Франсоа I (роден на 12 септември 1494 во Коњак - починал на 31 март 1547 во дворецот Рамбуе) бил крал на Франција од династијата Валоа-Ангујем, крал на Неапол, војвода од Бретања и гроф од Прованса. Тој се смета за првиот француски крал од ренесансата. Неговото владеење донело голем културен напредок во Франција. Бил современик и противник на Карло V, цар на Светото Римско Царство и крал на Шпанија, Хенри VIII, крал на Англија, како и сојузник на Сулејман Величествениот, султан на Османлиското царство.
Тој бил син на Шарл, гроф од Ангујем и Лујза Савојска. Бил оженет со ќерката на кралот Луј XII, Клаудија, па на престолот седнал по неговата смрт, на 1 јануари 1515, поради тоа што кралот Луј немал машки наследници.
Владеење Набргу по стапувањето на престолот, Франсоа I ја обновил француската политика на интервенции во Италија. Во 1515 година предводел поход преку Алпите и во битката кај Маринјано ги поразил швајцарските сили што го поддржувале Масимилијано Сфорца, со што повторно го воспоставил француското влијание во Милано. Победата го зацврстила неговиот престиж и била проследена со дипломатски договори со Папската Држава и другите италијански држави.
Во следните децении Франсоа I водел долготрајно ривалство со Карло V, цар на Светото Римско Царство, кое било една од главните карактеристики на европската политика во првата половина на XVI век. Француско-хабсбуршките конфликти се воделе главно околу контролата врз Италија и териториите долж француските источни граници. Во битката кај Павија во 1525 година француската војска била поразена, а Франсоа бил заробен и одведен во Шпанија. По склучувањето на Мадридскиот договор бил ослободен, но по враќањето во Франција одбил да ги исполни сите негови обврски, што довело до продолжување на конфликтот со Карло V.
Франсоа I истовремено се обидувал да ја зајакне кралската власт во Франција. За време на неговото владеење била зголемена улогата на кралската администрација, а францускиот двор станал значаен центар на политичкиот и културниот живот. Вилер-Котретскиот ордонанс од 1539 година, меѓу другото, наложил францускиот јазик да се употребува во судските и административните акти наместо латинскиот.
Неговото владеење се поврзува и со развојот на француската ренесанса. Франсоа I покровителствувал уметници, архитекти и книжевници и привлекол повеќе италијански уметници на францускиот двор. Меѓу нив бил и Леонардо да Винчи, кој последните години од животот ги поминал во Франција под заштита на кралот. Франсоа исто така го проширил кралското собирање уметнички дела и поттикнувал изградба и преуредување на кралски резиденции во ренесансен стил.
Односот на Франсоа I кон реформацијата бил сложен. Во првите години од неговото владеење на француската територија имало значителен развој на хуманистичките и реформаторските идеи, но со ширењето на протестантизмот кралската политика станала порестриктивна. Особено по Аферата на плакатите во 1534 година започнале поостри мерки против протестантите, а во последните години од неговото владеење прогонот се засилил.
Во надворешната политика Франсоа I настојувал да го ограничи влијанието на Хабсбурговците и склучувал сојузи со различни европски сили. Во 1530 година се оженил со Елеонора Австриска, сестра на Карло V, како дел од обидите за подобрување на односите меѓу двете династии. Во исто време, Франција воспоставила дипломатски и воени врски со Османлиското Царство, особено со Сулејман I, што претставувало значаен елемент во француската политика кон Хабсбурговците.
Франсоа I починал во Рамбује на 31 март 1547 година, по повеќе од 32 години на престолот. Го наследил неговиот син Анри II. Неговото владеење претставувало значаен период во консолидацијата на француската монархија, француската ренесансна култура и француската улога во европските конфликти од првата половина на XVI век.
Наводи
Литература
Категорија:Династија Валоа Категорија:Кралеви на Франција Категорија:Европски монарси од 16 век Категорија:Војводи на Милано Категорија:Династија Валоа-Ангулем Категорија:Римокатолички монарси Категорија:Витези на Златното Руно Категорија:Витези на Подвеската Категорија:Грофови од Бретања Категорија:Родени во 1494 година Категорија:Починати во 1547 година