Lengas atabascanas

thumb|Distribucion precoloniala de las lengas na-déné (atabascanas + eyak + tlingit) Las lengas atabascanas o atapascanas son una larga familha de lengas indigenas d'America del Nòrd, localizadas a l'oèst en tres grops de lengas atenents: septentrional, còsta pacifica e meridional. Kari e Potter estimavan en 2010 lo territòri total de las 53 lengas atabascanas a 4,022,000 de km2.

Lo chipewyan es la lenga nativa parlada sus lo pus grand territòri en America del Nòrd, mentre que lo Navajo es la lenga nativa parlada per lo pus grand nombre de locutors al nòrd de Mexic. Classificacion intèrna La familha de las lengas atapascanas se repartís en tres grops geografics : septentrional, còsta pacifica e meridional. Lo fach que las lengas de la còsta pacifica constituisson un grop genetic valid demòra un objècte de discussions entre lingüistes. Lo grop septentrional es el particularament problematic. En rason de l'abséncia dels critèrs d'inovacion partejada e de las correspondàncias foneticas, abitualament utilizats per definir des regropaments condreches, la familha atapascana (especialament las lengas septentrionalas) foguèt qualificada de "complèxe coesiu" per Michael Krauss (1973, 1982). Aital, lo modèl teoric d'arborescéncia genetica de la familha (Stammbaumteoria) es benlèu inapropriat. Las lengas de la branca meridionala son ben mai omogenèas e constituisson lo sol sosgrop clarament genetice.

La lista ci-dessós presenta las brancas principalas de la familha atapascana. Es basada sus la classificacion de Keren Rice (veire Goddard 1996, e Mithun 1999).

Alaska Sud Alaska-Yukon Central Canadà nòrd-occidental Tsetsaut Colómbia Britanica Centrala Sarsi Kwalhioqua-Tlatskanai lengas atabascanas de la còsta pacifica Apacha

Las brancas 1-7 son lo regropament del Nòrd. Kwalhioqua-Tlatskanai (#7) s'es sovent considerat part de la Còsta Pacífic, mas una recenta revision de Krauss la tròba alonhada d'aquestes lengas. Una classificacion leugièrament diferenta, formulada per Jeff Lee, es la seguenta (Tuttle & Hargus 2004:72-74):

Alaska Yukon Colómbia Britanica Est Sud

Lengas atapascanas septentrionalas Lengas atapascanas d'Alaska meridionala 1. Ahtna 35 parlants (2000)Ethnologue report for language code: ahtena 2. Dena'ina 75 (1997)Ethnologue report for language code: Tanaina

Lengas atapascanas d'Alaska centrala-Yukon 3. Deg xinag 25 (1997)Ethnologue report for language code: Degexit’an 4. Holikachuk (o innoko) 12 (1995)Ethnologue report for language code: Holikachuk 5. koyukon 300 (1995); 100 (2000)Ethnologue report for language code: Koyukon 6. Naut Kuskokwim 40 (1995)Ethnologue report for language code: Kuskokwim, Upper 7. Naut Tanana 24 (1995-2000)Ethnologue report for language code: Tanana, Upper 8. Tanacross 35 (1997)Ethnologue report for language code: Tanacross 9. Bas Tanana 30 (1995)Ethnologue report for language code: Tanana, Lower 10. Tutchone meridional 200 (1995)Ethnologue report for language code: Tutchone, Southern 11. Tutchone septentrional 200 (1995)Ethnologue report for language code: Tutchone, Northern 12. Gwich'in (o kutchin) 800 (1995)Ethnologue report for language code: Gwich'in 13. Hän (tanben han) 14 (1995-1997)Ethnologue report for language code: Han

Lengas atapascanas del nòrd-oèst de Canadà A. Lengas de la cadena o tagish-tahltan-kaska 14. Tagish 2 (1995)Ethnologue report for language code: Tagish 15. Tahltan 35 (2002)Ethnologue report for language code: Tahltan 16. Kaska 400 (1995)Ethnologue report for language code: Kaska 17. Sekani 35 (1997)Ethnologue report for language code: Sekani 18. Danneẕa (o beaver) 300 (1991)Ethnologue report for language code: Beaver B. Lengas slave-hare 19. Slave a. Slave del nòrd 1.030 (1995);Ethnologue report for language code: Slavey, North 300 (2002);Kenneth Katzner (2002) . The Languages of the World. Nueva York: Routledge, pp. 343. ISBN 978-0-415-25004-7. 1.235 (2006)2006 Census of Canada b. Slave del sud 2.890 (1995);Ethnologue report for language code: Slave, South 2.000 (2002); 2.310 (2006) 20. Mountain 21. Bearlake 22. Hare 23. Dogrib 2.110 (2001);Ethnologue report for language code: Dogrib 2.000 (2002) 24. Dené o dené suliné (chipewyan) 5.000-12.000 (1982);John R. Edwards (1998). Language in Canada. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 136. ISBN 978-0-521-56328-4. 9.030 (1995)Ethnologue report for language code: Dene

Tsetsaut 25. Tsetsaut † (~1950)

Lengas atapascanas del centre de Colómbia Britanica 26. babine (tanben carrier septentrional) 500 (1997)Ethnologue report for language code: Babine 27. Carrier a. Carrier del sud 500 (1997)Ethnologue report for language code: Carrier, Southern b. Carrier central 2.060 (2001);Ethnologue report for language code: Carrier 1.500 (2002) 28. Tsilkotin 1.140 (2001)Ethnologue report for language code: Chilcotin

Lenga sarsi 30. Sarsi 50 (1991)Ethnologue report for language code: Sarsi

Lengas kwalhioqua-tlatskanai 31. kwalhioqua-tlatskanai † (hacia 1930)

Lengas atabascanas de la còsta pacifica Sosgrop atabascan de Califòrnia 32. Hupa 8 (1998)Ethnologue report for language code: Hupa 33. Mattole †Ethnologue report for language code: Mattole 34. Atabascan del flume Eel †

Sosgrop atabascan d'Oregon 35. Chetco 5 (1962)Ethnologue report for language code: Chetco 36. Tututni 10 (1962)Ethnologue report for language code: Tututni 37. Galice-Applegate † 38. Tolowa 4 (1994)Ethnologue report for language code: Tolowa

Lengas atapascanas meridionalas Sosgrop apacha de las planas 39. Apacha de las planas (apacha kiowa) 1.000 (1980);Kenneth Katzner (1986) . The Languages of the World. Londres: Routledge, pp. 359-360. ISBN 0-7102-0861-8. 18 (1990)Ethnologue report for language code: apacha, Kiowa

Sosgrop apacha occidental A. Chiricahua-Mescalero 1.800 (1977)Ethnologue report for language code: apatxe, Mescalero-Chiricahua 40. Chiricahua 41. Mescalero 42. Navaho 125.000 (1980); 149.000 (1990);Ethnologue report for language code: Navajo 150.000 (2002);Katzner, 2002: 366 170.717 (2007)Hyon B. Shin & Robert A. Kominski (abril, 2010) Language use in the United States: 2007. American Community Survey Reports. 43. Apacha occidental (coyotero) 11.000 (1980); 12.700 (1990)Ethnologue report for language code: apatxe, Western

Sosgrop apacha oriental 44. Jicarilla 680 (2000)Ethnologue report for language code: apatxe, Jicarilla 45. Lipan 2 (1981)Ethnologue report for language code: apatxe, Lipan

Vejatz tanben Lengas per familha

Referéncias

Categoria:Cultura amerindiana d'America del Nòrd