miniatura|Bertrand Russell, un dij fondator dla filosofìa analìtica
La filosofìa analìtica a l'é un moviment filosòfich ch'a l'é dësvlupasse an América e an Gran Brëtagna durant ël sécol XX. A l'é caraterisà da soa atension a la precision dël lengagi, a la lògica e a l'anàlisi dij concet për arzòlve ij problema filosòfich.
Definission La filosofìa analìtica a peul esse definìa 'me: Un apròcc filosòfich ch'a dà priorità a la ciarëssa e a la precision dël lengagi Na tradission ch'a dòvra j'utiss dla lògica formal për l'anàlisi filosòfica Un moviment ch'a consìdera la filosofìa com n'atività d'anàlisi dël lengagi Na metodologìa ch'a serca ëd disfé le confusion linguìstiche
Stòria
Orìgin La filosofìa analìtica a l'ha soe rèis ant: Gottlob Frege (1848-1925): fondator dla lògica moderna Bertrand Russell (1872-1970): teorìa dle descrission George Edward Moore (1873-1958): difèisa dël sens comun
Svilup Anni '20-30: Cìrcol ëd Vien-a e positivism lògich Anni '40-50: Ludwig Wittgenstein e soa evolussion Anni '60-70: filosofìa dël lengagi ordinari Anni '80-adess: diversificassion e spantiament
Prinsipi fondamentaj
Atension al lengagi Ij problema filosòfich a nasso da confusion linguìstiche Necessità d'anàlisi precisa dël lengagi Distinsion antra sintassi e semàntica
Usagi dla lògica Aplicassion dla lògica formal a j'argument filosòfich Formalissassion dij problema tradissionaj Precisassion dij concet
Enfasi an sla ciarëssa Arfud dël lengagi nen precis Esigensa 'd definission precise Valorissassion dla comunicassion ciàira
Scòle e corent
Filosofìa dël lengagi ideal Bertrand Russell e Alfred North Whitehead Principia Mathematica Serca d'un lengagi filosòfich precis
Positivism lògich Rudolf Carnap (1891-1970) Prinsipi ëd verificassion Arfud dla metafìsica
Filosofìa dël lengagi ordinari Ludwig Wittgenstein (fase tardiva) John Langshaw Austin (1911-1960) Gilbert Ryle (1900-1976)
Autor amportant
Fondator Gottlob Frege: lògica matemàtica Bertrand Russell: teorìa dle descrission George Edward Moore: ética e epistemologìa
Svilup Ludwig Wittgenstein: Tractatus e Ricerche Willard Van Orman Quine (1908-2000): crìtica dle distinsion Donald Davidson (1917-2003): teorìa dl'antërpretassion
Contemporani Saul Kripke (1940-): semàntica e metafìsica Hilary Putnam (1926-2016): realism e filosofìa dla ment John Searle (1932-): filosofìa dël lengagi
Aree d'anvestigassion
Filosofìa dël lengagi Teorìa dël significà Condission ëd verità Referensa e denotassion
Epistemologìa Teorìa dla conossensa Problema dël fondament Natura dla giustificassion
Metafìsica Natura dla realtà Problema dj'universaj Identità e cangiament
Ética Metaética Teorìe normative Applied ethics
Métod e técniche
Anàlisi concetual Disgreghé ij concet compless Identifiché le component Stabilì le relassion
Argument formaj Usagi dël simbojism lògich Formalissassion dj'argument Verìfica dla validità
Contra-esempi Usagi d'esempi ipotétich Testé le teorìe Arvelé le fàusse generalisassion
Contribù amportant
An lògica Svilup dla lògica matemàtica Teorìa dj'ansem Lògica modal
An semàntica Teorìa dij modej Semàntica formà Condission ëd verità
An filosofìa dla siensa Anàlisi dël métod sientìfich Teorìa dla spiegassion Problema dla demarcassion
Confront con la filosofìa continental
Diferense metodològiche Analìtica: precision e lògica Continental: stòria e contest Analìtica: problema specìfich Continental: question general
Diferense stilìstiche Analìtica: lengagi técnich Continental: lengagi pì literari Analìtica: argoment esplìcit Continental: argoment implìcit
Crìtiche
Redussionism Redussion dij problema filosòfich a problema linguìstich Pèrdita dla profondità Ignoransa dj'aspet esistensiaj
Teoricità ecessiva Lengagi inacessìbil Separassion dal pùblich Ecess ëd formalism
Mancansa d'atension al contest Ignoransa dij fator stòrich e sociaj Astoricità Redussion dl'òm a soa dimension rassional
Anfluensa
An siense cognitive Studi dël lengagi e dla ment Model computassionaj Inteligenza artifissial
An psicologìa Teorìe dla ment Studi dël rasonament Psicologìa dël lengagi
An educassion Ansegnament dël pensé crìtich Métod d'argomentassion Educassion filosòfica
Eredità contemporania = La filosofìa analìtica a l'ha lassà: N'anfluensa duratura an filosofìa anglo-sasson Utiss analìtich pì che na dotrin-a Continuassion dël diàlogh antra dissiplin-e
Vëdde 'dcò Filosofìa continental Lògica Epistemologìa Filosofìa dël lengagi Positivism lògich
Bibliografìa Russell, B., Ij problema dla filosofìa, 1912 Wittgenstein, L., Tractatus Logico-Philosophicus, 1921 Quine, W.V.O., Paròla e oget, 1960
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI