miniatura|Tomà d'Aquin, un dij pì amportant filòsof medievaj
La filosofìa medieval a comprend ël pensé filosòfich ch'a l'é dësvlupasse an Euròpa e ant ël Mediterani durant l'Età ëd Mes, da la fin ëd l'Antichità (sécol V) fin-a al Rinassiment (sécol XV). A l'é caraterisà da la fusion ëd la tradission filosòfica grech-roman-a con le religion ebraiche (Cristianésim, Islam, Ebraism).
Periodisassion La filosofìa medieval as peul divid-se an tre perìod prinsipaj: Aut Medi-ev (sécoj V-IX): patrìstica e prime elaborassion Medi-ev central (sécoj XI-XIII): scolàstica e nàssita dle università Bass Medi-ev (sécoj XIV-XV): crisi dla scolàstica e preparassion al Rinassiment
Contest stòrich e cultural La filosofìa medieval a l'é dësvlupasse ant un contest ëd: Passagi da l'Imperi Roman a jë stat medievaj Afermesse dël Cristianésim coma religion dominanta Fondassion dle prime università (Bològna, Paris, Oxford) Contat con la filosofìa islàmica e ebràica Preservassion dël savèj antich ant ij monasté
Scòle e corent prinsipaj
Patrìstica Ij prim pensator cristian ch'a fondo la filosofìa medieval: Sant Agustin (354-430): uniss Platonism e Cristianésim Boessi (480-525): tradussion e coment d'Aristòtil Pseudo-Dionigi l'Aeropagita: teologìa negativa
Scolàstica La scòla filosòfica dominanta ant le università medievaj: Anselm d'Osta (1033-1109): argoment ontològich Pietr Abelard (1079-1142): lògica e teologìa Tomà d'Aquin (1225-1274): sìntesi antra Aristòtil e Cristianésim Duns Scòto (1266-1308): volontarism teològich Vielm ëd Occam (1288-1347): nominalism e rason
Filosofìa islàmica Al-Kindi (801-873): prim filòsof islàmich Avicënna (980-1037): aristotelism islàmich Averoé (1126-1198): comentador d'Aristòtil
Filosofìa ebràica Maimonide (1135-1204): sìntesi antra ebraism e aristotelism
Tema prinsipaj Contrast antra fede e rason Preuva dl'esistensa ëd Dé Natura dj'universaj (debat realism/nominalism) Problema dël mal ant un mond creà da Dé Natura dël temp e dl'eternità Lìber arbitri e predestinassion
Métod filosòfich Dìsputa scolàstica (quaestio) Coment dj'autorità (Aristòtil, Bibia) Sìntesi antra font diverse Usagi dla lògica aristotélica
Eredità e anfluensa La filosofìa medieval a l'ha: Conservà e tramudà la tradission filosòfica antica Dàit nassita a la università moderna Anfluensà ël pensé modern (Cartesio, Leibniz) Dësvlupà la lògica formal Butà le base dla siensa moderna
Autor amportant Sant Agustin d'Ipona (354-430) Boessi (480-525) Anselm d'Osta (1033-1109) Tomà d'Aquin (1225-1274) Bonaventura ëd Bagnoregio (1221-1274) Duns Scoto (1266-1308) Guglielm ëd Ockham (1288-1347) Avicënna (980-1037) Averoé (1126-1198) Maimonide (1135-1204)
Opere fondamentaj La Sità 'd Dé ëd Sant Agustin La Consolassion ëd la Filosofìa ëd Boessi Summa Theologica ëd Tomà d'Aquin Proslogion d'Anselm d'Aosta Ël Lìber ëd la Guida për ij Përdù ëd Maimonide
Vëdde ëdcò Filosofìa antica Filosofìa dël Rinassiment Teologìa Scolàstica Università medieval
Bibliografìa Gilson, É. La filosofia nel Medioevo, 1973 Copleston, F.C. Storia della filosofia medievale, 1962 Bianchi, L. La filosofia nelle università medievali, 1997
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Stòria dla filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI