thumb|Energìa tèrmica L'energìa a l'é la propietà d'un còrp o d'un sistema ëd còrp ch'a përmet ëd fé dël travaj, visadì ëd trasmëtte moviment o cambié lë stat ëd la materia. A l'é 'n concet fondamental dla fìsica e dla chìmica.
Forme d'energìa La fìsica a distingh vàire forme d'energìa: Energìa cinética: l'energìa dël moviment (es. na vitura ch'a marcia, n'eletron an moviment). Energìa potensial: l'energìa "ancorà" ant la posission d'un còrp (es. na pera àuta, n'elàstich tirant). Energìa gravitassional: forma d'energìa potensial ch'a dipend da l'autëssa 'd n'oget ant un camp gravitassional. Energìa elàstica: forma d'energìa potensial ch'a dipend da la deformassion d'un còrp elàstich (es. mòla). Energìa tèrmica: a l'é l'energìa associà al moviment ëd le partìcole (àtom e molécole) ch'a formo la materia. Energìa chìmica: a l'é l'energìa ch'as lìbera o ch'as assorb durant na reassion chìmica. Energìa nuclear: a l'é l'energìa ch'a l'é ancreusa ant ël cheur dj'àtom, ch'as lìbera con la fission o la fusion.
Prinsipi ëd conservassion L'energìa a peul nen esse creà nì dëstruta (prim prinsipi ëd la termodinàmica). Ij sistema isolà a na goerno la quantità total. L'energìa a peul mach esse cambià da na forma a n'àutra.
Për esempi, ant na pila elétrica, l'energìa chìmica as trasforma an energìa elétrica. Ant na lampadin-a, l'energìa elétrica as trasforma an energìa lusinosa e an energìa tèrmica.
Unità dë mzura L'unità dë mzura dl'energìa ant ël Sistema Antërnassional a l'é 'l joule (J).
An àutri contest as deuvro: la calorìa (cal) për l'energìa tèrmica, l'eletronvolt (eV) për l'energìa dle partìcole subatòmiche, ël chilowatora (kWh) për l'energìa elétrica, dzortut an àmbit doméstich.
Anliure Travaj Potensa Termodinàmica
Categorìa:Fìsica