thumb|Esempi d'OEI N'ordegn esplosiv improvisà (abrevià OEI, an anglèis Improvised Explosive Device, IED) a l'é na bomba fàita e butà an manera nen convensional, fabricà con material nen militar o con munission militar modificà. A l'é n'arma motobin dovrà ant la guèra assimétrica, ant ël terorism, e ant j'assion ëd guèrija për soa sempicità 'd costrussion e soa efetività psicològica.

Definission La caraterìstica prinsipal a l'é soa natura improvisà. A l'é nen prodovù da n'industria militar, ma a l'é assemblà con: Material esplosiv robà, catà, o fabricà artisanalment. Inesch nen standard (arlògi, celular, fil). Un contenitor comun (borsa, màchina, biciclëtta).

Component prinsipaj Un OEI a l'é formà da quatr part: Caria esplosiva: Pover da s-ciòp, TNT, nitrat d'amòni, o esplosiv militar robà. Inesch (initiator): Che a fa ancaminé la detonassion. Contenitor: Che a conten l'esplosiv e a peul esse fàit për prodùe dë schege. Sistema 'd lansament (firing system): Che a colega l'inesch a na sorgiss d'energìa e a un mecanism d'ativassion.

Sòrt ëd OEI Për posission OEI dë stra (roadside IED): Për le stra, contra veicoj o patuje. OEI ëd veìcol (Vehicle-Borne IED, VBIED): Na màchina o n'autoveicol pien d'esplosiv. OEI përson-a (Person-Borne IED, PBIED o suicide vest): Portà da na përson-a. OEI an pressa (pressure-plate IED): Ch'a esplod quand as marca 'd pèis.

Për inesch A comand (command-wire): Ativà con un fil. A comand radio (RCIED): Ativà a distansa con na radio o un celular. A temp (time-delay): Con arlògi o timer. A vìtima-ativassion (victim-operated): Con sensor 'd pression, filament, o moviment.

Stòria L'usagi dj'OEI a l'é motobin vej (dai partisan ant la Sconda Guèra Mondial), ma a l'é dësvlupasse an manera dramàtica ant le guère recent: Guèra dël Vietnam: Contro ij convòj american. Conflit an Sri Lanka: Da part ëd le Tigri Tamil. Guèra d'Iraq (2003-2011): Lë strument prinsipal dël moviment d'arsistensa. Guèra d'Afghanistan: Contra le fòrse NATO. Conflit israelo-palestinèis: Bombe dë stra.

Contromisure (Counter-IED) Le fòrse militar a l'han dësvlupà vàire strategìe për fé front a sta menassa: Dzora 'l veìcol: Blindagi adissionaj, vetr antiprojétil, sistema 'd perturbassion radio për bloché j'inesch a distansa. An sle përson-e: Giache a giaca rinforzà, elm. Técniche ëd deminament: Robòt, unità cinòfile (can). Inteligensa e survejansa: Anàlisi dij pattern, identifiché le rej dj'artisan.

Efet psicològich Oltra ai dann fìsich, j'OEI a l'han n'efet psicològich potent: A creo 'd perìcol costant e 'mprevedìbil. A lìmito la mobilità dle fòrse. A buto 'd tension ant la popolassion sivila.

Neutralisassion e sicurëssa Cand un OEI a l'é trovà, le pràtiche pì comun a son: 1. Isolé l'àrea. 2. Ciamé j'espert dël deminament (EOD). 3. Neutraliselo con dë strument a distansa o an fasendlo esplode an manera controlà.

Legislassion Fabriché, possede, o dovré n'OEI a l'é un crìmen sota vàire lej nassionaj e sota 'l dirit antërnassional, dzortut s'a l'é dovrà contra 'd civij.

Vos corelà Bomba Min-a Terorism Guèra assimétrica Deminament Esplosiv

Arferiment

Categorìa:Guèra Categorìa:Tecnologìa militar Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI