200px|thumb|Panèl subre una plaja a Durban en 1989. Segon la seccion 37 de las leis de plajas de Durban aqueste airal de banh es reservat per l'us exclusiu dels membres del grop racial blanc.
L'apartheid () foguèt una politica de segregacion raciala qu'es estat en vigor entre 1948 e 1990 en Sud-Africa e Namibia (alara jos tutèla sud-africana). Aqueste mot foguèt prononciat per lo primièr còp dins un discors de Jan Smuts, alavetz primièr Ministre de Sud-Africa. Lo tèrme significa en afrikaans e neerlandés mas es estat adoptat per gaireben totas las lengas per exprimir una situacion de discriminacion raciala.
La segregacion raciala en Sud-Africa comencèt durant lo colonialisme, mas l'oficializacion de l'apartheid comencèt après las eleccions generalas de 1948. La nòva legislacion classificava los abitants en grops racials (blancs, negres, coloured e Indians) e las zònas residencialas foguèron segregadas per de transferiments forçats de populacion. Los abitants negres foguèron despossedits de la ciutadanetat e transferits dins un dels 10 territòris tribals autonònms diches bantostans, que quatre venguèron d'estats independents. Lo govèrn segreguèt l'educacion, la santat e d'autres servicis publics, e reservèt per los blancs los de melhora qualitat e pels negres los piègers.
L'apartheid encontrèt una resisténcia intèrna considerabla. Lo govèrn respondiguèt a las protèstas e rebellions en illegalizant l'oposicion, e per una fòrta repression e en empresonant los líders anti-apartheid mai significatius, coma Nelson Mandela. Las reformas promogudas dins los ans 1980 capitèron pas d'estofar l'oposicion, e en 1990 lo president Frederik Willem de Klerk comencèt las negociacions per metre fin al sistèma. En 1994 i aguèt d'eleccions multiracialas per sufragi universal que ganhèt lo Congrès Nacional African de Nelson Mandela.
Leis originas de la segregacion raciala en Sud-Africa
Leis originas de la segregacion raciala en Sud-Africa son fòrtament ligadas ai societats colonialas europèas que se desvolopèron dins lo país. Aparegut a partir de la mitat dau sègle XVII, lo poblament europèu de la region conoguèt tres etapas decisivas que veguèron l'aparicion e la renfòrçament de la separacion etnica de la societat, especialament au sen de la communautat afrikaner.
La societat europèa de la colonia dau Cap
thumb|right|Arribada en Africa de Jan van Riebeeck, fondator de la colonia olandesa dau Cap en 1652.
thumb|right|Expansion territoriala de la colonia dau Cap dins lo corrent dau sègle XVIII.
La colonia dau Cap foguèt fondada a l'iniciativa de la Companhiá Olandesa deis Indias Orientalas en 1652. Ocupava una posicion estrategica subre lo trajècte entre Asia e Euròpa per permetre l'avitalhament dei naviris en produchs agricòlas eissits dau norigatge o de la cultura. Lei premiers podián èstre cambiat ambé lei populacions indigenas mai lei segonds necessitavan una produccion locala. En 1657, la Companhiá decidiguèt donc de favozizar l'emigracion de colons per desvolopar la cultura dei tèrras. L'annada seguenta, foguèt autorizada l'importacion d'esclaus.
Dins leis annadas 1720, lo nombre d'esclaus venguèt pus important que la populacion de colons. Lo ròtle d'aqueleis esclaus èra de servir per lei trabalhs agricòlas. Pasmens, lei fremas avián tanben un ròtle sexuau important coma prostituida per lei marins o coma "mestreja" de lor mèstre. Lo tractament d'aqueleis esclaus èra fòrça sevèr e l'òrdre èra mantengut per la violència ; lo taus de mortalitat èra fòrça important e lei liberacions raras. A l'exterior, lei relacions amb lei populacions indigenas èran tanben malaisadas. D'efèct, lei colons e leis Africans èran en concurència per l'ocupacion dei tèrras permetent lo norigatge. Après quauquei conflictes locaus, lei colons europèus, dichs afrikaners, marquèron lei limits de la colonia e leis indigènas foguèron replegats vèrs lo nòrd e defenduts de venir au sud.
Lei relacions entre lei colons e lei populacions negras de la region veguèron donc rapidàment l'instauracion d'una segregacion dobla entre lei Blancs e lei Negres esclaus e entre lei Blancs e lei Negres exteriors. Dins lei dos cas, aquela segregacion èra ja raciala, sociala e espaciala. Ansin, a la fin dau sègle XVIII, l'estructura politica, economica e sociala de la colonia èra donc organizada a l'entorn d'un ensems de jaç gropant de populacions diferentas e separadas. Au centre, lo còr de la colonia èra sota lo contraròtle de la Companhiá deis Indias. A l'entorn, un premier ceucle èra tengut per lei colons blancs e seis esclaus. Puei, existiá un segond ceucle esplechat per de colons seminomadas e seis emplegats indigènas. Mai au nòrd, se troba de territòris ocupats per de populacions mestissadas, d'indigènas replegats dau sud o de Blancs renegats que la possession èra mau assegurada. Enfin, lo rèsta èra tengut per lei populacions indigènas.
L'annexion per l'Empèri Britanic e lo Grand Trek
thumb|right|Retrach d'Andries Pretorius (1783-1853) que foguèt un dei caps principaus dei colons boers participant au Grand Trek.
Dins lo corrent dei guèrras de la Revolucion Francesa, l'ocupacion dei Províncias Unidas per lei Francés entraïna la crenhéncia per leis Anglés de veire França prendre lo contraròtle de la colonia dau Cap.
L'introduccion de l'autoritat e dei lèis anglesas causèt una crisi prefonda. En 1815, lei colons afrikaners se revoutèron mai lor movement foguèt esquichat per lei Britanics. Après aquela desfacha, lei colons deguèron faciar doas lèis que menacèron lei fondaments de lor societat. En 1828, sota la pression dei glèisas evangelistas, lo Parlament de Londres votèt una lèi rendent teoricament leis indigènas e lei colons egaus. Puei, en 1833, l'esclavatge foguèt abolit dins l'Empèri Britanic.
A partir de 1835, leis Afrikaners, que prenguèron lo nom de Boers, decidiguèron donc de quitar la colonia dau Cap e d'emigrar en direccion de l'interior dau continent per fondar d'estats novèus e gardar lor mòde de vida. Aqueu movement d'emigracion, dich "Grand Trek", vendriá un element essenciau de l'identitat afrikaner. Foguèt lo començament d'una tièra de conflictes territoriaus còntra lei populacions africanas qu'entraïnèron la fondacion de dos estats afrikaners dins lo nòrd de Sud-AfricaEn fòra dei dos estats principaus de Transvaal e de l'Estat Liure d'Aurenja, d'autrei colons boers assaièron tanben de formar de republicas pus pichonas que conoguèron una existéncia corta coma lo Stellaland (1882-1885).. Ansin, en fòra dei divisions entre populacions blancas e negras, apareguèt una separacion novèla entre Blancs britanics e Blancs afrikaners que va s'accentuar après lei guèrras dei Boers.
Lei guèrras dei Boers e sei consequéncias
thumb|right|Camp de concentracion boer pendent la guèrra de 1899-1902.
En 1886, un obrier agricòla descurbiguèt au sud de Pretòria lo pus grand filon aurifèr dau monde. Entraïnèt la creacion dins l'estat boer de Transvaal de la vila de Johannesburg que la creissença foguèt fòrça rapidà. Lo complèx minièr atirèt tanben una populacion obriera britanica fòrça importanta que venguèt pus importanta que la populacion rurala afrikaner. Lo govèrn boer de Transvaal decidiguèt donc de pas donar lo ciutadanatge ais abitants britanics. Ansin, l'existéncia d'aquela populacion anglofona oprimida venguèt un subjècte tension majora entre lei govèrns boers e britanics. Après una premiera guèrra acabada per una victòria dei colons, un segond conflicte acomencèt en 1899 quand lei doas republicas estimèron necessari de mandar una ataca preventiva còntra lei Britanics. Inicialament sosprés, lo govèrn repostèt per lo mandadís d'un contingent de soudats fòrça importants que capitèron de destruir leis armadas boers e d'ocupar lei dos estats de Transvaal e de l'Unio d'Aurenja. Pasmens, foguèt lo començament d'una guerilha acarnada que foguèt vencuda solament en 1902 per la desportacion e l'empresonament de la màger part de la populacion civila afrikaner dins de camps de concentracions e l'aplicacion de la politica de tèrras cremadas.
Lo succès britanic permetèt d'unificar l'ensems dei colonias europèas presentas dins lo sud dau continent african. En 1910, lo dominion de Sud-Africa foguèt donc creat amb una autonòmia importanta. Dins aquò, lo conflicte aviá creat un sentiment d'unitat grand entre lei ciutadans boers. Lei premiereis eleccions legislativas veguèron donc lo succès dei nacionalistas afrikaners e Louis Botha, generau de Transvaal pendent la guèrra de 1899-1902, venguèt lo premier cap dau govèrn de Sud-Africa.
Lei premierei legislacions segregativas
La victòria dei nacionalistas afrikaners ais eleccions de 1910 permetèt l'introduccion d'unei lèis segregativas que foguèron pauc a pauc renfòrçats per lei govèrns seguents. Ansin, se l'apartheid acomencèt oficialament en 1948, divèrsei mesuras legislativas foguèron adoptadas dins leis annadas 1910 e 1920. Lo movement marquèt una pausa dins leis annadas 1930 gràcias au dinamisme economic dau país. Pasmens, a la fin deis annadas 1940, d'assais de liberalizacion dei mesuras segregacionistas causèron una repòsta politica dei populacions afrikaners que permetèt lo succès electorau dau Partit Nacionau e lo començament de l'apartheid en 1948.
La separacion espaciala dau país
La lèi fondamentala de l'apartheid foguèt adoptada en 1913. Dicha Land Act, definiguèt l'adopcion d'una politica racista au nivèu dau país e la division dau territòri de Sud-Africa entre una zona de poblament blanc e una zona de poblament negre. Lei populacions blancas prenguèron 90% dau territòri e totei lei zonas urbanas principalas. Lo rèsta formèt de resèrvas per lei populacions negras formadas generalament per lo còr dei reiaumes indigènas ancians. Aquelei resèrvas venguèron lo luòc d'abitacion obligatòri dei populacions negras. De miliers de Negres deguèron donc quitar sei bens situats dins de regions vengudas de poblament blanc per anar dins aquelei territòris. En fòra dei resèrvas, la circulacion e lo drech de propritat deis abitants non blancs foguèron egalamen fòrtament limitats.
La separacion sociala
thumb|right|Fotografia dau govèrn Jan Smuts que prenguèt lei mesuras segregacionistas d'après leis eveniments de l'insureccion de Witwatersrand.
Après lo Land Act de 1913, la separacion sociala entre Blancs e Negres foguèt renfòrçada dins leis annadas 1920 ambé l'adopcion d'una legislacion pertocant lo trabalh e l'emplech. D'efèct, aqueu decenni foguèt marcat per de dificultats economicas ligadas a la modernizacion de l'agricultura de tipe europèu que necessitèt d'ara endavant mens de man d'òbra. Aquò entraïnèt de migracions de populacions vèrs leis industriás urbanas onte leis obriers blancs e negres intrèron en concuréncia causant una demenicion dei salaris. En 1922, la populacion obriera blanca se revòutèt dins la region de WitwatersrandLo movement durèt dau 6 au 18 de març de 1922. La repression governamentala faguèt aperaquí 230 mòrts, bleçats e presoniers.. Lo movement foguèt esquichat per l'armada mai en 1923, lo govèrn donèt satisfaccion au proletariat blanc. Lo Native Act limitèt la preséncia dei Negres en vila solament per l'exercici d'un emplech. Aquela lèi foguèt completada tre l'annada seguenta per l'Industrial Conciliation Act que defendiguèt ais Africans de participar ai negociacions sociala e salariala.
Leis assais de liberalizacion e lo succès dau Partit Nacionau