Naut Aran ei un municipi dera Val d'Aran. Constituït en 1968 damb era fusion des tèrmes d'Arties, Salardú, Gessa, Tredòs e Bagergue ei eth municipi mès vast dera valMinisterio de Administraciones Públicas. Secretaría General Técnica, Variaciones de los municipios de España desde 1842, 2008. vinheta|283x283px|Glèisa de St. Andrieu (Salardú).

Toponimia Salardú Era prononciacion ei [salar'dy]. Er etime es *salaro-dūnum, de dūnum « castèth » e salar « trueita ». Salardú a un gran renom per era pesca d'era trueita, benlèu eth lòc mèi coneishut deths Pirenèus entà la pesca d'aqueth peish Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. VII, p. 10, https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=VII&pagina=10&columna=b&linia=33&terme=SALARDÚ. Ni Pierre-Yves Lambert (La langue gauloise), nimèi Xavier Delamarre (Dictionnaire de la langue gauloise) non citan salar « trueita ». Delamarre explica salāro-dūnon per « era hortalessa de Salāros (nom atestat d'òme) Xavier Delamarre, Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, ed. Errance, 2012, p. 226 e 321. Arties Era prononciacion ei [ar'ti.es]. A comparar dambe Artana. Era etimologia (ibèrobasca) ei pas en relacion dambe arte « entremiei », qui ei ua pòstposicion. Ei associada a un diu aquitan, Artahe / Artehe / Arteie, documentat en Comenge, benlèu tanben ligat a arte, « euse ». Mèi exactament seriá *Arténa > Artia. Que siá damb era basa ēna o īna, era etimologia ibèro-aquitana ei segura Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. II, p. 258-259, https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=II&pagina=258&columna=b&linia=31&terme=ARTIES. Garòs Garòs ei a comparar dambe Gallur (Aragon) e Galoze (Navarra) Er etime es bascoïde : Gallotze > Gallosse > Garòs (-ll- etimologica mia a -r- en gascon). Era rasic ei gall(or) (variantas gaílor, gaílur) « pitèr, som » e correspon ara situacion en altitud de Garòs. I a un omonime : Garòs (Bearn), de site comparable Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. IV, p. 321, https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=IV&pagina=321&columna=a&linia=19&terme=GARÒS. Gessa Ven deth nom deth gip (plastre) en aranés e catalan occidental. Era prononciacion es ['ʒesa]. Ara montanha de Gessa, i a granas plastrères, que ara vath de Boí nomentan gessa (deth plurau latin gypsa) Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. IV, p. 349, https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=IV&pagina=349&columna=a&linia=59&terme=GESSA. Tredòs Era prononciacion ei [tre'dòs] (de mau léger). Eras fòrmas ancianas son Tresdos en 1265, 1212, 1313, Trados en 1278, Trasdos en 1298, Tredors en 1313. A Prats de Molló, tredossa o tardossa, al femenin, ei ua espècia de doèla de pòrta. Trasdors de trans dorsum pr'amor que travèrsa eth circuit extèrne (dors) deth cerc dera pòrta. I a autes sens « çò que's pòrta a l'espatla » : occitan ancian tresdossa; era trasdossa d'un pònt « era arcada que lo supòrta »; trasdossa « gròssa carga » en un tèxte de Moissac (Lagrèze-Fossat), etc. Ath vilatge, eth sens seriá benlèu de defensa contra eths vents, pr'amor que Tredòs ei expausat ath nòrd Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. VII, p. 341, https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=VII&pagina=341&columna=a&linia=1&terme=TREDÒS. Unha Era prononciacion ei ['yɲa]. Ei atestat Unya en 1408. I a tanben ua aiga, Unhòla. Ei en rapòrt damb eth celtic onno « flumen », deth glossari d'Endlicher. Per Unha e Unhòla, cau pensar a ua basa Onnia. Eth cambiament de o en u ei normau en Unhòla davant palatala, pas tant per Unha (pr'aquò, en aranés [e sovent en occitan] pŭgnum, cŭneum > punh, cunh). I a nombrosi celtismes en la vath Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. VII, p. 388-389 https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=VII&pagina=388&columna=b&linia=24&terme=unhai. Bagergue Era prononciacion ei [ba'ʒerge]. Es un nom prelatin, a comparar damb Baén. Bagergue sembla ligat al mot basc bage « manca, pauretat » (eth vilatge ei eth mèi naut dera vath e eth mens fertile). Era segonda partida pòt estar -sŭe; Bagesŭe > [ba'ʒesgŭe] > [ba'ʒerge] Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniae, Vol. II, p. 305-307 https://oncat.iec.cat/visor-oncat/?volum=II&pagina=305&terme=BAGERGUE&columna=b&linia=41.

Istòria Eth municipi correspon aths dus terçons de Pujòlo e Arties e Garòs. Es creat per lo regim franquista eth 1968, per fusion des municipis de Arties, Bagergue, Gessa, Salardú e Tredòs.“Decreto 3290/1967, de 21 de diciembre por el que se aprueba la fusión de los Municipios de Artiés, Salardú, Gessa, Tredós y Bajerque, de la provincia de Lérida”. Boletín Oficial del Estado. n°14. 16 de genèr de 1968. p. 631. Legir en linha. Administracion Eth caplòc ei era vila de Salardú. Eth municipi compren cinc entitats municipaus descentralizades: Arties e Garòs (terçon deth madeish nom) Bagergue Gessa Tredòs Unha (tots en eth terçon de Pujòlo)

Demografia Era poblacion ei de abitants ().

Evolucion demografica1900 1930 1950 1970 1981 1986 2000 116910791173881112911461480

Poblacion des vilatges:

Arties : 476 Bagergue : 88 Garòs : 158 Gessa : 137 Montgarri : 3 Salardú : 452 Tredòs : 154 Unha : 96 Vaquèira : 149

Politica Eleccions de 2015: Partit Vòtes Percentatge Regidors Convergéncia Democratica Aranesa 578 60,78 % 6 Unitat d'Aran 325 34,17 % 3 Partit Popular 29 3,05 % 0

Eleccions de 2011: Partit Vòtes Percentatge Regidors Convergéncia Democratica Aranesa 599 60,87 % 6 Unitat d'Aran 297 30,18 % 3 Partit Popular 61 6,20 % 0

Referéncies

Ligams extèrnes Siti oficiau deth municipi en catalan o en castelhan unicament

Categoria:Municipi aranés