sa algebarskom strukturom, posebno sa grupama i polugrupama. Ovaj algoritam je objavio zajedno sa svojim studentom Piterom Bendiksom 1970. godine.

Drugo značajno Knutovo delo je izum -{TeX}--a, jezika za računarsko slaganje matematičkih i naučnih tekstova. -{TeX}- je promenio tehnologiju digitalne obrade matematičkih i naučnih tekstova jer pruža izuzetan kvalitet sloga i preloma matematičke notacije, kao i običnog teksta. TeX ne samo da je pomogao u objavljivanju i pisanju članaka već je omogućio i bolju komunikaciju među naučnicima i matematičarima.

Treba pomenuti i druga Knutova dela: programski jezici, razvoj LR(k) raščlanjivanja, Knut-Moris-Prat algoritam za sravnjivanje niza karaktera itd.

Malo je poznato da je Knut predložio naziv „Bekus-Naurova forma“, da je napisao jedan od najsloženijih kompilatora za programski jezik -{algol}- u 22. godini i da je prvu knjigu, Umetnost računarskog programiranja, objavio u svojoj 28. godini.

Nagrade i priznanja Za značajan i veliki doprinos informatici i matematici Knut je dobio veliki broj nagrada, diploma i odlikovanja: Godine 1971. postao je prvi dobitnik nagrade „Grejs Mari Hoper“ () koju dodeljuje Asocijacija za računarske mašine Godine 1973. postao je član Američke akademije za nauku i umetnost Godine 1974. osvojio je „Alan M. Tjuring“ nagradu () Godine 1975. godine osvojio je nagradu „Lester-Ford“ () koju dodeljuje Američka matematička asocijacija Godine 1979. dodeljena mu je nacionalna medalja u polju nauke Godine 1981. postao je član Nacionalne akademije za inženjering Godine 1982. postao je počasni član asocijacije -{IEEE}- Godine 1988. dobio je Frenklinovu medalju Godine 1992. postaje član Francuske akademije nauke i umetnosti Godine 1994. nagrađen je Adelskoldovom medaljom koju dodeljuje Švedska akademija nauke i umetnosti Godine 1995. dodeljena mu je i Medalja „Džon fon Nojman“ () koju dodeljuje udruženje -{IEEE}- čiji je bio član Godine 1996. dobio je Kjoto nagradu koju dodeljuje fondacija „Inamori“

Zaostavština Knut se danas smatra legendarnom ličnošću u oblasti informatike. Njegove tri knjige o računarskom programiranju imale su značajnu ulogu u definisanju informatike kao složene i bitne naučne discipline. Trenutno radi na zaokruživanju serije knjiga Umetnost računarskog programiranja, koju smatra svojim životnim delom. Takođe je docent na Oksfordskom univerzitetu.

Nagrada „Donald Knut“ () je nazvana upravo po njemu, a od 1996. godine se dodeljuje jednom godišnje i iznosi 5.000 dolara. Nagradu dodeljuju -{Association for Computing Machinery's Special Interest Group on Algorithms and Computing Theory (ACM SIGACT)}- i -{Institute of Electrical and Electronics Engineers's Technical Committee on the Mathematical Foundations of Computing (IEEE)}-.

Galerija

Publikacije Kratka lista njegovih publikacija uključuje:

The Art of Computer Programming:

Computers and Typesetting (all books are hardcover unless otherwise noted):

, x+483pp. (softcover). , xviii+600pp. , xii+361pp. (softcover). , xviii+566pp. , xvi+588pp.

Knjige od prikupljenih radova:

. (paperback) . (paperback) Donald E. Knuth, Selected Papers on Design of Algorithms (Stanford, California: Center for the Study of Language and Information—CSLI Lecture Notes, no. 191). (cloth). (paperback) Donald E. Knuth, Selected Papers on Fun and Games (Stanford, California: Center for the Study of Language and Information—CSLI Lecture Notes, no. 192). (cloth). (paperback) Donald E. Knuth, Companion to the Papers of Donald Knuth (Stanford, California: Center for the Study of Language and Information—CSLI Lecture Notes, no. 202). (cloth). (paperback)

Druge knjige:

xiv+657 pp.

Donald E. Knuth, The Stanford GraphBase: A Platform for Combinatorial Computing (New York, ACM Press) 1993. second paperback printing. Donald E. Knuth, 3:16 Bible Texts Illuminated . Donald E. Knuth, Things a Computer Scientist Rarely Talks About (Center for the Study of Language and Information—CSLI Lecture Notes no 136). Donald E. Knuth, MMIXware: A RISC Computer for the Third Millennium (Heidelberg: Springer-Verlag— Lecture Notes in Computer Science, no. 1750), 1999. viii+550pp. Donald E. Knuth and Silvio Levy, The CWEB System of Structured Documentation (Reading, Massachusetts: Addison-Wesley), iv+227pp. Third printing 2001 with hypertext support, ii + 237 pp. Donald E. Knuth, Tracy L. Larrabee, and Paul M. Roberts, Mathematical Writing (Washington, D.C.: Mathematical Association of America), 1989. ii+115pp Daniel H. Greene and Donald E. Knuth, Mathematics for the Analysis of Algorithms (Boston: Birkhäuser), 1990. viii+132pp. Donald E. Knuth, Mariages Stables: et leurs relations avec d'autres problèmes combinatoires (Montréal: Les Presses de l'Université de Montréal), 1976. 106pp. Donald E. Knuth, Axioms and Hulls (Heidelberg: Springer-Verlag—Lecture Notes in Computer Science, no. 606), 1992. ix+109pp.

Vidi još Umetnost računarskog programiranja -{TeX}-

Reference

Bibliografija

Spoljašnje veze

Knutov sajt

Категорија:Рођени 1938. Категорија:Људи из Милвокија Категорија:Амерички програмери Категорија:Програмери слободног софтвера Категорија:Амерички професори Категорија:Амерички информатичари Категорија:Добитници Тјурингове награде Категорија:Доктори математике Категорија:Чланови Руске академије наука