thumb|Panorama thumb|right|200px|La statua ëd San Carlo (stranomà Ël San Carlon)
Aron-a (Arona an italian) a l’é un comun ëd 14.374 abitant ëd la provincia ëd Noara. As treuva an sla riva dël Lagh Magior, ant la zòna ciamà Arôna an dialèt, un dij pòrt pì amportant dël lagh. A confin-a a nòrd con Angera e Dormelét, a sud con Castelletto sopra Ticino e Gattico-Veruno, a òvest con Oleggio Castello e Comignago, e a est a l'é bagnà dal Lagh Magior.
Stòria La zòna a l'é stàita abità fin da l'antichità. Dël 981, l'imperator Oton I a l'ha donà 'l pais a la diòcesi ëd Noara. Dël sécol XIII, Aron-a a l'é dventà un féud dij Visconti e peui dij Borgh e dij Farnese. Dël 1538, a l'é stàit fabricà 'l castel visconteo e 'l bórgo fortificà. Dël 1707, con la guèra 'd sucession ëspagneula, a l'é passà ai Savòja.
Monument e leu d'anteresse Colegià ëd Santa Marìa Nassenta (1488): edifissi dë stil rinassimental con na fàssada a caban-a e 'n cioché dël sécol XVI. Cesa dij Màrtir (1489): dedicà a san Giust e san Fel, con dj'afresch dël sécol XV. Statua ëd San Carl Boromèo, stranomà "Ël San Carlon": colòss àut 35 méter, costruìa ant ël 1697 për volontà dël cardinal Federigo Borromeo an onor ëd sò cusin, San Carl Boromèo, nassù a Aron-a dël 1538.
Economìa Aron-a a l'é un important sènter comersial e turìstich dël Lagh Magior. A l'é un pòrt colegà a le prinsipaj località dël lagh (Stresa, Verbania, Intra, Pallanza, Luino). A l'ha 'n museo dedicà a la navigassion e a la cultura dël lagh.
Aministrassion Ël sìndich a l'é Federico Monti (dal 2022).
Sità gemelà Aron-a a l'é gemelà con: 20px Compiègne, Fransa 20px Donaueschingen, Gërmania
Categorìa:Comun dla provincia ëd Noara
Anliure esterne Sit istitussional
Categorìa:Aron-a