Uspanteco (Uspanteko, Uspantec) é uma língua Maia falada por cerca de 5 mil pessias na Guatemala, intimamente relacionado com Kʼicheʼ. É falado em Uspantán e Playa Grande Infopress ca municipios, no Departmento de El Quiché. .

O mais famoso dos seus falantes nativos é a ganhadora do Prémio Nobel da Paz, Rigoberta Menchú. Fonologia É uma das três línguas maias com características tonais (as outras são o iucateco e o tsotsil), isto é, diferencia as vogais com tom alto das vogais com tom baixo. Tons Uspantek tem dois tons fonêmicos: alto e decrescente (Can Pixabaj 2007: 39). Na escrita, o tom alto é representado por uma marca de acento agudo na vogal ( ráqan 'meu pé'), e o tom descendente é representado por uma marca de acento agudo na primeira vogal seguida por uma vogal não marcada (' 'júun' um ').

O tom agudo ocorre nas penúltimas sílabas quando a sílaba final contém uma vogal curta. Além disso, ocorre os seguintes contextos (Can Pixabaj 2007). Formas mais possessivas de substantivos inalienáveis Morfemas bissilábicos únicos, especialmente aqueles com / a / ou / i / curto na sílaba final Verbos intransitivos com o sufixo - ik Maioria das palavras têm três sílabas Empréstimos de outras línguas Os seguintes tipos de palavras não têm tom. Palavras com estrutura CV 'C não adicionam tom às penúltimas sílabas quando afixos são adicionados. Palavras monossilábicas com vogais longas e sem tom não adicionam tom às penúltimas sílabas quando os afixos são adicionados. O tom descendente ocorre em vogais longas e nos seguintes contextos (Can Pixabaj 2007). Palavras monossilábicas Sílaba final de uma palavra polissilábica Fonotática Os principais tipos de estruturas silábicas em Uspantek são CVC, CV e CCVC (Can Pixabaj 2007: 50).

Escrita A forma do alfabeto latino usada pela língua não tem as letras D, F, G, Q, V, Z. As letras C e H são usados somente em Ch e Ch’. Usam-se as formas K’, P’, T’, Tz e Tz’. Amostra de texto João 1:1-4

1. Cuando xcholmajch jwich kˈijsak, wiˈchak jun ri jbˈij Yoloj y ri jbˈij Yoloj jiˈ wiˈ riqˈui Kakaj Dios y Diosiˈn. 2. Y ri jbˈij Yoloj wiˈchak riqˈui Kakaj Dios cuando xcholmajch jwich kˈijsak. 3. Jwiˈl re xansaj juntir ri wiˈtak wich ulew y lecj jwiˈl Kakaj Dios y taˈ ni jono kelen ri xansaj jwiˈl Kakaj Dios miti jwiˈl re. 4. Y jwiˈlke re titaˈmaj tzilaj cˈaslemal riqˈui Kakaj Dios lecj ri taˈ jqˈuisic y tzilaj cˈaslemal li riˈ chapcaˈ jun kˈakˈ ri tisakabˈsan re ranmak juntir cristian wich ulew.[ https://www.biblegateway.com/passage/?search=JUAN+1&version=USP bBible gateway]

'Português

1. 1. No princípio era o Verbo, e o Verbo estava com Deus, e o Verbo era Deus. 2. 2. O mesmo foi no princípio com Deus. 3. 3. Todas as coisas foram feitas por ele; e sem ele nada do que foi feito se fez. 4. 4. Nele estava a vida; e a vida era a luz dos homens. Bíblia Kig James Notas

Bibligrafia Can Pixabaj, Telma Angelina, et al. 2007. Gramática uspanteka [Jkemiik yoloj li uspanteko]. Guatemala: Cholsamaj. Tuyuc Sucuc, Cecilio. 2001. Vocabulario uspanteko [Cholyool Tzʼunun Kaabʼ]. Guatemala: Academia de Lenguas Mayas de Guatemala, Comunidad Lingüística Uspanteka. Vicente Méndez, Miguel Angel. 2007. Diccionario bilingüe uspanteko-español [Cholaj tzijbʼal li Uspanteko]. Guatemala: Cholsamaj. Ligações externas New Testament in Uspanteco Upanteco em ethnologue Upanteco em Native Languages Upanteco em Omniglot.com

Uspanteca Uspanteca Uspanteca