miniatura|John Dewey, esponent amportant dël naturalism filosòfich
Ël naturalism a l'é na posission filosòfica ch'a fortiss che tut lòn ch'a esist a l'é part dla natura e a peul esse studià con ij métod dle siense naturaj. A arfuda l'esistensa 'd realtà dzornaturaj o trassendent e a sosten che la filosofìa a dev continué la siensa.
Definission Ël naturalism a peul esse definì 'me: La chërdensa che la realtà a l'é fàita mach ëd natura e 'd còse naturaj N'aprossimassion filosòfica ch'a arfuda ël dzornatural La posission che la filosofìa a dev esse continuassion dla siensa Na vision dël mond ch'a aceta mach le spiegassion sientìfiche
Stòria
Antichità Presocràtich: Talete, Anassimànder, Demòcrit Aristòtil: studi dla natura e soe cause Epicur: atomism e materialism
Età moderna Baruch Spinoza (1632-1677): naturalism e panteism David Hume (1711-1776): naturalism an epistemologìa John Locke (1632-1704): empirism e studi dla natura uman-a
Sécol XX John Dewey (1859-1952): naturalism an educassion e filosofìa W.V.O. Quine (1908-2000): naturalism epistemològich Ruth Millikan (1933-): naturalism an filosofìa dla ment
Forme 'd naturalism
Naturalism metafìsich Afirmassion che la realtà a l'é mach natura Arfud dle sostanse spirituaj o dzornaturaj Materialism com posission fondamental
Naturalism metodològich Strategia d'anvestigassion basà an sla siensa Arfud dle spiegassion nen sientìfiche Continuassion dël métod sientìfich an filosofìa
Naturalism epistemològich La conossensa a l'é un fenòmen natural Studi dla conossensa con métod sientìfich Arfud dla conossensa a priori
Prinsipi fondamentaj
Continuità Continuità antra siensa e filosofìa Gnun saut qualitativ antra natura e coltura L'òm a l'é part integral dla natura
Arfud dël dzornatural Gnun-e fòrse o esse dzornaturaj Spiegassion mach an termo 'd cause naturaj Arfud dij miràcoj e dël trassendent
Métod sientìfich La siensa a l'é l'ùnich métod ëd conossensa fidàbil Filosofìa com estension dla siensa Verìfica empìrica com criteri
Aree d'aplicassion
Filosofìa dla ment La ment a l'é un fenòmen natural Redussion dij process mentaj a process cerebraj Studi dël servel com base dla cossiensa
Ética natural Fondament natural dla moral Studi dij comportament moraj com fenòmen naturaj Evolussion e base biològiche dl'etica
Epistemologìa La conossensa com prodòt dl'evolussion Studi naturaj ëd le capacità cognitive Base biològiche dël rasonament
Autor amportant
John Dewey Naturalism an educassion Esperiensa com fondament dla conossensa Continuità antra siensa e vita quotidian-a
W.V.O. Quine "Epistemologìa naturalisà" Crìtica dla distinsion analìtich-sintétich La filosofìa com part dla siensa
David Hume Naturalism an epistemologìa Studi dla natura uman-a Arfud dle conossense a priori
Argument a favor
Sucess dla siensa Progress sientìfich impressionant Spiegassion unificà dij fenòmen Eficassia preditiva
Coerensa Vision unificà dël mond Eliminassion dle contradission Sistema filosòfich coerent
Semplicità Spiegassion econòmiche Eliminassion dj'entità inùtij Prinsipi ëd parsimonia
Crìtiche
Ël problema dla cossiensa Difìcoltà dë spieghé la cossiensa sogetiva "Qualia" e speriensa prima-përson-a Gap esplicativ antra servel e ment
La natura dij valor Difìcoltà ëd fondé ij valor ant na realtà purament natural Problema dl'esse e dël dovèj esse Redussion dij valor a fàit naturaj
Lìmit dla siensa Buté an discussion la possibilità 'd na siensa completa Esistensa 'd problema filosòfich iriducìbij Necessità d'aprossimassion complementar
Naturalism contemporani =
Naturalism biològich Anfluensa dl'evolussion darwinian-a Studi dij comportament uman com prodòt dl'evolussion Base biològiche dla società
Naturalism an filosofìa dla siensa Filosofìa ch'a colàbora con le neuro-siense Studi natural dij process cognitiv Anàlisi sientìfica dla ment
Naturalism social Studi dle società com sistema naturaj Anfluensa dij fator ambientaj e biològich Continuità antra natura e coltura
Confront con àutre posission
Vs. supernaturalism Naturalism: mach la natura Supernaturalism: realtà dzornaturaj Debat an sj'orìgin e 'l significà
Vs. dualism Naturalism: monism material Dualism: ment e materia separà Problema dla relassion ment-còrp
Vs. idealism Naturalism: primà dla materia Idealism: primà dla ment o dle ideje Debat metafìsich fondamental
Anfluensa
An siensa Guida l'arserca sientìfica Fondament dël métod sientìfich Aspirassion për jë studi interdissiplinar
An educassion Métod d'ansegnament basà an sl'esperiensa Educassion sientìfica e laica Valorisassion dël métod sperimental
An società Vision secolar dël mond Promossion dël pensé sientìfich Influensa an sla polìtica e l'ética
Eredità Ël naturalism a l'ha contribuì a: L'afirmassion dël métod sientìfich La secolarisassion dla società Lë svilup d'aprossimassion interdissiplinar La crìtica dle superstission e dle credense dzornaturaj
Vëdde 'dcò Materialism Empirism Sientism Filosofìa dla siensa Evolussionism
Arferiment
Bibliografìa Dewey, J., Esperiensa e natura, 1925 Quine, W.V.O., A l'arserca dla vrità, 1990 Millikan, R.G., Làngue, pensé e àutri fenòmen biologich, 1984
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI