Јосип Мурн, познат и под псевдонимот Александров (4 март 1879 – 18 јуни 1901 година) бил словенечки симболистички поет. Заедно со Иван Цанкар, Отон Жупанчич и Драготин Кете, тој се смета за еден од почетниците на модернизмот во словенечката литература.Josip Murn Aleksandrov at www.murn-aleksandrov.net
Живот Мурн бил роден во Љубљана како вонбрачен син на сиромашна жена, Марија Мурн. Неговата мајка се преселила во Трст набргу по неговото раѓање, оставајќи го на некои роднини од предградието на Љубљана.
Како тинејџер, се запишал во локалната гимназија, каде што стапил во контакт со други млади словенечки писатели, меѓу кои Иван Цанкар, Драготин Кете и Отон Жупанчич. Тие експериментирале со новите трендови на европската поезија, особено со словенечката модерна – национален книжевен правец што комбинирал натурализам, симболизам и импресионизам.
Во 1898 година се преселил во Виена, каде една година поминал главно посетувајќи книжевни кафулиња и уметнички изложби. Под силно влијание на виенската сецесија, тој напишал серија песни во кои ги пренел своите впечатоци за тамошниот живот.
Во 1899 година, тој се вратил дома и почнал да патува низ словенечките земји. Тој поминал неколку месеци во Горењска, кога го набљудувал селскиот начин на живот. Во својата симболистичка поезија почнал да вградува селски мотиви. Тој користел елементи не само од словенечките, туку и од ирски, шкотски, словачки и латвиски народни мотиви.
Подоцна ја посетил својата мајка во Трст и живеел накратко таму пред да се насели во долината Випава. Таму решил да го користи псевдонимот Александров, кој потсетува на словенскиот селски архаизам и преминал на уште поедноставен и поимпресионистички поетски израз.
Тој се населил во Љубљана во 1901 година, изнајмил мала соба во една сиромашна зграда на брегот на реката Љубљаница (напуштена фабрика за шеќер, позната како Цукрарна). Починал таму на 22-годишна возраст од туберкулоза, на истиот кревет со неговиот пријател Драготин Кете само две години пред тоа.
Тој е погребан на гробиштата Жале, покрај гробниците на Драготин Кете, Иван Цанкар и Отон Жупанчич, во она што е познато како „споменик на словенечкиот модернизам“.
Мурн останал главно непрепознаен од критичарите на своето време. Доајенот на словенечката поезија од 19 век, Антон Ашкерц, го отфрлил како декадентен. Дури и неговите најблиски книжевни соработници, како Иван Цанкар и Отон Жупанчич, не го ценеле особено неговото творештво, сметајќи го за премногу симболистичко, апстрактно и без вистинска живост. Некое признание стекнал за време на престојот во Виена, кога неговите песни биле објавувани во престижни книжевни списанија, како „Љубљански збор“, но подоцнежните негови дела не добиле позитивен одѕив кај јавноста.
Неговата слава пристигнала веднаш по неговата смрт. Книжевниот критичар Иван Пријатељ во 1903 година уредил збирка со неговите собрани песни, придружена со брилијантен есеј кој не само што му оддал признание на Мурн, туку и самиот Пријатељ го утврдил како значаен литературен критичар. Овој есеј имал големо влијание, доведувајќи дури и до промена на ставот на Отон Жупанчич за Мурновата поезија. Во чест на својот починат пријател, Жупанчич ја напишал песната „Маном Јосипа Мурна Александра“.
Наводи
Литература
Нико Графенауер, Јосип Мурн-Александров (Љубљана: Prosvetni servis, 1965). Владимир Осолник, Образи: Јосип Мурн-Александров (Љубљана: Младинска књига, 1980). Јоже Сној, Знаменити Словенци: Јосип Мурн (Љубљана: Заложба Јарослав Скрушни, 1978).
Надворешни врски
Страница посветена на Мурн Поетски збирки на Мурн онлајн
Категорија:Словенечки поети Категорија:Починати во 1901 година Категорија:Родени во 1879 година