Jean-Baptiste Dominique-d'Héralde, conegut coma Leon Dhéralde ( 1815 - 1891 ), èra un òme de letras lemosin que son cap d'òbra es lo Diccionari de la lenga lemosina, lo qual lo faguèt celèbre non solament en Lemosin mas demest totes los erudits occitans.
Biografia
Nascut a Limòtges lo 14 de març de 1815, e mòrt ailà lo 3 de mai de 1891, sa familha èra sortida de Sent Joan Pè de Pòrt, e se ditz que Léon Dhéralde èra un descendent del mètge d'Enric III de Navarra, lo futur rei de França. La familha Dhéralde èra subretot compausada de cirurgians e de marchands. Considerèron prudent de daissar caire lor particula "de" de lor nom pendent la Revolucion, mas Pèire d'Héralde, o Dhéralde, grand-paire de Leon, foguèt pasmens empresonat fins al 9 Termidòr.
Maire (1869-1874) de Bonac (Nauta Vinhana), un vilatge situat a unes dotze quilomètres al nòrd de Limòtges, demorava en aquela comuna dins lo sieu ostal en lo borg de Telhet, bastit en 1825, ont trabalhèt a l'escritura de son diccionari.
Òbra Lo Diccionari de la Lenga Lemosina (Diciounari de lo Lingo Limousino, ente l'un trobo, lou ditoun, recourfou, prouverbei) foguèt publicat en 1968 per la Societat Etnografica de la Marcha e Lemosina, subvencionada pel CNRS, e sostengut financièrament pel Departament d'Etologia de l'Universitat de Letras de Bordèu, dirigit pel professor Joël Métais.
Abans qu'aquesta mania, que s'espandís de mai en mai dins nòstras campanhas, de francizar lo dialècte, e dins nòstras vilas de lo remplaçar per una mena de jargon mesclat amb d'argòt, s'escampe, ai elaborat un rapòrt sus l'estat actual del dialècte, de sa prononciacion; Non disi pas de son ortografia, aquesta es, pels lemosins que parlan lemosin, mai o mens fantasiosa, çò ditz Léon Dhéralde dins l’ababs-prepaus.
“Lo lemosin foguèt lo primièr dialècte occitan, istoricament e literàriament”, segon Maurici Robèrt, president de la Societat Etnografica de La Marcha e Lemosin.
Léon Dhéralde es tanben l’autor de divèrsas òbras en lenga lemosina, notadament un recuèlh de mai de 2 000 provèrbis lemosins amb lors traduccions francesas, dos volums de contes e de faulas en lenga lemosina, una tradicion del primièr cant de la Cançon de Roland, e una pèça de teatre en vèrs entitolada “Jèsus e Lufer.”
La vila de Limòtges, per decrèt del 22 d'abril del 1974, nomenèt amb lo sieu nom una carrièra de Limòtges (barri de Beubruelh).
Nòtas e referéncias