алт=Портрет на шведската кралица Дротнинг Кристина од Себастиен Бурдон stor.jpg|мини|Портрет на шведската кралица Кристина Кристина (18 декември 1626 — 19 април 1689), член на династијата Васа — кралица на Шведска од 1632 сè до нејзината абдикација во 1654. Таа го наследила својот татко Густав II Адолф по неговата смрт во битката на Лутцен, но почнала да владее со Шведската Империја кога наполнила осумнаесет години во 1644 година.

Шведската кралица е запаметена како една од најписмените жени во 17 век.Stephan, Ruth: Christina, Queen of Sweden. Таа сакала книги, ракописи, слики и скулптури. Со нејзиниот голем интерес за религијата, филозофијата, математиката и алхемијата, таа привлекла многу научници во Стокхолм, сакајќи градот да стане „Атина на северот“. Вестфалскиот мир ѝ дозволувал да основа академија или универзитет кога и каде сака.Instrumentum Pacis Osnabrugensis

Во 1644 година таа почнала да издава бакар во грутки од петнаесет килограми за да служи како валута. Финансиската екстраваганција на Кристина ја довела државата до работ на банкротирање, а финансиските тешкотии предизвикале немири и бунтови од страна на јавноста. Кристина исто така се залагала за крај на Триесетгодишната војна. Во меѓувреме, таа предизвикала скандал кога решила да не се омажи, и кога тајно во Брисел и јавно во Инсбрук го прифатила католицизмот. „Северната Минерва“ си го отстапила престолот на нејзиниот роднина и се населила во Рим.Script from Clark.edu by Anita L. Fisher

Папата Александар VII ја опишал Кристина како „кралица без царство, христијанка без вера и жена без срам“. Таа исто така имала водечка улога во театарската и музичката заедница и заштитила многу барокни уметници, композитори и музичари.

Како гостинка на пет последователни папи, и симбол на контрареформацијата, Кристина била една од ретките жени погребани во ватиканската пештера. Нејзиниот неконвенционален начин на живот и „машката“ облека која ја носела се прикажани во безброј романи, драми, опери и филмови. Во сите биографии за Кристина важна улога играат нејзиниот родов и културен идентитет.

Ран живот мини|400x400пкс| Поголемиот дел од шведската национална библиотека и кралските архиви биле уништени кога замокот изгорел во 1697 година. Кристина е родена во кралскиот замок Тре Кронор на 18ти декември 1626. Нејзини родители биле шведскиот крал Густавус Адолф и неговата германска сопруга Марија Елеонора. Тие веќе имале три деца: две ќерки (мртвородена принцеза во 1621 година, потоа првата принцеза Кристина, која е родена во 1623 година и починала следната година) и мртвороден син во мај 1625 година.

Возбудено очекување ја опкружувало четвртата бременост на Марија Елеонора во 1626 година. Кога се родило бебето, прво мислеле дека е машко бидејќи било „влакнесто“ и врескало „со силен, рапав глас“.Zirpolo, Lilian H. (2005) Christina of Sweden's Patronage of Bernini: The Mirror of Truth Revealed by Time, Vol. 26, No. 1 pp. 38-43

Таа подоцна напишала во својата автобиографија дека „dлабок срам се проширил меѓу жените кога ја откриле својата грешка“. Кралот, сепак, бил пресреќен, велејќи: "Таа ќе биде паметна, таа сите нас нè направи будали!"Aasen, Elisabeth Barokke damer, dronning Christinas europeiske reise (2005) (edited by Pax, Oslo. 2003, )

Шведската круна била наследна во Куќата на Васа, но од времето на кралот Карл IX па наваму (владеела 1604–1111), таа ги исклучувала принцовите Васа кои биле синови на неговиот брат Ерик XIV од Шведска и неговиот внук Сигизмунд III на Полска. Легитимните помлади браќа на Густав Адолф умреле неколку години порано. Неговата полусестра Катерина, била исклучена во 1615 година кога се омажила за нелутеранец. Така Кристина станала претпоставен наследник. По раѓањето на Кристина, кралот Густав Адолф ја признал нејзината способност како женски наследник, и иако била наречена „кралица“, официјалната титула што ја имала од нејзиното крунисување од Риксдагот во февруари 1633 година била крал.

Регентство лево|мини| Родителите на Кристина околу 1632 година Пред заминувањето на Густав Адолф за Германија за протестантството во Триесетгодишната војна, тој го обезбедил правото на неговата ќерка да го наследи престолот, во случај тој никогаш да не се врати, и му заповедал на неговиот маршал Аксел Густафсон Банер, дека Кристина треба да добие образование од типот што вообичаено им се овозможува само на момчињата.

Нејзината мајка, од династијата на Хоенцолерни, била жена со нестабилен темперамент. Можно е да била луда. Откако кралот умрел на 6 Ноември 1632 година на бојното поле, неговиот труп бил донесен дома во ковчег, со неговото срце во посебна кутија. Марија Елеонора наредила кралот да не биде погребан додека таа не биде погребана со него. Таа, исто така, барала ковчегот да се чува отворен и редовно одела да го гледа, тапкајќи го и не забележувајќи го гниењето. На крајот, засрамениот канцелар, Аксел Оксенстиерна, не видел друго решение освен да постави чувар во собата за да се спречат понатамошни епизоди.Peter Englund: Sølvmasken (s. 159), edited by Spartacus, Oslo 2009, Како резултат на тоа, тој бил погребан дури на 22 јуни 1634 година, повеќе од осумнаесет месеци подоцна.

Во 1634 година, Инструментот за влада, нов устав, бил воведен од Оксенстиерна. Уставот предвидувал дека „кралот“ мора да има Таен совет, на чело со самиот Оксенстиерна.

Марија Елеонора била рамнодушна кон својата ќерка, но сега, со задоцнување, Кристина станала во центарот на вниманието на нејзината мајка. Густав Адолф одлучил дека во случај на негова смрт, неговата ќерка да се грижи за неговата полусестра, Катерина од Шведска и полубратот Карл Гиленхилм како регент. Ова решение не и одговарало на Марија Елеонора, на која и било забрането да оди во замокот. Во 1636 година, канцеларката Оксенстиерна не видела друго решение освен да ја протера вдовицата во замокот Грипшолм, додека управниот регентски совет ќе одлучи кога ќе и биде дозволено да се сретне со нејзината деветгодишна ќерка. Во следните три години, Кристина напредувала во друштво на нејзината тетка Катерина и нејзиното семејство.

Во 1638 година, по смртта на нејзината тетка и згрижувачка мајка Катерина од Шведска, Кралскиот регентски совет под команда на Аксел Оксенстиерна ја увидел потребата да се назначи нова згрижувачка мајка на малолетниот монарх (нејзината мајка била протерана), што резултирало со реорганизација на домаќинство на кралицата. Со цел да се спречи младата кралица да биде зависна од една личност и омилена мајка, Кралскиот совет одлучил да ја подели функцијата на шефицата во чекање (одговорна за женските дворјани на кралицата) и канцеларијата на кралската гувернанта (или згрижувач мајка) во четири, со две жени назначени да ја делат секоја канцеларија. Според тоа, Еба Леијонхуфвуд и Кристина ноќ и ден биле назначени да ја делат позицијата на кралска гувернанта и згрижувачка мајка со титула Дисциплина-Надзорник , додека Беата Оксенстиерна и Еба Рајнинг биле назначени да ја делат позицијата на шефица- во чекање, сите четири со формален чин и титула на Директорка.Marie-Louise Rodén: Drottning Christina : en biografi (2008) p. 62 мини|14-годишната Кристина како кралица, слика од Јакоб Хајнрих Елбфас Се чини дека методот на Кралскиот совет да ѝ даде на кралицата Кристина неколку згрижувачки мајки за да избегне таа да се приврзе кон едно лице, бидејќи Кристина не ги спомнала своите згрижувачки мајки директно во своите мемоари и се чини дека не формирала никаква приврзаност кон ниту едно лице. од нив; всушност, со само неколку исклучоци, како што се Еба Спаре, Лејди Џејн Рутвен и Луиз ван дер Ноут, Кристина не покажала никаков интерес за ниту една од нејзините дворјани, и генерално ги спомнува во своите мемоари само за да се спореди позитивно нарекувајќи се себеси како помаженствена од нив.

Кристина се школувала како кралски маж. Теологот Јоханес Матиа Готус станал нејзин учител; ѝ одржувал лекции по религија, филозофија, грчки и латински. Канцеларката Оксенстиерна ја подучувала нејзината политика и разговарала со неа за Такит. Оксенстиерна гордо напишала за 14-годишното девојче дека „Таа воопшто не е како женско“ и дека има „светла интелигенција“. Кристина изгледала среќна што учи десет часа на ден. Покрај шведскиот, научила уште најмалку седум јазици: германски, холандски, дански, француски, италијански, арапски и хебрејски.

Во 1636–1637 година, Питер Минуит и Самуел Бломаерт преговарале со владата за да ја основаат Нова Шведска, првата шведска колонија во Новиот свет. Во 1638 година, Минуит ја подигнал Форт Кристина во сегашен Вилмингтон, Делавер; Реката Кристина исто така била именувана по неа, како и населбата Квин Вилиџ во Центар Сити, Филаделфија.

Владеење Во 1644 година, Кристина била прогласена за возрасна, иако крунисувањето било одложено поради војната со Данска-Норвешка. Во декември 1643 година, шведските трупи го прегазиле Холштајн и Јитланд во војната во Торстенсон. Швеѓаните постигнале многу од нивниот изненаден напад, и со Договорот од Бремсебро, Данска ги додала островите Готланд и Осел на доменот на Кристина, додека Норвешка ги загубила областите Јемтланд и Херједален на неа. Под владеењето на Кристина, Шведска, која сега практично го контролирала Балтичкото Море, имала неограничен пристап до Северното Море и повеќе не била опкружена од Данска-Норвешка. Во 1649 година Луис де Гир ја основал шведската африканска компанија и во 1650 година Кристина го ангажирала Хендрик Карлоф за да ја подобри трговијата на Голд Коуст.Wirta, K.H.(2018) Dark horses of business : overseas entrepreneurship in seventeenth-century Nordic trade in the Indian and Atlantic oceans, p. 134-135

Во 1649 година, со помош на нејзиниот вујко, Џон Казимир, и нејзините братучеди, Кристина се обидела да го намали влијанието на Оксенстиерна и го прогласила синот на Џон Казимир, нејзиниот братучед Карл Густав, за нејзин наследник. Следната година, Кристина се спротивставила на барањата на другите имоти (свештени лица, бургери и селани) во Риксдагот на имотите за намалување на бројот на благородните имоти кои биле ослободени од данок. Таа никогаш не спровела таква политика.

Триесетгодишна војна лево|мини|Слика на Кристина на монета од Ерфурт од 10 дукати од 1645 година. Помеѓу 1631 и 1648 година, за време на Триесетгодишната војна, Ерфурт бил окупиран од шведските сили. Нејзиниот татко, Густавус Адолф, им дошол на помош на германските протестанти во Триесетгодишната војна, за да го намали католичкото влијание и да стекне економско влијание во германските држави околу Балтичкото Море. Тој победил во неколку битки, а во 1631 година, кардиналот Ришелје одлучил Франција да ја поддржи Шведска со пари и војници. Но Густавус бил убиен во 1632 година.

Грофот Оксенстиерна станал регент и го продолжил учеството на Шведска во војната. Поразена во Битката кај Нордлинген (1634), шведската војска се повлекла од јужна Германија во Померанија. Иако Шведска победила во некои подоцнежни битки, воените напори биле исцрпувачки.

Кристина го достигнала своето полнолетство во 1644 година, а канцеларот Оксенстиерна набрзо открил дека нејзините политички ставови се разликуваат од неговите. Во 1645 година тој го испратил својот син, Јохан Оксенстиерна, на конгресот за мир во вестфалскиот град Оснабрик, за да се расправа против мирот со Светото Римско Царство. Кристина, сепак, сакала мир по секоја цена и испратила свој делегат, Јохан Адлер Салвиус.

Вестфалскиот мир бил потпишан помеѓу мај и октомври 1648 година, со што практично завршиле европските религиозни војни. Шведска добила одштета од пет милиони талери, користени првенствено за плаќање на своите војници. Шведска понатаму ја добила Западна Померанија (отсега натаму Шведска Померанија), Визмар, Архиепископијата во Бремен и Верденската епископија како наследни феуди.Böhme, Klaus-R (2001).

Непосредно пред склучувањето на мировниот договор, таа го примила Салвиус во советот, против желбата на канцеларот Оксенстиерна. Салвиус не бил аристократ, но Кристина сакала да ѝ се противи на присутната аристократија.