thumb|N'orchestra 'd mùsica clàssica La mùsica clàssica a l'é na tradission musical ocidental ch'a comprend ëd composission coltivà për sécoj, caraterisà da në strumentassion complessa e na strutura formal. A l'é stàita dësvlupà antra ël sécol ch'a fa XI e ël di d'ancheuj, con d'influense an tut ël mond. Ant ël Piemont, costa mùsica a l'ha trovà un teren dru, tant ant j'euvre dij compositor locaj che ant le manifestassion culturaj.
Definission e Caraterìstiche La mùsica clàssica as diferensia për sò usagi d'armonìe, contrapont e forme struturaj (com la sonà o la sinfonìa). A l'é spantià për ël mond grassie a la partitura scrita, ch'a përmëtt ëd riprodovla fedelment. Soe caraterìstiche prinsipaj a son: Dinàmiche (forte, piano). Timbr varià dl'orchestra. Durà longa dle composission.
Stòria e Perìod Prinsipaj Mùsica medieval e arnassimental (sécoj XI–XVI): Mùsica sacra e polifonìa, com ël cant gregorian.
Baròch (1600–1750): Compositor com Jean-Baptiste Lully, Antonio Vivaldi, Jean-Philippe Rameau, Johann Sebastian Bach e George Friedrich Händel, con l'ariv ëd l'òpera.
Clàssich (1750–1820): Joseph Haydn e Wolfgang Amadeus Mozart, ch'a dësvlupo la forma sonàtica.
Romàntich (1820–1900): Emossion intensa con Ludwig van Beethoven, Niccolò Paganini, Gioachino Rossini, Franz Schubert, Vincenzo Bellini, Hector Berlioz, Felix Mendelssohn Bartholdy, Robert Schumann, Frédéric Chopin, Giuseppe Verdi, Richard Wagner, Johannes Brahms, Modest Musorgskij, Pyotr Ilyich Tchaikovsky, Antonín Dvořák, Edward Elgar e Gustav Mahler.
Modern e Contemporani (dal 1900): Sperimentassion com ël jazz e mùsica eletrònica.
Compositor Piemontèis Ël Piemont a l'ha dàit ëd nòm amportant a la mùsica clàssica: Gaetano Pugnani (1731–1798): Violinista arnomà dël period clàssich. Giovanni Battista Viotti (1755–1824): Violinista arnomà, anlev ëd Pugnani e precursor dël period romàntich. Vittorio Monti (1868–1922): Autor ëd composission për violin. Alfredo Casella (1883–1947): Musicista modern ch'a l'ha colaborà con ël moviment futurista.
Euvre amportante Le quatr stassion ëd Vivaldi (Baròch).
Sinfonìa n.40 ëd Mozart (Clàssich).
L'anel dël Nibelung ëd Wagner (Romàntich).
Mùsica clàssica ant ël Piemont Ël Piemont a l'é stàit un sènter cultural për l'Europa: Conservatòri Giuseppe Verdi (Turin): Scòla musical d'ecelensa dal 1866. Festival MITO (SettembreMusica): Manifestassion ch'a colega Milan e Turin con concert internassionaj.
Amportansa e Eredità La mùsica clàssica a l'ha influensà: La mùsica cinematogràfica (es. Ennio Morricone). La pedagogìa musical (scòle ëd violin piemontèise). La tradission dij còr polifònich, com ël Coro della RAI ëd Turin.
Evolussion Moderna Ancheuj, la mùsica clàssica a viv an tra: Repertòri tradissionaj (orchestra sinfòniche com l'Orchestra Sinfonica Nazionale della RAI). Fusion con d'àutri géner (es. Ludovico Einaudi, compositor piemontèis dë stil minimalista). Digitalisassion: Piataforme com Spotify a rendo la mùsica clàssica acessìbil a tuti.
Conclusion La mùsica clàssica a l'é un patrimoni global ch'a arflèt l'evolussion ëd la società e dl'art. Ant ël Piemont, a l'ha trovà na ca d'ecelensa, con compositor, teatro e festival ch'a ten-o vive le nòte dël passà e dël present.
Categorìa:Mùsica Categorìa:Cultura Categorìa:Stòria Categorìa:Società Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI