Ij sërpent a son dij rétij sensa piòte ch'a aparten-o a l'órdin dij Squamata e al sot-órdin dij Serpentes. Conossù për sò còrp longh e flessìbil, a son predador carnìvor ch'a casso con velen, costrission, o amboscà. A esisto pi 'd 3.900 specie an tut ël mond, dai desert ai bòsch tropicaj. An Piemont, le specie pì comùn a son la vipra (Vipera aspis) e la bissa serpentin-a (Natrix natrix).
Classificassion sientìfica Regn: Animalia Filum: Chordata Class: Reptilia Órdin: Squamata Sot-órdin: Serpentes Famije notàbij: Viperidae (vipre) Colubridae (serpent comun) Pythonidae (piton)
Descrission Ij sërpent a l'han un còrp sensa piòte, coatà dë scaje chitinose ch'a-j përmëtto ëd bogesse an sla tèra. Soe caraterìstiche a comprendo: Massëlla mòbil: A peulo duverté la boca a 150° për anglobé prede pì gròsse 'd lor. Lenga biforcà: Utilisà për sente j'odor ant l'aria. Sens tèrmich: An chèiche specie (es. crotaj), për localisé le prede a la neuit. Ij sërpent a peulo esse velenos (vipre) o strissiador (piton), e soe dimension a van da 10 cm (Leptotyphlops) a 10 m (piton reticolà).
Comportament e dieta Tuti ij sërpent a son carnìvor e a mangio roditor, ran-e, pess, o d'àutri sërpent. A casso con: Velen: Inietà për massé la preda (es. vipra). Costrission: Sofoché la preda ant ij brass (es. boa). Amboscà: Sté ciuto për surprende la preda. La riprodussion a peul esse ovìpara (euv) o ovovivìpara (masnà viv).
Abitat Ij sërpent a son present an tuti ij continent, gavà l'Antàrtich. An Piemont, as treuvo: Vipra aspis: Ant le zòne rocose e bòsch ëd montagna. Bissa serpentin-a: Ant j'eve mòrte e jë stagn. Coronela austrìaca: Sërpent liss ant le colin-e solegià.
Amportansa ant l'ecosistema Ij sërpent a contròlo le popolassion ëd roditor e d'inset, prevenend maladìe e dan a j'arcòlt. Ël velen ëd chèiche specie a l'é dovrà ant la medzin-a për fé d'antìdot o meisin-e.
Specie notàbij Vipra aspis: Sërpent velenos piemontèis, longh fin a 80 cm. Còbra real (Ophiophagus hannah): Pì longh sërpent velenos (5,5 m). Piton real (Python regius): Strissiador african, popolar coma animal da compagnìa. Crotal diamantin (Crotalus adamanteus): Con ël sonaj an sla coa.
Ant la cultura piemontèisa Ij sërpent a son present ant le fàule e le superstission: Simbol ëd perìcol: La vipra a l'é associà a la mòrt o a j'ingiustissie. Guarission: La pel dël sërpent a l'era dovrà ant ij rimedi tradissionaj. Manere 'd dì: "Fé la vista da sërpent" për descrive cheicun ch'a l'é pa fidà.
Galerìa 'd figure
Arferiment Mattison, C. (2014). The New Encyclopedia of Snakes. Princeton University Press.
Categorìa:Biologìa Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI