miniatura|La Scòla d'Atene ëd Rafael, che a rapresenta dij grand filòsof antich
La filosofìa antica a comprend ël period dël pensé filosòfich ch'a va da j'origin ant ël sécol VI a.C. fin a la fin ëd l'Antichità (sécol VI d.C.). A l'é nàita an Grecia e a l'ha dësvlupasse an tut ël mond mediterani, formand la base dla filosofìa ossidental.
Periodisassion La filosofìa antica as peul divid-se an tre perìod prinsipaj: Filosofìa presocràtica (sécoj VI-V a.C.): ij prim filòsof dla natura Filosofìa clàssica (sécoj V-IV a.C.): Sòcrate, Platon, Aristòtil Filosofìa elenìstica e roman-a (sécol IV a.C.-VI d.C.): stoicism, epicureism, seticism, neoplatonism
Contest stòrich La filosofìa a l'é nàita ant le colònie greche d'Asia Minor e a l'ha avù sò sènter pì amportant a Aten-e. A l'é dësvlupasse durant: L'Età clàssica dla Grecia L'Imperi d'Alessandr Magn L'Imperi Roman La conversion al Cristianésim ëd l'Imperi
Scòle e corent prinsipaj
Perìod presocràtich Ij prim filòsof a sercavo ël prinsipi (arché) dl realtà: Scòla milesia: Talet, Anassimandr, Anassìmen Pitàgora e soa scòla: la realtà a l'é nùmer Eràclito: tut a cambia Scòla eleàtica: Parménide e Zenon, l'Esse a l'é ùnich e imutàbil Pluralista: Empédocle, Anassàgora Atomista: Demòcrit
Perìod clàssich Sòcrate: a concentra l'atension an sël concet ëd vrità e virtù Platon: teorìa dle Ideje, metafìsica, epistemologìa, polìtica Aristòtil: lògica, metafìsica, ética, polìtica, siensa natural
Perìod elenìstich e roman Stoicism: Zenon ëd Cision, Séneca, Epitet, March Aureli Epicureism: Epicuro, arserca dla felicità për mes ëd l'atarassìa Seticism: Piron, arfuda la possibilità ëd conòsse la vrità assoluta Neoplatonism: Plotin, giust ëd l'Esse e dël divin
Tema prinsipaj La natura dla realtà (metafìsica) La possibilità e la natura dla conossensa (epistemologìa) La vita bon-a e la moral (ética) L'órdin polìtich ideal (filosofìa polìtica) Ël rapòrt antra l'òm e ël divin
Métod filosòfich Diàlogh socràtich (maieutica) Argomentassion dialética Dimostrassion lògica Anàlisi concetual Sistemassion dël savèj
Eredità e anfluensa La filosofìa antica a l'ha: Anventà la magior part dle dissipline filosòfiche Dàit le base dle siense naturaj e matemàtiche Anfluensà ël pensé cristian, ebréo e islàmich Creà ij concet fondamentaj dla coltura ossidental Dàit nassita a la tradission lògica e rassional ossidental
Autor amportant Talete ëd Milet Pitàgora ëd Samo Eràclito ëd Efeso Parménide d'Elea Sòcrate d'Atene Platon d'Atene Aristòtil ëd Stagira Epicur ëd Samo Zenon ëd Cision Plotin (neoplatonism)
Opere fondamentaj La Repùblica ëd Platon L'Organon d'Aristòtil Ël Nichomaco d'Aristòtil Le Meditassion ëd March Aureli J'Eneadi ëd Plotin
Vëdde ëdcò Filosofìa medieval Filosofìa moderna Filosofìa contemporania Lògica Metafìsica Ética
Bibliografìa Reale, G. Storia della filosofia antica, 1975-1980 Guthrie, W.K.C. A History of Greek Philosophy, 1962-1981 Hadot, P. Che cos'è la filosofia antica?, 1995
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI