Lo Pau Football Club, abreviat en Pau FC, ei un club de fotbòl francés, fondat en 1959 e situat a Pau dins los Pirenèus-Atlantics, qu'ei la capitala de Bearn.
Lo Pau FC ei hèit a partir de la patronatge des Bleuets de Notre-Dame, creat en 1920 dins lo quartièr Mayolis, e qu'arribè a la mais alta division amatora francesa al debut de la sason 1958-1959. Las autoritats religiosas estimèren entà aquò que lo nivèl esportiu del patronatge passava ara lo estadi de l'associacion esportiva de quartièr.
Sota la direccion del son president-fondator José Bidegain, l'equipa primièra del patronatge des Bleuets de Notre-Dame se torna lo Fotbòl-Club de Pau e s'instala des las annadas 1960 al Estadi deu Hameau, dab l'ambicion de har partida de las divisions professionals. Des las prumèras annadas, lo club se defineish coma un dels principals clubs en Bearn e Gasconha.
Enfragilitat per las soas dificultats financèras recurrentas, que obligan la mairia de Pau d'intervenir a mantunas represas, lo FC Pau coneish finalament las penas de la relegacion e torna en Liga deu Sud Oest. En despiar de l'ambicion deus dirigents, lo club fracassa d'aténer lo mond professional. Las annadas 90 vèden lo club gastar de manera inconsidèrada en la soa recèrca de l'estatut professional, mancant la promocion en segonda division a mantunas represas. Exsanha financèrament, lo FC Pau depausa lo bilanç e ei relegat en 1995 en Nacional 2, lo 4au esquèl del fotbòl francés.
Lo club se relança sota l'impulsion de dus ancians jogaires, Bernard Laporte-Fray e Joël Lopez, e amb ua nòva apelacion de Pau Football Club. Las finanças son assanhidas e lo club se stabiliza en Nacional fins en 2007. Finalament relegat en Nacional 2, lo Pau FC non torna en tresena division qu'au debut de la sason 2016-2017.
Dus ans après, 59 ans aprèp la soa fondacion, lo Pau FC inaugura lo prumèr estadi de la soa istòria: lo Nouste Camp.
Vencedor deu Nacional a la sason 2019-2020, lo club coneish dempuish la mèi florissenta periòda de la soa istòria e cerca de s'arrestar de manèra duradèra dins lo panorama deu fotbòl francés professional, sota la direccion de Didier Tholot.
Istòri alt=La carrèra deu Molin.|esquèrra|vinheta|La carrèra deu Molin.
Bleuets de Notre-Dame (1920-1959) L'histoèra deu fotbòl a Pau comença en 1888 dab la creacion de l'Associacion Bourbaki. En 1904, la seccion de fotbòl d'aqueth patronatge nait sota lo nom de Football Association Bourbaki. Quau que sia que la practica deu fotbòl guanya en importància a Pau a partir de 1909 dab l'iniciacion de la JAB de Pau, lo Rugbi demora lo desport màger en Bearn e Gasconha.
Desempuish la Liberacion, lo FA Bourbaki ei lo club que brilha dens lo fotbòl bearnés.
A l'entorn de las Tretze Gloriosas, lo patronatge des Bleuets de Notre-Dame, situat dens lo Quartièr Mayolis, accedeish a la mais alta division amatora deu fotbòl francés, la Division Nationale.
L'evescat, considerant que aquel nivèu esportiu supera lo marcatge d'ua simpla associacion esportiva de quartièr, cerca de se desenganhar. Atau, entameish la recèrca deus dirigents capables de gestionar un club d'aquera envergadura.
Football Club de Pau (1959-1995)
Creacion deu Football-Club de Pau e èra José Bidegain (1959-1965) Lo "Football-Club de Pau" ei estat oficialament hèit lo 19 de mai de 1959 per José Bidegain, devenent aisi lo sol club bearnés o gascon a evoluir dins las divisions nacionaus en dehòra de Tolosa e Bordèu. En principi, lo club èra itinerant, n'avent pas d'installacions permanents e utilizant diferents estadi a Pau (Estadi des Bleuets, Estadi Bourbaki). Lo club a conservat los colors blu e blanc del patronatge aissí coma lo lema "Vaincre ou sourire", per perpetuar lo trabalh de formacion menat per los Pioniers deu quartièr Mayolis.
Lo club a aconseguit de recuperar la plaça des Bleuets en Campionat de França amator per la sason 1959-1960. Totun, la situacion financèra deu club èra precària a causa deu son manca d'infrastructuras. Lo FC Pau s'es acabat en 7au plaça deu grop de CFA Sud-Oest en la son prumèra sason. Dens la segonda sason, lo club s'es consolidat e a atraure jogaires confirmats. En despiar de despartidas e cambiaments d'entrenaires, lo club s'a aconseguit de se mantenir en campionat.
Retirada progressiva de José Bidegain e declin lents En 1964-1965, lo FC Pau a coneish la soa prumèra relegacion de l'istòria. José Bidegain se retira pauc a pauc de la direccion deu club, laishant James Chambaud prene la presidéncia. La relegacion deu club en nivèu regional a causat dificultats financèras. Lo club èra totun sempre itinerant, n'avent pas d'infrastructuras adèquatas. Lo jove jogaire Paul Escudé se faguè remarcar dens aquera periòda e devèn lo prumèr palois a integrar l'equipa de França Juniors.
Lo FC Pau torna accedir au nivèu amator mai haut en 1968-69, sason qui vè la despartida deu mainatge prodige Paul Escudé cap a los Girondins de Bordèu.
Lo FC Pau demòra relativament isolat dins la scèna esportiva paloisa, los patros historics non reconeishent pas la legitimitat deu nòu club. Gérard Forgues, l'ancian eròi de la Resisténcia devenut Inspector de la Joinessa e dels Espòrts, balha au President Chambaud un veredicte sans apèl:
Lo FC Pau torna donc entrar dins la norma, en estant relegat ua segonda còp dins las divisions regionaus de la Liga deu Sud-Oest en 1969.
Construccion & ambicion sota la direccion de Pierre Clède (1975-1981) Pierre Clède presiguèt la direccion del club en 1975, alara que se tròbava dins una situacion esportiva e comptabla dificila. Lo club evoluciona en Promocion de la Ligua del Sud-Oèst pendent dos saisons abans de tornar a la Quatrièma Division en 1978-1979. Clède aviá l'ambicion d'accedir a la segonda division en mens de cinc saisons, mas los resultats e la frequentacion de l'estadi èran en baissa.
Al començament de la sason 1980-1981, lo legendari jugador del Stade Montois, Jacques Foix, foguèt nomenat entrenaire de l'equipa. Malgrat aquò, lo club non poguèt melhorar sos financiamentes e coneguèt una baissa dels resultats. Cependant, l'ancian jugador Paul Escudé tornèt al club per s'encarregar dels equipas joves e començèt un trabalh de formacion que marcarèt lo club d'una manièra significativa.
Finalement, al començament de la sason 1981-1982, Julien Escudé presiguèt la responsabilitat de l'equipa primièra e a reüssit a insuflar una novèla dinamica al club. Mas las dificultats financièras persistiguèron e l'estadi de l'Ousse-des-Bois, ja vetust, ja responiá mai als besonhs del club.
Era Paul Escudé & lucha per l'accession en Segonda division (1981-1991) Dins los ans 1980, lo president Clède, a l'imatge de son predecesor José Bidegain, exprimís son sostèn a la fusion dels clubs istorics de fotbòl de Pau per remedià al mancança d'infrastructures dins la vila35. Mas se heurtèt a la resisténcia feroç dels tres clubs locals, los Bleuets de Notre-Dame, lo FA Bourbaki e la JAB de Pau.
Dins aquelus clubs, la JAB de Pau se distingís coma lo melhor centre de formacion, amb al son palmarés tres premiats del Concors del jove fotbolari: Jean-Michel Larqué (1964), Dominique Vésir (1971) e Serge Torreilles (1978), e una participacion als quarts de finala de la Copa Gambardella en 1981-1982. La JAB èra alara dirigida per Jean Larqué, paire de Jean-Michel Larqué e feros oponent a tota temptativa de fusion.
Davant l'impasse, lo president Clède abandonèt lo projècte de fusion e decidiguèt modelar lo club a l'imatge de l'AJ Auxerre o del Stade Lavallois, de clubs sortits de las vilas pichonas e qu'avètz apondut l'estatut professional.
Lo Pau FC torna a la Division 3 al començament de la sason 1983-1984, amb a la direccion l'entrenaire emblematic Paul Escudé, qu'a dins son equipa de jugaires talentosos coma Bernard Laporte-Fray e Joël Lopez.
Lo retorn del Pau FC desperta un engouament creissent e atira mai de 8 000 espectators al partit d'anada dels 32avals de finala de la Copa de França 1983-1984 a l'estadi de la Cros del Prince.
Dins la sason 1984-1985, lo Pau FC manca de pauc d'accedir al mond professional, cedissent son plaça de cap de classament al Chamois niortés en fin de sason malgrat lo retorn de Dominique Vésir.
La sason seguenta, lo club atén de novèl los 16avals de finala de la Copa de França, ont afaronta l'AS Nancy-Lorraine dirigida per Arsène Wenger. Aqueste partit, perdut 1-0, atira mai de 10 000 espectators a la Cros del Prince.
Foto de Xavier Gravelaine en 2014. Cedit a Pau, lo Nantés Xavier Gravelaine marca una vintena de gòls. Dins la sason 1988-1989, Xavier Gravelaine, jove mieg de tèrra, es reposicionat coma atacant per Paul Escudé e marca 20 gòls. Sota la direccion d'Escudé, los "Maynats", emportats pel jove Xavier Gravelaine e Hermann Kingue, campion de la Copa d'Africa de las Nacions, afarontan l'Olympique de Marselha pendent los 32avals de finala de la Copa de França a Aguilèra. Malurosament, lo partit se soldeja per una derrota 4-0 contra jogaires coma Papin, Huard, Sauzée e Allofs. Malgrat las pluèjas que se desbandan sus Biarritz, 10 000 espectators assistisson a aquel encontre deslocalizat.
Lo club entra de novèl dins una periòda de dificultats financièras a la fin dels ans 80, mas troba son salvament gràcias a l'intervencion del sindic André Labarrère, que completja los deficits del club.
A la fin de la sason 1989-90, Paul Escudé es lachats pels son jugaires e destituït de sos foncions après uèit sasons consecutivas al cap del club . Sa rigor e son professionalisme, adaptats a un club amateur, èran a còps mal percepits per quicòm jugaires. Totun, Escudé lassa una empronta indelebila, lo club abandonant un estil de jòc fisic a l'anglèsa per adoptar un estil mai ric e ofensiu.
Escudé es remplaçat per son ancian capitan Robert Péré-Escamps. Aprèp, a la tòca d'una novèla sason descebedora, Jean Gallice pren las rênas de l'equipa primièra pendent la sason 1990-91. Lo FC Pau arriba a evitar la relegacion en fin de sason gràcias a un penal de Joël Lopez dins las darrièras minutas. Hervé Loustaunau, un dels melhors butaires de l'istòria del club, pren sa retirada a la fin d'aquela sason.
Aquela sason es marcuda per la mai faibla afluéncia enregistrada, testimòni de la mala reputacion del vetust Estadi de l'Ousse-des-Bois. Lo club a grand besonh d'un novèl alè per retrobar son dinamisme.
Âge d'or sous la présidence Pitoun (1991-1993) Lo 15 de julhet de 1991, Alain Pitoun, un promotor a la tèsta d'un pichòt emperaire de setze societats, pren lo contraròtle del FC Pau. Pitoun nomena Paul Escudé coma entrenaire. L'objectiu afichat del club es, un còp de mai, la promocion en segonda division, e lo slogan del club deven « FC Pau, lo fotbòl amb passiença » en remplaçament del celebre « Véncer o sorrir ». Lo club palois abandona alavetz los colors jaune e blau per retrobar los colors originèls dels Bleuets de Notre-Dame : lo cèl e blanc.
L'arribada d'aquel promotor immobiliari, sovent comparat a Bernard Tapie per lo soènh per lo lux, provòca un choc dins lo milhòc del fotbòl palois. Sota la presidéncia de Pitoun e amb Richard Allenda coma director esportiu, lo club fa un recrutament de relús, atirant jogaires coma Claude Lowitz, Patrick Cubaynes, Slavko Radovanovic, Jean-Jacques Nono, Pascal Plancque, Dominique Deplagne e l'internacional american Billy Thompson, vengut deu Heat de Los Angeles.
Thompson, jogaire fantasque capabla de dribles esplegants, deven rapidament lo preferit deu Stade du Hameau.
Lo « Football-Club de Pau » deishar alavetz lo ja vell Stade de l'Ousse-des-Bois entà retrobar lo Stade du Hameau, 30 ans après un prumèr sejorn alternatiu pendent las annadas 1960.
Lo club aficha de grans ambicions e atira un public nombros e fidel, malgrat lo soestat en tresena division pendent la temporada 1991-1992. Los "Maynats" enregistren regularament afloçaments de 6 000 a 7 000 personas au Stade du Hameau, dins un Bearn fòrtament attachat au rugbi.