François av Orléans, fyrste av Joinville () var ein fransk prins og admiral som var son til Ludvig Filip I av Frankrike og kronprins under regjeringstida til faren. Han deltok i ekspedisjonar for den franske marinen og som offiser i den amerikanske borgarkrigen og den fransk-tyske krigen.
Familiebakgrunn mini|venstre|Fødselen til pinsen av Joinville François av Orléans, måla av han sjølv. mini|venstre|François d'Orléans måla med tanta si, madame Adelaide d'Orléans. François-Ferdinand-Philippe-Louis-Marie d'Orléans, fyrste av Joinville, blei fødd ved Château de Neuilly i Neuilly-sur-Seine. Då han var 11 blei far hans konge av Frankrike som kong Ludvig-Filip. François av Orléans var også soneson av hertug Ludvig Filip av Orléans (Philippe Égalité) og dotterson av Ferdinand I av Begge Sicilia og Maria Karolina av Austerrike. Han var også oldeson av Ludvig Filip I av Orléans, Karl III av Spania, den tysk-romerske keisaren Frans I Stefan og keisarinne Maria Theresia av Austerrike.
François var bror til m.a. Louise av Orléans (gift med Leopold I av Belgia og mor til Leopold II av Belgia) og Clémentine av Orléans (mor til Ferdinand I av Bulgaria)
Liv og virke
Karriere i den franske marinen thumb|François måla tilbakeføringa av Napoleon sine leivningane, som han hadde ansvar for.
François blei utdanna til teneste i marinen frå han var 13. I mai 1831 la han ut med fregatten «Artémise» og etter å ha segla langs kysten av Frankrike og til Korsika, Livorno, Napoli og Alger. Han blei løytnant i 1836. Han deltok i ekspedisjonen mot Mexico i 1838 som kommandør for korvetten «Créole». Han utmerka seg særleg i storminga av Veracruz den 5. desember 1838, der han leia ei landgangsgruppe og personleg tok den meksikanske generalen Mariano Arista til fange.
I 1840 førte han som kaptein for «Belle Poule» leivningane etter Napoleon tilbake frå Saint Helena til Frankrike. Han deltok som kontreadmiral i ekspedisjonen mot Marokko i 1844, og blei viseadmiral i 1845.
Ekteskap med Francisca av Brasil I 1838 hadde François vitja Brasil for fyrste gong, der han blei varmt teken imot av keisar Pedro II, sonen til Pedro I av Brasil og Leopoldina av Austerrike. I tida si ved det brasilianske hoffet møtte François den 14 år gamle prinsessa Francisca, ei yngre dotter av Pedro I.
I 1840 vitja François Brasil att i to veker, på veg tilbake frå St. Helena, der han hadde leia ekspedisjonen for å føra leivningane etter Napoleon tilbake til Frankrike. Tre år seinare kom François til Rio de Janeiro att for å gifta seg med prinsesse Francisca. Dei gifta seg her den 1. mai 1843.
François mottok ei medgift på over 580 km² i delstaten Santa Catarina i Sør-Brasil. Fram til då var eigedommen blitt kalla Colônia Dona Francisca etter eigaren sin. No blei han del av landeigedommane til prinsen av Joinville.
Eksil mini|François d'Orléans (den andre frå høgre) med staben til general McClellan (i midten) under den amerikanske borgarkrigen.
Ved revolusjonsutbrotet i 1848 der faren var François i Alger. Han drog saman med den yngre broren Henri til England, der foreldra var reiste i eksil. Som resten av familien tapte han alle dei franske eigedommane han hadde hatt som kongeleg. Den einaste han hadde att var eigedommen i Brasil, som han fekk selt med hjelp frå den tyske senatoren Christian Mathias Schröder. Lutar av landet blei selt til tyskspråklege innvandrarar til Brasil, som byrja bygga den brasilianske byen Joinville frå 1851, mellom anna eit lite kongeleg slott.
François var utestengd frå marinen til den andre franske republikken. I 1851 kunngjorde han at han ville stilla som kandidat ved presidentvalet i 1852, noko han håpakunne bana vegen for ei mogleg gjeninnføring av monarkiet. Han blei slått i planen om å bli ein ny «prins-president» då Louis-Napoléon Bonaparte, som allereie hadde hatt denne rolla tidlegare, gjennomførte eit kupp og kom tilbake på trona.
Då den amerikanske borgarkrigen braut ut i 1861 drog han til USA, der han tilbaud tenestene til sonen sin og to nevøar til styresmaktene. President Abraham Lincoln sende dei til staben til major-general George B. McClellan. I juni 1862 førte usemje med den amerikanske tilnærminga til Mexico til at prinsen trekte seg frå dei amerikanske unionsstyrkane og vende tilbake til Europa.
Då den fransk-tyske krigen braut ut i 1870 gjekk han inn i den franske hæren under falsk namn. Etter å ha kjempa modig i Orléans gav han seg til kjenne, men blei arrestert på ordre frå Léon Gambetta i januar 1871 og utvist. Etter at utvisingsdekretet blei oppheva same året, drog François tilbake til Frankrike. Ved valet til nasjonalforsamlinga i 1871 blei Joinville vald til representant for Haute-Marne. Han trekte seg som representant i 1876.
Eigenskapar, familie og interesser mini|François si framstilling av Julirevolusjonen.
Høyrslehemming Frå ung alder var François blitt stadig meir høyrslehemma, og ein operasjon for å betra høyrsla hans var heilt mislukka. Vennen hans Victor Hugo skreiv i memoarane sine at høyrslehemming til prinsen blei verre, og «av og til gjer det han lei, av og til spøker han om det.»
Funksjonshemminga hindra han frå å gjera mange bidrag til nasjonalforsamlinga. Elles, i militæret, merka folk seg at han var fåmælt, men reflektert, og han nytta visuelle inntrykk og oppførselen til hesten sin for å kompensera for den manglande høyrsla.
Verk François d'Orléans skreiv fleire artiklar og pamflettar om marinesaker og om saker av offentleg interesse. Dei fleste blei gjeven ut anonymt eller pseudonymt, og blei seinare gjevne ut att under hans namn etter at keisarriket fall. Dei skriftlege verka hans omfattar Essais sur la marine française (1853); Études sur la marine (1859 and 1870); Guerre d'Amérique, campagne du Potomac (1862 og 1872); Encore un mot sur Sadowa (Brussel, 1868) og Vieux souvenirs (1894).
Prinsen var også ein målar som festa scener frå livet sitt til papiret. Han var til stades ved Julirevolusjonen i 1830, då Karl X blei erstatta av far til François, orleanisten Louis Philippe. Før og etter dette skildra han fleire viktige hendingar i historia til det franske monarkiet. Han avbilda soldatane til Karl X som skaut mot folkemengda ved Place de la Concorde, og Karl X med Louis-Philippe då mobben invaderte Palais-Royal.
I ein berømt scene avbilda François ei kvinne boren av nokre menn som blir gjeven den franske trikoloren medan dei marsjerer 31. juli 1830. François si meir realistiske scene står i sterk kontrast til Eugène Delacroix sitt kjende måleri av same motiv, La Liberté guidant le peuple.
Total måla François 35 akvarellar. Ein av dei var tilbakeføringa av Napoleon sine leivningar.
Etterkomarar Barn Françoise av Orléans, Francoise Marie Amélie (1844-1925); gift med fetteren Robert, hertug av Chartres (1840-1910) Pierre Philippe Jean Marie, hertug av Penthièvre (1845-1919)
Sonen til Françoise, Jean, hertug av Guise, gjorde krav på den franske trona. Sonen hans Henri d’Orléans (1908–1999) fortsette kravet.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «François av Orléans, prins av Joinville» frå , den 8. august 2026. Denne artikkelen bygger på «François d'Orléans (1818-1900)» frå , og «François d'Orléans» frå den 10. august 2026.
Kategori:Huset Bourbon