ХИВ/СИДА во Русија

ХИВ/СИДА во Русија од некои истражувачи е опишана како епидемија. Првите случаи на инфекција со вирусот на човечка имунодефициенција биле регистрирани во СССР помеѓу 1985 и 1987 година. Првиот познат пациент, или пациент нулти, официјално се сметал за воен преведувач кој работел во Танзанија во раните 1980-ти и бил заразен преку сексуален контакт со локален маж. По епидемијата на ХИВ во Елиста од 1988 до 1989 година, болеста станала позната на пошироката јавност и биле основани првите центри за СИДА. Во 1995–1996 година, вирусот се проширил меѓу корисниците на инјектирани дроги (IDUs) и брзо се проширил низ целата земја. До 2006 година, ХИВ се проширил надвор од ранливата група IDUs, загрозувајќи ги нивните хетеросексуални партнери и потенцијално загрозувајќи ја пошироката популација. Се проценува дека, во 2017 година, Руската Федерација имала најголем број ХИВ-позитивни луѓе од која било друга земја во Европа.. Во следните пет години, Федералната служба за надзор на заштитата на правата на потрошувачите и човековата благосостојба проценила дека бројот на нови инфекции се движел од 70.000 до 100.000 годишно. До крајот на 2021 година, во земјата имало 1,137 милиони ХИВ-позитивни лица, што претставува 1,5% од возрасната популација; 424,9 илјади луѓе починале во текот на целата историја на епидемијата. Сепак, повеќето експерти веруваат дека реалниот број на ХИВ-позитивни лица е значително поголем, бидејќи многу носители на ХИВ остануваат недијагностицирани. Според Вадим Покровски, 1,25 милиони Руси се заразени со ХИВ според податоци од 2025 година.

Први случаи на инфекција

Први случаи Според Московскиот научен и практичен центар за медицина на зависност, првите случаи на инфекција со вирусот на човечка имунодефициенција (ХИВ) во Советскиот Сојуз можеби се случиле уште во 1970-тите преку незаштитен сексуален допир со африкански студенти. Дијагнозата била невозможна во тоа време, бидејќи првиот скрининг за ХИВ бил спроведен дури во 1987 година. Официјално, првата странска жртва на СИДА во СССР починала во 1985 година. Триесетгодишен студент на Вишата школа за синдикално движење се заразил со ХИВ додека бил на одмор кај семејството во Јужна Африка. Подоцна бил примен во Московската инфективна болница број 2 со пневмонија и починал еден месец подоцна.

Во следните две години, биле идентификувани 219 заразени странци. Во 1986 година, во болницата за инфективни болести во Москва била отворена првата специјализирана единица што обезбедувала медицинска нега за лицата што живеат со ХИВ. Првично, нејзините пациенти биле само странци; по еден курс на лекување, тие биле предмет на депортација. До 1989 година, имало 485 случаи на ХИВ меѓу странците во земјата. Половина од нив биле во Москва, а останатите биле расфрлани низ Одеса, Киев, Минск, Ленинград (денес Санкт Петербург) и други градови во СССР. Во советските државни медиуми, инцидентите со ХИВ инфекција биле објаснувани како обиди за дискредитирање на односите на СССР со пријателските африкански земји. Весникот „Известија“ во 1987 година тврдел дека СИДА-та е „измислена од Пентагон во лабораторија на методи на биолошко војување“. ХИВ бил претставен како болест што го засега исклучиво капиталистичкото општество. Државните медиуми тврделе дека ХИВ не може да се прошири во СССР, бидејќи хомосексуалноста, употребата на дрога и проституцијата наводно не се практикувале во земјата. Иако носителите биле предмет на депортација, вирусот почнал постепено да се шири меѓу советските граѓани.

Постојат неколку верзии за ширењето на болеста во земјата. Официјално регистрираниот нулти пациент бил Владимир Красичков, инженер и воен преведувач од Запорожје, кој бил на задача во Танзанија во 1981 година. За време на неговата служба, тој имал сексуален допир со локален носител на ХИВ и имал сексуални односи со 25 советски регрути кога се вратил во Москва. Пет од регрутите подоцна биле дијагностицирани со болеста. Самиот Красичков постојано барал медицинска помош и му бил дијагностициран ХИВ со СИДА на 26 февруари 1987 година, како резултат на ензимски имунотест. Според некои медиумски извештаи, Министерството за здравство се обидело да ги скрие околностите на неговата болест, наводно земајќи од него залог за неоткривање во замена за бениген третман. Красичков починал во летото 1991 година. Доказите за понатамошно ширење на вирусот варираат. Познато е дека еден од петте ХИВ-позитивни партнери на Красичков го пренел вирусот на неговата сопруга и нивното дете се родило со ХИВ. Тој, исто така, дарувал крв на пет други пациенти, вклучувајќи три деца.

Првиот смртен случај од синдром на стекната имунодефициенција во земјата бил регистриран во септември 1988 година. Жртвата била Олга Гаевскаја, 30-годишна вечерна студентка на Ленинградската филијала на Московскиот технолошки институт. Таа се заразила со ХИВ помеѓу 1979 и 1985 година, кога имала повеќекратни сексуални контакти со странци, особено Африканци. Таа примала третман во следните години, при што тестот за ХИВ бил негативен во 1988 година. Не биле пронајдени антитела на ХИВ поради лоши дијагностички методи, како што е мешањето на крвта од три до десет пациенти во еден примерок, бидејќи споменатите комплети за тестирање на ХИВ биле оскудни во тоа време. Од секој пациент бил земен посебен примерок само во случај на позитивен резултат. На Гаевскаја ѝ била дијагностицирана СИДА по смртта, бидејќи во нејзината крв биле пронајдени антитела на ХИВ. Исто така, постојат докази дека првата смрт од СИДА во СССР ја забележал професорот Андреј Козлов во Одеса во 1988 година. Неговиот пациент било дете кое било заразено од неговата мајка. По инцидентот, повеќе деца беа тестирани за СИДА.

+ Број на ХИВ-позитивни лица меѓу советските граѓани, 1985-1989 годинаТеритории 1987 1988 1989 Вкупно 1985—1989 Граѓани на СССР 3485322441 Граѓани на РСФСР 2250268340 Граѓани на други советски републики123554101

Калмичка епидемија Првата голема епидемија се случила во Елиста, главниот град на Калмичка Автономна Советска Социјалистичка Република. Нултиот пациент бил поранешен регрутиран морнар кој бил заразен во Конго од локална проститутка. Подоцна го пренел вирусот на својата сопруга, а нивното дете се заразило за време на нејзината бременост. Кратко по породувањето, бебето било хоспитализирано во окружната педијатриска болница, каде што починало пред да се постави дијагнозата.Во 1988 година, бил распознаен првиот пациент од Елиста. Таа била донорка која била заразена од нејзиното бебе додека доела. Во декември истата година, вестите на „Времја“ објавиле епидемија на ХИВ инфекција во детска клиника во Елиста, каде што било лекувано заразено бебе. Вкупно 75 деца и 4 возрасни жени биле заразени. Медицински одбор предводен од Вадим Покровски бил повикан да испита на почетокот на 1989 година. Лекарите откриле дека детето е заразено во болницата поради небрежност на медицинскиот персонал, кој ги користел истите шприцеви неколку пати, менувајќи ги само иглите:

Ваквите практики станале вообичаени низ целата земја. Веројатно, локалните епидемии на ХИВ инфекција можеле да се појават претходно, но не биле регистрирани. На пример, во Калмикија, „Републиканскиот центар за превенција и контрола на СИДА и заразни болести“ бил основан само една година пред истрагата на Покровски. Лекарите, новинарите и претставниците на Министерството за здравство на РСФСР, исто така, понудиле неофицијални теории за инфекција: локално овчо заболување, некои го обвиниле неодамна откриениот имуноглобулин..Сепак, подоцнежните истражувања на геномот на вирусот потврдиле дека се проширил од една индивидуа и одговара на подтипот G, кој е регистриран само во Конго.

Неколку пациенти биле префрлени од болницата во Елиста во големи медицински центри во Волгоград, Ставропол, Ростов на Дон и Шахти, па вирусот почнал да се шири во овие региони. До 1989 година, имало вкупно 270 заразени лица.Веста за ширењето на вирусот ХИВ предизвикала општествена реакција. Пред болницата во Елиста биле одржани пикети, локалните жители почнале да ги малтретираат жртвите и нивните семејства и барале заразените да бидат сместени во изолациони одделенија. Граѓаните на СССР почнале масовно да одбиваат донирање крв и медицински процедури, а во некои болници, лекарите им дозволувале на пациентите да носат свои шприцеви. По наредба на Евгениј Чазов, началник на Министерството за здравство, низ целата земја биле основани центри за СИДА.

+ Деца заразени во болниците во јужна Русија, до 1996 годинаRegion Број на заразени деца Вкупен број на смртни случаи Број на смртни случаи од СИДА Ростовска Област 984140744337 Волгоградска Област522925 Ставрополски Крај1576 Чеченија643 Дагестан544 Астраханска Oбласт211 1354 Ширење на вирусот

1990-2019 СЗО ги класифицирала епидемиите на ХИВ во три фази. Во првата фаза, помалку од 1% од општото население и помалку од 5% во ранливите групи се заразени. Кога повеќе од 5% се заразени во една ранлива група, болеста преминува во фаза на концентрација. Во третата, генерализирана фаза, ХИВ инфекцијата се протега надвор од една група, епидемијата се шири на општото население, а процентот на бремени жени инфицирани со ХИВ достигнува 1%. Додека во 1980-тите постоеле спорадични епидемии на инфекција во СССР, во 1990-тите се случила нова фаза во ширењето на ХИВ, каде што болеста најчесто се пренесувала преку крв со инјектирање дроги.

Според СЗО, до 1990-тите, во Русија имало 494 заразени лица (307 возрасни и 187 деца).. Сепак, вистинските бројки може да се разликуваат. Пред 1990 година, пациентите морало да обезбедат податоци од пасош за тестирање за ХИВ. Од оние кај кои било утврдено дека се ХИВ-позитивни се барало да направат список на нивните сексуални допири, а принципот на медицинска доверливост не се однесувал на нив. Поради оваа причина, младите луѓе претпочитале да не се тестираат за ХИВ или го правеле тоа користејќи лажни документи. Помеѓу 1987 и 1995 година, меѓу 160 милиони испитани лица биле распознаени само 1.096 носители.Во исто време, дијагностичките лаборатории не обезбедувале целосно тестирање: биле извршени само прелиминарни тестови на станиците за трансфузија на крв и лабораториите за дијагностика на СИДА. Резултатите биле потврдени во единствената лабораторија за дијагностика на СИДА во Централниот истражувачки институт за епидемиологија на Министерството за здравство на СССР. Министерството за здравство на РСФСР признало доцнење во спроведувањето на превентивните мерки. Болниците не се придржувале до антиепидемискиот режим и не вршеле задоволително објаснувачка работа меѓу населението. Истражувачките институти на Министерството за здравство на РСФСР обрнувале малку внимание на истражувањето на вирусот. Работата на научниците не била координирана, немало републиканска програма за научни истражувања, немало јасен систем на надзор и превентивни мерки.