, del sieu nom vertadièr segon l'us millenari tradicional japonés d'emplec dels noms pichons e d'ostal, nascut e mòrt un meteis jorn, 12 de decembre, 1903-1963, a Tòquio...) es un cineasta (realizator, scenarista, montaire) mas tanben escrivan de tria, japonés.Nipon.
L'òbra siá, en 36 ans de carrièra (1927-1963), apiejada subre l'estudi subtil e precís mas tot parièr arderós e d'a vegadas plen d'enavant e quitament umor requist, de las relacions umanas e socialas, las de familha, matrimòni e parelh mai que tot, ne faguèt, demercé un estil unic, l' Ozu Touch (expression del grand critic e istorian egrègi del cinèma, lo nòrd-american Donald Richie), un dels mèstres demest los mèstres de l'istòria universala del 7en Art.
Tornada descubrir en Occident mai de dètz ans aprèp la siá disparicion, gràcias d'en primièr a'n Richie (e dequ'unes autres escarses, en Paul Shrader mai que tot...mas un santfum seguiguèron puèi, saique vergonhoses, ontoses de l'estultícia universala e del lor grand eissorbament...) quand n'èra çaquelà sempre estat considerat a Japon coma lo mai important dels lors cineastas e artistas contemporanèus, es l'òbra siá d'una extrèma feconditat, e excelléncia, creatritz e umana pendent las siás darrièras annadas (12 caps d'òbra indenegables entre 1949 e 1962...), coma paucas de per abans.
Sonque benlèu se ne pòdon comparar lo lamp intens creator d'un Vincent van Gogh en pintura (dins lo plen de sa vida d'òme, la siá edat d'aur coma artista, lo sieu grand atge de miséria... E çò ne diguèt el, profèta...: L'Art japonés pas jamai ne finís...) o l'escandilhada de l'inspiracion d'un Arthur Rimbaud dins l'Art del Trobar (d'el, en la primalba del sieu èsser al mond....) mas el, a l'encòp tot combor e serenitat absoluda, dins la tardor del sieu existir.
Es l'Òbra siá la mai importanta de l'Istòria del Cinèma tot... de l'istòria de Kinema... d'Eiga... Кино... Kino... Art cinema... art movie... art house films... Cinematographia... Tot.
La vida thumb|350 px|right|...
Nascut lo 12 de decembre de 1903, a Tòquio, dins lo quartièr de Furukawa, es lo cabdet d'una familha de cinc mainats.Ne fasiá lo sieu paire, de vendeire d'engraisses al gròs. En 1915, mudan los catons per se n'anar plantar bordon a Matsusaka, lo vilatge natal del papà, rasís Nagoya, ciutat portuària d'Honshu.Ne demorèt lo sieu paire a la capitala amor de lai far comerci e afars. Ne ven pensionari al collègi d'Uzisenda que se n'estimava melhor el far safran o s'agachar de filmes que non pas èstre assidú e seriós. En 1919, aprèp aver fach meuca als examens d'entrada a l'Universitat, farà de regent auxiliar dins un vilatjon de montanha, a unes 30 km de Matsusaka. En 1923, la siá maire se'n torna viure a Tòquio qu'el pro lèu la s'ajunherà.Gràcias a un oncle sieu, va conéisser lo sieu primièr contacte amb lo mitan cinematografic, que lai l'engatjan a la Schochiku, una de las major companies japonesas (fondada en 1920 pels fraires Otani, ex vendeires de còcas al teatre kabuki de Kyoto) per i far d'assistent quadraire.Vengut assistent realizator l'an seguent, realiza lo sieu primièr filme Zange no Yaiba ...Lo Sabre de peniténcia en 1927 (filme perdut, coma molts autres... tanplan benlèu un chambara, filme de sabre japonés), e ja amb Kogo Noda, que serà lo sieu collaborator scenarista de tota la vida (cosignaràn los 13 darrièrs, 1949-1962...), e cinèma e vida e ganarras e amistat, fins a l'ultim darrièr tassonel empassat. Comença de ne venir famós a partir de las annadas 30, demercé comèdias e dramas familials qu'es a l'epòca aquela, d'efièch, que n'emprincipia el de s'interessar a tota la problematica de las relacions, molt entrebescadas e ierarquizadas, de la familha japonesa que ne vendrà lo tèma central de tota l'òbra venidoira. N'es Japon tot en plen borrotlament cultural, ideologic e social, per en causa dins d'abòrd de la politica nipona d'espandiment imperial e d'aliança amb l'Axe hitlero-mussolinian. Lo sieu paire se morís en 1936 e n'es el mobilizat l'an seguent, dins l'infantariá de l'Armada imperiala japonesa. Farà son temps en China (20 mesadas), entrainat de racacòr dins la 2nda Guèrra Sinojaponesa que tantes malastres portèt. En 1943, prenon lenga amb el per un filme de propaganda a Singapor mas l'acaba pas cap e ne filma just qualques plans. Singapor... segon en Richie, lai vegèt el fòrça filmes, la màger part nòrd-americans.Lai s'espèra el pacientós la fin del conflicte e de las batalhas, e fach preisonièr ne tornarà a Japon sonqu'en 1946.
Citacions thumb|400 px|left|Tombèl de n'Ozu-san al temple Engaku-ji de Kamakura
L'Òbra cinematografica thumb|200 px|right|... Tokyo Monogatari / Conte de Tòquio... thumb|250 px|right|... n'Ozu amb na Setsuko Hara durant lo filmatge de Tokyo Monogatari... citacions <<N'es lo camp de la camèra sonque finestrona sul mond, n'es amor sonque finestrona subre la vida. O se cal e plan perpensar davant o s'enclencar tot.>>(... lo diluns 7 d'agost de 1933, in Los Quasernets (1933-1963) - veire bibliografia çaijós)
1927-1942 Los caps d'òbra citacions 1943-1963 Los caps d'òbra citacions
Citacions Los Quasernets Article principal : Los Quasernets d'Ozu Yasujirō (1933-1963)
Filmografia complèta comentada
250 px thumb|400 px|right|... Mainadòts de Tòquio (1932)... thumb|250 px|right|... lo pichon Tomio Aoki idem... Pertrachurada a partir de l'espaci n' Ozu Yasujirō de la Japanese Internet Movie Database e de Le Cinéma japonais, Tome II d' en Tadao Sato (veire bibliografia) Los títols ne seràn, dins l'ordre: lo(s) títol(s) japonés (japoneses) romanizat(s) Se "normalizèrem" aicí l'adaptacion dels mots nipons a la nòstra lenga romanica, idiòma occidental.
D'efièch, n'èssent lo japonés una lenga aglutinanta, cada mot se "pega" a un autre o una particula gramaticala, çò que fa que se ne trobam sovent amb una cordilhada sens fin o quasi, de mots sens nada separacion entre eles.
En tot ne seguir l'us que causiguèt en Sato Tadao dins la siá Istòria del cinèma nipon (o puslèu los sieus traductors que demest eles un es nipon).
Atal doncas, per exemple, n'escriurem Tokyo Monogatari o Tokyo Bokoshu idem Tokyo no Gassho amb majusculas, n'èssent ambedós mots de substantius.
Ne notarem pas çaquelà los signes acostumats de la version romaji del japonés (amor de defugir una certa confusion amb lo vertadièr sistèma romaji e una tròp coercitiva obligacion de ne conéisser subre de plan, d'a fons o quasi, lo nipon.
Farem una excepcion pels títols de filmes premiats e ca, qu'atal li ne tornarem lo sieu nom blos mai vertadièr e pus autentic, que tota òbra d'art, atal un èsser viu e vivent, se n'amerita lo respièch aquel...).
Me ne sembla aiceste un compromés de pro bon acceptar entremièg una tradicion occidentala saberuda id sabentassa que ne voldriá adaptar los mots directament en romanji, ço es en quite japonés.Que lo romaji es la lenga nipona escricha amb alfabet latin, e marrés.E l'autra "tradicion" o semblatradicion que se ne vira del tot del japonés e lo s'empega al sieu patoà.
No'n sembla doncas mèr respièch, cultural e uman, per la lenga font mas dins lo respièch tot parièr de la lenga d'acuèlh.
Se reservarem aquel us dels signes sabents romaji, sonque per los noms pichons e d'ostal que ne son quicòm tant inalienable amai tan sacrat que pas degun i pòt nimai i deu o deuriá tocar.
Atal ieu almens ne farai e... causa coneguda siá... ne fau.Ediu.
lo(s) títol(s) anglés (angleses) lo títol occitan Fòrça filmes de l'epòca del cinèma mut mas tot parièr dequ'unes del cinèma parlant (i cosidetti talkies) dispareguèron, esfumats... (que de 54 filmes en total, sonque 37 subrevivèron...) en pel grand Destenembre universal. 1927 : Zange no Yaiba: Sword of Penitence, Lo Sabre de peniténcia, primièr scenari amb en Noda Kogo, primièr filme, perdut 1928 : Hikkoshi Fufu: A Couple on the Move, Un parelh muda los catons perdut 1928 : Nyobo Funshitsu: Wife Lost, Esposa perduda, primièr filme amb en Ryu Chishu, perdut 1928 : Nikutaibi: Body Beautiful, Un còs magnific, perdut 1928 : Kabocha: Pumpkin, La Coja perdut 1928 : Wakodo no Yume: Dreams of Youth, Sòmis de joventut perdut 1929 : Takara no Yama: Treasure Mountain, La Montanha del tresaur perdut 1929 : Gakusei romance: Wakaki Hi id Wakaki hi...: Days of Youth, Jorns de joventut filme mai ancian conservat 1929 : Wasei Kenka Tomodachi: Fighting Friends id Fighting Friends Japanese Style, Amics de combat perdut 1929 : Daigaku wa Deta keredo: I Graduated But..., Soi estat diplomat mas... perdut (sòbran 10 min) 1929 : Kaishain Seikatsu: The Life of an Office Worker, La Vida d'un emplegat de burèu perdut 1929 : Tokkan kozo: A Straightforward Boy, Lo Galapian 1930 : Hogaraka ni Ayume: Walk Cheerfully, Camina gaujós 1930 : Erogami no Onryo: The Revengeful Spirit of Eros,Eròs, d'èime venjatiu perdut 1930 : Kekkon-gaku Nyumon: Introduction to Marriage, Introduccion al matrimòni perdut 1930 : Rakudai wa Shita keredo: I Flunked But..., Faguèri meuca mas... 1930 : Sono yo no Tsuma: That Night's Wife, Femna d'una sola nuèch 1930 : Ashi ni Sawatta Koun: The Luck Which Touched the Leg, La fortuna me toquèt a las cambas perdut 1930 : Ojosan: Young Miss, Domaisèla perdut 1931 : Tokyo no Gassho: Tokyo Chorus, Lo Còr de Tòquio 1931 : Shukujo to Hige: The Lady and The Beard, La Dòna e las cigatas 1931 : Bijin Aishu: Beauty's Sorrow, Lo lagui de la Beltat perdut 1932 : Seishun no Yume Ima izuko: Where Now Are The Dreams of Youth, Ont son los sòmis de la joventut? 1932 : Umarete wa Mita keredo: I Was Born, But..., Mainadòts de Tòquio premiat en 1933 1932 : Mata Au Hi made: Until the Day we Meet Again, Fins al còp que ven perdut 1932 : Haru wa Gofujin kara: La Prima ne ven d'a las femnas perdut 1933 : Tokyo no Onna: Woman of Tokyo, Femna de Tòquio 1933 : Hijosen no Onna: Dragnet Girl (sic), Femnas e paucvals 1933 : Dekigokoro: Passing Fancy, Còr iretge premiat en 1934 1934 : Ukigusa Monogatari: A Story of Floating Weeds, Conte d'èrbas flotejairas premiat en 1935 1934 : Haha o Kowazuya: A Mother Should be Loved, L'Amor d'una maire 1935 : Tokyo no Yado: An Inn in Tokyo, Una Abitarèla a Tòquio 1935 : Hakoiri Musume: An Innocent Maid id The Young Virgin, Una joventa pura perdut 1935 : Kikugoro no Kagamijishi: La dança del leon documentari 1936 : Hitori Musuko: The Only Son, Un filh unic primièr filme sonòr 1936 : Daigaku Yoi Toko: College is a Nice Place, Lo Collègi es un endrech agradiu darrièr filme perdut 1937 : Shukujo wa nani O Wasureta ka: What Did the Lady Forget?, De qué s'oblidèt la dòna? 1941 : Todake no Kyodai: Brothers and Sisters of the Toda Family, Fraires e Sòrres de la familha Toda premiat en 1942 1942 : Chichi Ariki: There Was a Father, I aviá un paire 1947 : Nagaya Shinshiroku: Record of a Tenement Gentleman, Relat d'un coarro 1948 : Kaze no naka no Mendori: A Hen in the Wind, Una galina dins lo vent 1949 : Banshun: Late Spring, Prima tardièra (primièr filme amb n' Hara Setsuko tetrapremiat en 1950 1950 : Munakata Shimai: The Munakata Sisters, Las Sòrres Munakata 1951 : Bakushu: Early Summer, Estiu primaic tripremiat en 1952 1952 : Ochazuke no Aji: Tea Over Rice, Lo Gost del ris amb tè verd ( represa d'un scenari refudat en 1939 1953 : Tokyo Monogatari: Tokyo Story, Conte de Tòquio premiat per primièra e darrièra vegada fòra Nihon, en 1958 1956 : Soshun: Early Spring, Prima primaiga 1957 : Tokyo Boshoku: Tokyo Twilight, Luscre a Tòquio 1958 : Higanbana: Equinox Flower, Flors d'equinòcci, primièr filme en colors (que ne seràn totes puèi 1959 : Ohayo: Good Morning, Bonjorn ( nòva version ( i cosidetti remakes) de Umarete wa mita keredo de 1932 1959 : Ukigusa: Floating Weeds, Èrbas flotejairas ( nòva version de Ukigusa monogatari de 1934 1960 : Akibiyori: Late Autumn, Fin d'auton premiat en 1961 1961 : Kohayagawa-ke no Aki: The End of Summer, La fin de l'estiu