thumb|Vis coltivà an "vitro" Ël mijorament vegetal (o selession vegetal, ameliorament genétich dle piante) a l'é la siensa e la pràtica ch'a mira a modifiché le caraterìstiche genétiche dle piante për rendje pì ùtij a l'òm. A l'é na part essensial dl'agricoltura e dla produssion alimentar.
Stòria Le prime forme ëd mijorament vegetal a armonto a la preistòria, quand j'òm a l'han ancaminà a selessioné le piante pì produtive o con ij frut pì gròss. Costa selession empìrica a l'ha portà a la domesticassion ëd tute le prinsipaj colture (gran, ris, melia). Dël sécol XIX, ij travaj ëd Gregor Mendel an sla genética a l'han dàit na base sientìfica al mijorament. Dël sécol XX, a son ëspantiasse le técniche d'ibridassion controlà e, pi tard, l'ingegnerìa genética.
Obietiv J'obietiv prinsipaj dël mijorament vegetal a son: Aumenté la produtività (rendiment për giornà). Mijoré la qualità dij prodot (gust, dimension, color, valor nutrissional). Rende le piante pì resistente a le maladìe, ai parassita e a le condission ambientaj averse (suitin-a, frèid, salinità). Adaté le piante a le técniche mecàniche e a j'esigense dël marcà.
Técniche Le prinsipaj técniche ëd mijorament vegetal a son:
Selession manual: as selession-o le piante pì bele ant un camp e as deuvro soe smens për la sëmna apress. Ibridassion: as ancrosio dle piante con caraterìstiche diferente për oten-e d'ibrid ch'a combin-o ij caràter dij genitor. Selession genealògica: as ten-o registr dij parent për controlé mej l'eredità. Mutagénesi: as deuvro agent chìmich o radiassion për andùe dle mutassion e peui selessioné cole ùtij. Ingegnerìa genética: as introduvo dle modìfiche precise ant ël genoma dla pianta (OGM).
Amportansa Ël mijorament vegetal a l'ha n'amportansa ciav për: Sicurëssa alimentar: për nutrì na popolassion mondial an chërsùa. Sostenibilità: për ridùe l'usage ëd pesticida e d'eva. Adatament al cambiament climàtich: për creé dle varietà pì resistente.
Categorìa:Agricoltura Categorìa:Botànica Categorìa:Tecnologìa Categorìa:Siense agrìcole Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI