Техеранската конференција (под кодно име Еурека) била стратешки состанок на Јосиф Сталин, Франклин Д. Рузвелт и Винстон Черчил од 28 ноември до 1 декември 1943 година, по англо-советската инвазија на Иран. Се одржала во амбасадата на Советскиот Сојуз во Техеран, Иран ( Персија). Тоа била прва од конференциите од Втората светска војна на сојузничките водачи на „Големата тројка“ (Советскиот Сојуз, Соединетите држави и Велика Британија). Внимателно ја следеле Конференција во Каиро, што се одржала на 22-26 ноември 1943 година, и’ претходела на конференциите на Јалта и Потсдам во 1945 година. Иако тројцата лидери пристигнале со различни цели, главниот исход на конференцијата во Техеран била посветеноста на западните сојузници да отворат втор фронт против нацистичка Германија. Конференцијата се осврнала и на односите на „Големата тројка“ со сојузниците Турција и Иран, операциите во Југославија и против Јапонија и предвиденото повоено решение. Засебен протокол потпишан на конференцијата ветил дека „Големата тројка“ ќе ја признаат независноста на Иран.

Прелудиум Веднаш штом започнала германско-советската војна во јуни 1941 година, Черчил им понудил помош на Советите, а договорот за тоа бил потпишан на 12 јули 1941 година. Сепак, Черчил во радио пренос најавувајќи сојуз со СССР, ги потсетил слушателите дека овој сојуз немало да го смени неговиот став против комунизмот.Bushkovitch, Paul. A Concise History of Russia. (Cambridge University Press: 2012) Делегациите патувале меѓу Лондон и Москва за да организираат спроведување на оваа поддршка, кога и Соединетите држави се приклучиле на војната во декември 1941 година, делегациите се состанале и во Вашингтон. Бил создаден комбиниран комитет на началници на штабовите, за да ги координира британските и американските операции, како и нивната поддршка на Советскиот Сојуз. Последиците од глобалната војна, отсуството на унифицирана сојузничка стратегија и комплексноста на распределбата на ресурсите меѓу Европа и Азија сè уште не биле решени и наскоро предизвикало меѓусебни сомневања меѓу западните сојузници и Советскиот Сојуз. Постоело прашањето за отворање на втор фронт за ублажување на германскиот притисок врз Советската црвена армија на Источниот фронт, прашањето за взаемна помош (каде што и Велика Британија и Советскиот Сојуз гледале кон Соединетите држави за кредитна и материјална поддршка и таму била напнатоста помеѓу Соединетите држави и Велика Британија, бидејќи Вашингтон немал желба да ја поддржува британската империја во случај на победа на сојузникот). Исто така, ниту Соединетите држави ниту Велика Британија не биле подготвени да му дадат слободна рака на Сталин во Источна Европа и, на крај, немало заедничка политика за тоа како да се справат со Германија по Хитлер. Комуникациите во врска со овие работи меѓу Черчил, Рузвелт и Сталин се одвивала преку телеграми и преку емисари - но било очигледно дека итно биле потребни директни преговори.

Сталин не сакал да ја напушти Москва и не бил е подготвен да ризикува патувањсо о авио, додека Рузвелт бил физички инвалид и патувањето му било е тешко. Черчил бил страствен патник и, како дел од тековната серија конференции за време на војната, веќе се имал состанато со Рузвелт пет пати во Северна Америка и двапати во Африка, а исто така имал и два претходни состаноци со Сталин во Москва. Со цел да се договори оваа итно потребна средба, Рузвелт се обидел да го убеди Сталин да отпатува за Каиро. Сталин ја одбил оваа понуда и исто така нуди да се состане во Багдад или Басра, конечно се согласил да се состане во Техеран во ноември 1943 година.

Зборник на трудови алт=Tehran, Iran, Dec. 1943—Front row: Marshal Stalin, President Roosevelt, Prime Minister Churchill on the portico of the Soviet Embassy—Back row: General H.H. Arnold, Chief of the U.S. Army Air Force; General Alan Brooke, Chief of the Imperial General Staff; Admiral Cunningham, First Sea Lord; Admiral William Leahy, Chief of staff to President Roosevelt, during the Tehran Conference|мини|Техеран, Иран, декември 1943 година - Прв ред: Маршал Сталин, претседател Рузвелт, премиер Черчил на портикот на Советската амбасада - Заден ред: генерал Х.Х. Арнолд, началник на военото воздухопловство на американската армија; Генерал Алан Брук, началник на Царскиот генералштаб; Адмирал Канингам, Прв морски лорд; Адмирал Вилијам Лихи, началник на канцеларијата на претседателот Рузвелт, за време на конференцијата во Техеран. Конференцијата требала да се одржи во 16:00 часот на 28 ноември 1943 година. Сталин пристигна многу порано, за кратко и Рузвелт, донесен со инвалидска количка од неговото сместување во непосредна близина на местото. Рузвелт, кој поминал 11,000км да присуствува и чие здравје веќе се влошувало, го пречекал Сталин. Ова било прв пат да се сретнат. Черчил, шетајќи со својот генерален персонал од нивните сместувачки места, пристигнал половина час подоцна. Според Чарлс Болен, преведувач за Рузвелт, Рузвелт бил придружуван од Аверел Хариман и Хари Хопкинс. Сталин бил придружуван од Вјачеслав Молотов и Климент Ворошилов. Черчил ги донел Ентони Еден и Лорд Исмеј, а преведувач му бил мајор Артур Бирс. мини|Иранскиот шах, кратко време по присилното абдицирање на неговиот татко за време на англо-советската инвазија на Иран, се состана со американскиот претседател Френклин Д. Рузвелт за време на Конференцијата

Бидејќи Сталин се залагал за втор фронт од 1941 година, тој бил многу задоволен и сметал дека ја постигнал својата главна цел за состанокот. Продолжувајќи, Сталин се согласил да влезе во војна против Јапонија откако Германија ќе биде поразена.

Лидерите потоа се свртеле кон условите под кои западните сојузници ќе отворат нов фронт со инвазија во северна Франција (Операција надвладетел), како што Сталин притискал од 1941 година. До оваа точка, Черчил се залагал за проширување на заедничките операции на британските, американските и комонвелтските сили во Средоземното Море, бидејќи отворањето на нов западен фронт било физички невозможно заради недостаток на постојни патишта за испорака, оставајќи ги Средоземјето и Италија како одржливи цели за 1943 година. Било договорено Операцијата надвладетел да биде започната од американските и британските сили до мај 1944 година и Сталин да ги поддржува сојузниците со истовремена голема офанзива на источниот фронт на Германија (операција Баграција) за пренасочување на германските сили од северна Франција.

Исто така, се дискутирало и за дополнителни офанзиви со цел да се надополни преземањето на операцијата Оверлорд, вклучително и можна сојузничка инвазија на јужна Франција пред слетувањето во Нормандија, со цел привлекување на германските сили од северните плажи, па дури и можен удар на северниот врв на Јадранот, да ги заобиколи Алпите и да вози кон Виена. Во секој случај, секој план би се потпирал на сојузничките поделби ангажирани против германската армија во Италија за време на конференцијата.

Детално се дискутирало за Иран и Турција. Рузвелт, Черчил и Сталин се согласиле да ја поддржат иранската влада, како што се однесува во следната декларација:

Покрај тоа, од Советскиот Сојуз се барало да и вети поддршка на Турција доколку таа влезе во војна. Рузвелт, Черчил и Сталин се согласиле дека исто така ќе било најпожелно ако Турција влезе на страната на сојузниците пред да истече годината.

И покрај прифаќањето на горенаведените аранжмани, Сталин доминирал на конференцијата. Тој го искористил престижот на советската победа во Битката кај Сталинград за да проба да биде по негово. Рузвелт се обидел да се справи со налетот на барања од Сталин, но не успеал многу да направи освен да го смири Сталин. Черчил се расправал за инвазијата на Италија во 1943 година, а потоа Оверлорд во 1944 година, врз основа на тоа што Оверлорд била физички невозможна во 1943 година, поради недостаток на испорака и би било незамисливо да се стори нешто поголемо сè додека не се активира.McNeill, American, Britain and Russia (1953). p. 353.

Черчил му дал предлог на Сталин да се движи на запад кон Полска, што Сталин го прифатил, што им дало на Полјаците индустријализирана германска земја на запад и се откажале од мочуриштата на исток, истовремено обезбедувајќи територијален тампон на Советскиот Сојуз против инвазијата. Планот на Черчил вклучувал граница по должината на Одер и Источна Нејсе, давајќи и на Полска фер компензација за источните гранични земји според гледиштето на Черчил.

лево|мини|Шахот на Иран (во средина), на десната страна на Јосиф Сталин на Конференцијата во Техеран (1943). Вечерата Пред состанокот на Тројната вечера на 29 ноември 1943 година на Конференцијата, Черчил му подарил на Сталин специјално нарачан церемонијален меч („мечот од Сталинград“, направен во Шефилд), како подарок од кралот Џорџ Шести на граѓаните на Сталинград и Советскиот Сојуз луѓе, во знак на сеќавање на победата на Советскиот Сојуз во Сталинград. Кога Сталин го примил обвиткуваниот меч, го зел со двете раце и ја бакнал канијата. (Потоа му го предал на маршалот Климент Ворошилов, кој погрешно се справил со него - мечот паднал на земја.)

Сталин предложил да се убијат 50.000–100.000 германски офицери за Германија да не може да планира нова војна. Рузвелт, верувајќи дека Сталин не е сериозен, се пошегувал дека „можеби 49.000 би биле доволни“. Черчил, сепак, бил револтиран и го осудил „ладнокрвното погубување на војниците кои се бореле за својата земја“. Тој рекол дека треба да бидат судени само воени злосторници во согласност со Московскиот документ, што тој самиот го напишал. Тој излетал од собата, но го вратил Сталин, кој рекол дека се шегувал. На Черчил му било мило што Сталин попуштил, но мислел дека Сталин ги тестира водите.

Три сили се спојуваат На 1 декември 1943 година, тројцата водачи се собрале и дале декларации и преговарале за следните воени заклучоци на конференцијата.

Декларацијата на трите сили во врска со Иран:

Иран одела во војна со Германија, заеднички непријател на трите сили. Сталин, Черчил и Рузвелт се осврнале на прашањето за посебните финансиски потреби на Иран за време на војната и можноста за потреба од помош по војната. Трите сили прогласиле дека продолжуваат да даваат помош на Иран. Владата на Иран и трите сили постигнуваат договор во рамките на сите несогласувања за одржување на независноста, суверенитетот и интегритетот на Иран. Соединетите држави, СССР и Велика Британија очекувале Иран да ги следи другите сојузнички нации за воспоставување мир откако ќе заврши војната, а за ова било договорено откако се објавила декларацијата

Заклучоци:

Југословенските партизани исто така познати како Национално ослободителна армија и Партизански одреди на Југославија требало да бидат поддржани со залихи и опрема во најголема мера и исто така со командосни операции. Водачите извикале дека би било пожелно Турција да влезе во војна на страната на сојузниците пред крајот на годината. Водачите ја забележале изјавата на Сталин дека ако Турција се најде во војна со Германија и како резултат на тоа Бугарија и објави војна на Турција или ја нападне, Советскиот Сојуз автоматски би влегол во војна со Бугарија. Конференцијата понатаму забележала дека ова можело да се спомене во претстојните преговори за воведување на Турција во војната. Меѓуканалната инвазија на Франција (Операција надвладетел) била спроведена во текот на мај 1944 година, заедно со операцијата против јужна Франција (операција „Драгун“). Последната операција се спровела во толкава сила колку што е дозволена достапноста на леталото за слетување. Конференцијата понатаму ја зела предвид изјавата на Јосиф Сталин дека советските сили ќе започнеле офанзива (операција „Баграција“) во приближно исто време, со цел да ги спречат германските сили да се пренесат од Источниот кон Западниот фронт. Оверлорд требала да биде на 1 јуни, но поради месечината и плимата и осеката морала да се помести на 5 јуни.*