thumb|Thomas Harriot Thomas Harriot (nassù dël 1560 a Oxford, Anghiltèra - mòrt ai 2 ëd luj dël 1621 a Londra) a l'é stàit un matemàtich, astrònom e etnògraf anglèis.
A l'é stàit un dij pì grand siensià dël Rinassiment anglèis, ma a l'é restà pòch conossù përchè a l'ha publicà mach n'euvra an vita soa. Soe scoperte a son ëvnùite a la lus mach dël sécol ch'a fa XX, cand jë studios a l'han analisà ij sò *4.000 feuj ëd man-scrit.
Biografìa Harriot a l'ha studià a St Mary Hall, Università d'Oxford, laureand-se dël 1580. Dòp la laurea, a l'é stàit angagià da Walter Raleigh tanme tutor ëd matemàtica e consulente për la navigassion.
Dal 1585 al 1586 a l'ha pijà part a la spedission ëd Roanoke an Virginia (ancheuj Carolina dël Nòrd), anté ch'a l'ha studià la lenga dij nativ american (Carolina Algonquian) e a l'ha creà un alfabet fonétich për trascriv-la. Da costa esperiensa a l'ha publicà dël 1588 sò ùnich lìber an vita: A Briefe and True Report of the New Found Land of Virginia.
Tornà an Anghiltèra, dël 1595 a l'é stàit angagià da Henry Percy, IX Cont ëd Northumberland, ch'a l'ha daje na pension e na ca con un laboratòri sientìfich. Ambelessì a l'ha studià òtica, balìstica e matemàtica.
Dël 1605 a l'é stàit arestà përchè sò patron (Percy) a l'era stàit anculpà dle Congiura dle Póver (Gunpowder Plot) e chiel a l'era sospetà d'avèj fàit l'oròscop dël rè Giaco I. A l'é stàit lassà lìber an pressa.
Ant j'ùltim agn a l'ha patì 'n càncher al nas (probàbil për l'usagi ecessiv dël tabach, ch'a l'avìa portà da l'América) e a l'é mòrt dël 1621.
Euvre sientìfiche
Matemàtica Harriot a l'é un dij fondador dla scòla anglèisa d'àlgebra. A l'ha: Anventà ij sìmbol < (pi cit ëd) e > (pi grand ëd). Studià le rèis negative e complesse dj'equassion. Anventà la notassion binaria vàire desen-e anans ëd Leibniz. Dëscurvù la fòrmola ëd Girard për l'àrea dël triàngol sférich (E = R² × Ecess).
Astronomìa Harriot a l'é stàit un dij prim a dovré un telescòpi për l'astronomìa: Ai 5 d'ost dël 1609 a l'ha fàit ël prim disegn dla Lun-a vëddùa con un telescòpi (quatr mèis anans ëd Galileo). Dël 1610 a l'ha osservà për la prima vira le macie solar. A l'ha osservà la cometa 'd Halley dël 1607 e 1618.
Fìsica e Nàutica A l'ha dëscurvù la lej ëd Snell dla rifrassion dla lus (20 agn anans ëd Willebrord Snell). A l'ha studià la manera pì eficienta për staché le balle 'd canon an sla cuverta dle nav (ch'a l'ha portà a la Congetura 'd Kepler). A l'ha trovà la solussion matemàtica për la projession ëd Mercator për la navigassion.
Harriot, Thomas Harriot, Thomas